Thứ tư, 24/04/2019 11:03 (GMT +7)

| Hà Nội 34°C /57%

DỮ LIỆU
Phật Giáo
Thứ ba, 15/01/2013, 13:23 PM

Tại sao gọi là "Tuệ giác vô ngã"

Phật Giáo

Không phải ngẫu nhiên mà sau khi thành đạo, Thế Tôn đã không vội vàng thuyết pháp, bởi chúng sanh nghiệp chướng sâu dày, thật khó lãnh hội được tuệ giác duyên khởi – vô ngã. Và cho đến về sau, không phải với bất cứ ai, Ngài cũng triển khai về điều này

Một thời, Thế Tôn trú ở Bàranasi, tại Isipitana, chỗ vườn Nai. Rồi du sĩ Vacchagotta đi đến, sau khi đảnh lễ, thưa Thế Tôn: 

Thưa Tôn giả Gotama, có tự ngã không? 

Thế Tôn im lặng. Sau khi hỏi lại lần thứ hai, Thế Tôn cũng im lặng, du sĩ Vacchagota liền đứng dậy và ra đi. 

Rồi tôn giả Ananda, sau khi du sĩ ra đi, hỏi Thế Tôn vì sao không trả lời câu hỏi của du sĩ Vacchagotta. 

Này Ananda, nếu Ta trả lời “có tự ngã” như vậy thuộc về chấp thường kiến. Và nếu Ta trả lời “không có tự ngã” như vậy thuộc về chấp đoạn kiến. 

Lại nữa, này Ananda, nếu Ta trả lời “có tự ngã”, như vậy, câu trả lời của Ta có phù hợp với trí tuệ “Tất cả các pháp là vô ngã”? Và nếu Ta trả lời “không có tự ngã”, như vậy, lại làm cho du sĩ Vacchagotta càng ngơ ngác, bối rối hơn nữa: “Trước đây ta có tự ngã, nay không có tự ngã nữa”. 

(ĐTKVN, Tương Ưng Bộ IV, chương 10, phần Ananda [lược], NXB Tôn Giáo 2001, tr.619) 


 

LỜI BÀN: 

Không phải ngẫu nhiên mà sau khi thành đạo, Thế Tôn đã không vội vàng thuyết pháp, bởi chúng sanh nghiệp chướng sâu dày, thật khó lãnh hội được tuệ giác duyên khởi – vô ngã. Và cho đến về sau, không phải với bất cứ ai, Ngài cũng triển khai về điều này, trừ những trường hợp đủ duyên lành, có thể lãnh hội được. Vì thế, Ngài đã im lặng trước câu hỏi của du sĩ Vacchagotta và cũng không ít người khác đương thời. 

Tự ngã, linh hồn hay cái tôi trường cửu bất diệt là tín điều ăn sâu vào cốt tủy của những ai tin tưởng vào thần linh sáng tạo. Trong vòng luẩn quẩn của tư duy thì chỉ có hai phạm trù cơ bản là có và không, thật nan giải để nói Không – vô ngã đối với vấn đề tự ngã. 

Nếu nói có ngã lập tức rời vào chấp thường, nói không có ngã tức rơi vào chấp đoạn, mà chấp thường hay đoạn cũng đều là tà kiến. Mặt khác, nói có ngã thì trái với sự thấy biết vô ngã của Phật, nói không có ngã thì làm cho người nghe hoang mang, mất chỗ bám víu; tốt nhất là im lặng. 

Các thiền sư đời sau ứng cơ khai thị mà không ít người ngộ nhận cho là cuồng thiền, tà đạo thực chất thì cũng học theo Phật, bởi im lặng không nói như Phật hay “nói nhảm” hoặc đánh cho một gậy thì cũng giống nhau. Vô ngã là tuệ giác, là chứng ngộ sự thật chư không phải để hiểu, nhận thức. Vì thế, nếu triển khai về lý thuyết vô ngã đại để như “giả có, duyên sanh, không thực thể….” Cũng chỉ là “ngón tay chỉ mặt trăng”. 

Do vậy mà Phật im lặng thuyết pháp, bài pháp vô ngôn này lại hay tuyệt cùng trong trường hợp này. Không phải có, chẳng phải không, vậy tự ngã là gì? Cứ tư duy về điều ấy đi, là cái gì thì mỗi người tự cảm nhận lấy, biết đâu sẽ bùng vỡ ra một cái gì đó vượt ngoài có không của tư duy hữu ngã.



Thích Quảng Tánh
Phật Giáo

TIN LIÊN QUAN

Thiết kế vườn 3000m2 đẹp như công viên của cặp vợ chồng 40 tuổi thành đạt, bỏ phố về quê sống yên bình

Thiết kế vườn 3000m2 đẹp như công viên của cặp vợ chồng 40 tuổi thành đạt, bỏ phố về quê sống yên bình

HomeAZ 01/07/2020, 13:29

Từ bỏ cuộc sống thành đạt, cặp vợ chồng 40 tuổi về quê sống yên bình bên thiết kế vườn rộng 3000m2 ở ngoại ô Dương Châu, Trung Quốc khiến nhiều người ngưỡng mộ.

Tình hình dịch COVID-19 tới 6h sáng 5/7

Lời Phật dạy 07:42 05/07/2020

Trong 24 giờ qua, thế giới ghi nhận 182.648 trường hợp mắc COVID-19 và 4.321 ca tử vong. Dịch bệnh lây lan mạnh tại Mỹ càng gây lo ngại khi người dân nước này kỷ niệm Ngày Độc lập 4/7. Trong khi đó, hai "điểm nóng" Brazil, Ấn Độ chưa có dấu hiệu "giảm nhiệt".

Nghiệp dẫn chúng sinh đi trong luân hồi sống chết

Lời Phật dạy 19:19 04/07/2020

Mỗi người chúng ta sinh ra trong đời này đều có túc duyên khác nhau. Ai cũng có nghiệp chung, nghiệp riêng, tùy theo khả năng tạo nghiệp của mình.

Chàng trai Việt sử dụng khoản lương hơn 2 tỷ đồng để mang con chữ đến trẻ em

Lời Phật dạy 16:20 04/07/2020

Nguyễn Quang Thạch - người Việt Nam đầu tiên đoạt giải Vua Sejong về xóa mù chữ của UNESCO năm 2016 thông tin anh sẽ dùng khoản lương 90.000 bảng Anh tương đương 2 tỷ 580 triệu đồng để thực hiện những phương án đóng góp vào sự tiến bộ xã hội.

Tâm điên đảo nghe pháp hiểu sai

Lời Phật dạy 15:38 04/07/2020

“Tâm Phật, tâm mình, hành chánh đạo. Sinh ra gặp Phật có khó gì.” Chúng ta biết rõ sau này sinh ra gặp Phật còn ở đời thật là không đơn giản. Chỉ cần chúng ta có tâm, hiểu được tâm Phật thì tất nhiên cảnh giới của Phật sẽ càng ngày càng gần chúng ta.