Phật Giáo

Nghệ thuật kiến trúc Phật giáo ở Afghanistan

Thứ năm, 16/02/2017 | 07:38

Tính đến năm 2001, hai tượng Phật đã hiện hữu hơn 1500 năm trên vách núi cao có chiều dài vòng cung 500 - 600m. Dọc theo vách núi này còn có nhiều hang động, nơi tu tập của chư tăng ngày xưa và tượng Phật lớn nhỏ được chạm khắc công phu. Người ta tin rằng các kiệt tác này đều được thực hiện vào đời Vua Kushan với sự hướng đạo của chư tăng tại địa phương.

Nằm trên con đường tơ lụa (the Silk Road), Afghanistan đường bộ huyết mạch giao thương Âu, Á trong lịch sử nhân loại. Trước khi ánh sáng từ bi trí tuệ đạo Phật du nhập vào Trung Quốc cũng đã lan tỏa đến quốc gia này vào khoảng thế kỷ thứ 2 trước kỷ nguyên Tây lịch. Vị minh quân Phật tử Kaniska (127 - 151) được xem ngang hàng với những vị vua lớn khác của đạo Phật như Asoka vào 3 thế kỷ trước, Vua Menandros I của Ấn - Hy Lạp vào thế kỷ thứ 2 trước kỷ nguyên Tây lịch, các vua nhà Gupta thế kỷ thứ V và Vua Hashavardhana vào thế kỷ thứ 5. Đến thế kỷ thứ 3 vị minh quân thánh triết Phật tử Asoka, thì Phật giáo quốc gia này cực thịnh. Một Trung tâm Phật giáo Gandhara quan trọng hình thành tại quốc gia này vào cuối thế kỷ thứ nhất.

Nghệ thuật Phật giáo nơi đây đạt đến đỉnh cao, các thành phố chính của nền văn minh Gandhara bao gồm Zaranj, Bamiyan, Paktia, Kabul, Zabul, và Peshawar. Một trong những công trình nghệ thuật tiêu biểu là các pho tượng Phật khắc vào núi ở Bamiyan đá thật lớn. Các công trình này được xây dựng vào khoảng thế kỷ thứ 2-5. Pho tượng lớn nhất với chiều cao 52m và pho nhỏ hơn cao 35m. Nghệ thuật chạm khắc này chịu ảnh hưởng kiến trúc văn hóa của Hy Lạp, Ba Tư, Trung và Nam Á. 

Công trình nghệ thuật kiến trúc Phật giáo Afghanistan đã bị phá hủy một lần bởi đế quốc Yanda vào thế kỷ thứ 6. Công trình nghệ thuật kiến trúc Phật giáo Afghanistan lần này, pho tượng lớn nhất vẫn tồn tại. Sau đó, các pho tượng đã bị Chính quyền Hồi giáo cực đoan Taliban phá hủy hoàn toàn vào tháng 3/2001.
 
Năm 1994, Thư viện Quốc gia Anh quốc công bố đã phát hiện một di chỉ kinh Phật giáo cổ đại từ Trung tâm Phật giáo Grandhara bao gồm nhiều mảnh gốm. Ngày tháng 08/2002, Đại học Washington (Hoa Kỳ) đã phát hiện thêm 8 mãnh vỡ của cùng một di chỉ này. Bản kinh Phật giáo cổ đại này, viết bằng tiếng Grandhara, được xem là bản văn tự kinh Phật giáo lâu đời nhất (khoảng thế kỷ thứ I) hiện tìm thấy. Việc nghiên cứu giải mã nội dung đã được tiến hành trong nhiều năm qua và đang được xuất bản từ từ.

Afghanistan trước đây là một quốc gia Phật giáo phát triển cực thịnh, vào cuối thế kỷ 20 vì chiến tranh, quân Hồi giáo Taliban hiếu chiến và cực đoan đã xem Phật giáo như một kẻ thù của họ nên họ đã ra sức tiêu diệt. Ngày xưa họ đã sát hại chư tăng ni, đốt phá các ngôi tự viện Phật giáo và bước sang thiên niên kỷ này thì họ phá hoại các pho tượng Phật vốn là di sản văn hóa của thế giới. Và tiếp diễn bởi sự kiện nghiêm trọng khác xảy ra, Afghanistan bán mỏ đồng cho Trung Quốc. 

Theo Bộ Khoáng sản và Dầu mỏ Afghanistan, di tích Phật giáo Mes Aynak là nơi chứa các di tích khảo cổ học cổ đại và là một trong những mỏ đồng lớn nhất thế giới. Trung Quốc là quốc gia nhập khẩu đồng và là một trong những nhà máy lọc dầu lớn trong lĩnh vực kim loại công nghiệp trên toàn cầu. Công ty của tập đoàn Metallurgical thuộc sở hữu của Chính quyền Trung Quốc đang khai thác và phá hoại một số di tích Phật giáo Afghanistan.

Vào thời đại minh quân Phật tử Asoka, ánh sáng từ bi trí tuệ Phật giáo đã lan tỏa đến Afghanistan và đã tạo nên một quốc gia thịnh trị phú cường, nhân dân ấm no hạnh phúc. Bamiyan là một thành phố nhỏ trong thung lũng của vùng núi Hindu Kush, nằm trên con đường tơ lụa cổ xưa, con đường duy nhất thông thương các vùng Trung Hoa, Ấn Độ, Châu Âu , là nơi dừng chân của thương nhân, khách bộ hành và chư tăng đi ngang qua đây, giờ đây trở thành hoang tàn.

Hai tượng Phật khổng lồ cao nhất thế giới cũng được kiến tạo vào thời điểm vàng son của Phật giáo trên mảnh đất này. Một tượng cao 35m được kiến tạo từ năm 544 đến 595, và một tượng cao 53m được kiến tạo từ năm 591 đến năm 644. Trước khi bị phá hủy, pho tượng Phật được tạc vào cạnh núi đá trên rặng Hindu Kush, là một trong số các báu vật khảo cổ vĩ đại nhất châu Á. Nhiều thế kỷ qua tượng Phật Bamiyan đứng ở trung tâm Afghanistan, nhưng 10 năm trước phe Taleban giật nổ khu tượng vì chống lại hình ảnh không thuộc Hồi giáo.
 
Tính đến năm 2001, hai tượng Phật đã hiện hữu hơn 1500 năm trên vách núi cao có chiều dài vòng cung 500 - 600m. Dọc theo vách núi này còn có nhiều hang động, nơi tu tập của chư tăng ngày xưa và tượng Phật lớn nhỏ được chạm khắc công phu. Người ta tin rằng các kiệt tác này đều được thực hiện vào đời Vua Kushan với sự hướng đạo của chư tăng tại địa phương.


Vân Tuyền (Nguồn: Segenggam Daun)
Vân Tuyền
BÌNH LUẬN
Tháng năm




Tháng
Ngày
Giờ
Tự điển Phật học được sắp xếp theo thứ tự từ A đến Z
A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z