450
Xây dựng một nơi nương tựa mới cho tâm
Muốn phát sinh sự tinh tấn trên con đường tu tập, chúng ta cần thường xuyên quán niệm về tuổi già, bệnh tật, cái chết và sự chia ly. Chính những sự thật ấy sẽ đánh thức chúng ta ra khỏi sự phóng dật và thôi thúc chúng ta xây dựng một nơi nương tựa vững chắc hơn cho chính mình.
Bởi thân thể này, thứ mà hôm nay chúng ta đang dùng làm chỗ nương tựa và công cụ để tìm kiếm hạnh phúc, rồi sẽ đến lúc không còn khả năng phục vụ chúng ta nữa. Khi ấy, những thú vui, những sở hữu và những điều từng mang lại niềm vui sẽ dần mất đi ý nghĩa.
Nếu không chuẩn bị từ bây giờ, khi tuổi già, bệnh tật hay mất mát đến, chúng ta rất dễ rơi vào cô đơn, thất vọng, tiếc nuối và khổ đau vì không còn đạt được những điều mình mong muốn.
Vì vậy, quán niệm về già, bệnh, chết không phải để bi quan, mà để nhắc nhở mình mau chóng xây dựng một nơi nương tựa mới. Nơi nương tựa ấy không nằm ở thân thể, tài sản hay người khác, mà nằm ở Giáo pháp được vun bồi trong chính tâm mình.
Ngược lại, nếu không nghĩ đến những sự thật ấy, chúng ta rất dễ quên. Ta sẽ mải mê chạy theo tiền bạc, danh vọng, lời khen, địa vị và những thú vui của sắc, thanh, hương, vị, xúc. Rồi ngày tháng trôi qua trong sự bận rộn mà quên mất mục đích sâu xa của đời sống.
Thực ra, đa số chúng ta không muốn nghĩ đến già, bệnh và chết. Bản chất của tham ái, vô minh và phiền não luôn tìm cách đẩy những ý nghĩ ấy ra khỏi tâm. Bởi mỗi lần đối diện với chúng, chúng ta cảm thấy khó chịu, bất an và không muốn chấp nhận.
Nhiều người còn tự trấn an mình rằng nghĩ đến cái chết là điều xui xẻo. Họ sợ rằng vừa nhắc đến chữ "chết" thì cái chết sẽ đến ngay. Thế nhưng, dù nghĩ hay không nghĩ, quy luật sinh, già, bệnh, chết vẫn đang vận hành từng ngày.
Đức Phật từng hỏi Tôn giả Ānanda: "Trong một ngày, con quán niệm đến cái chết bao nhiêu lần?". Tôn giả thưa rằng mình quán niệm vài lần mỗi ngày. Đức Phật dạy rằng như vậy vẫn còn phóng dật. Người không phóng dật phải nhớ đến cái chết trong từng hơi thở ra và hơi thở vào. Hít vào mà không thở ra là chết. Thở ra mà không hít vào cũng là chết.
Khi quán chiếu sâu sắc như vậy, chúng ta sẽ không còn muốn lãng phí đời mình để theo đuổi những thứ cuối cùng cũng không thể trở thành nơi nương tựa thực sự. Danh vọng, địa vị, lời khen hay những mối quan hệ thế gian đều vô thường và thay đổi theo thời gian.
Có những người từng yêu thương nhau tha thiết. Nhưng khi một người già yếu, bệnh tật hoặc không còn mang lại lợi ích cho người kia, tình cảm ấy cũng có thể đổi thay. Thực tế cuộc sống đã chứng minh điều đó không hiếm gặp. Vì vậy, đặt toàn bộ hạnh phúc của mình vào thân thể hay vào người khác là một điều đầy rủi ro.
Điều cần làm là chuẩn bị từ bây giờ. Hãy xây dựng trong tâm mình "hương vị của Pháp" – thứ hạnh phúc không lệ thuộc vào tuổi trẻ, sức khỏe hay hoàn cảnh bên ngoài. Khi đã nếm được hương vị ấy, chúng ta không còn phải chạy khắp nơi để tìm kiếm niềm vui.
Lúc đó, dù bệnh hay khỏe, được khen hay bị chê, có người đồng hành hay phải sống một mình, tâm vẫn có thể an trú trong sự bình an. Bởi nguồn hạnh phúc không còn nằm bên ngoài mà đã được vun bồi từ bên trong.
Nếu quán niệm về già, bệnh, chết mà vẫn chưa đủ sức đánh thức mình, hãy đi nhìn tận mắt sự thật. Hãy đến bệnh viện, viện dưỡng lão hoặc những nơi chăm sóc người già neo đơn. Hãy nhìn những thân phận đang đi qua quy luật vô thường để thấy rằng một ngày nào đó chính mình cũng sẽ như thế.
Và hãy nhớ rằng những người già nua ấy ngày xưa cũng từng trẻ trung, đầy sức sống và nhiều ước mơ như chúng ta hôm nay. Quán chiếu sâu sắc như vậy sẽ giúp phá tan sự lười biếng, mê lầm và tâm phóng dật, để từ đó phát sinh sự tinh tấn chân thật trên con đường thực hành Giáo pháp.
Bởi cuối cùng, nơi nương tựa bền vững nhất không phải là thân thể này, không phải tiền bạc hay bất kỳ ai khác, mà chính là Pháp được xây dựng và trưởng dưỡng trong tâm mình.
CÙNG NHAU XIỂN DƯƠNG ĐẠO PHẬT
Tuân theo truyền thống Phật giáo, chúng tôi cung cấp tài liệu giáo dục Phật giáo phi lợi nhuận. Khả năng duy trì và mở rộng dự án của chúng tôi hoàn toàn phụ thuộc vào sự hỗ trợ của bạn. Nếu thấy tài liệu của chúng tôi hữu ích, hãy cân nhắc quyên góp một lần hoặc hàng tháng.
STK: 117 002 777 568
Ngân hàng Công thương Việt Nam
(Nội dung: Họ tên + tài thí Xiển dương Đạo Pháp)
TIN LIÊN QUAN
Dành cho bạn
Xây dựng một nơi nương tựa mới cho tâm
Xiển dương Đạo pháp
20:39 09/06/2026
Muốn phát sinh sự tinh tấn trên con đường tu tập, chúng ta cần thường xuyên quán niệm về tuổi già, bệnh tật, cái chết và sự chia ly. Chính những sự thật ấy sẽ đánh thức chúng ta ra khỏi sự phóng dật và thôi thúc chúng ta xây dựng một nơi nương tựa vững chắc hơn cho chính mình.
Hơn 200 bạn trẻ sinh hoạt khóa hè tại chùa Tằng Lương
Xiển dương Đạo pháp
13:08 07/06/2026
Trong không khí vui tươi của những ngày đầu hè, chùa Tằng Lương (xã Vạn Phú, tỉnh Thái Nguyên) đã tổ chức thành công Khóa sinh hoạt Phật pháp mùa hè năm 2026 với sự tham gia của hơn 200 khóa sinh từ 12 đến 18 tuổi.
Bài học thành thật từ Sa-di Rahula
Xiển dương Đạo pháp
18:50 06/06/2026
Sa-di nổi tiếng nhất trong lịch sử Phật giáo có lẽ là Tôn giả Rahula (La-hầu-la), con trai của Đức Phật. Từ khi còn nhỏ, ngài đã được Đức Thế Tôn trực tiếp giáo dưỡng bằng những bài học sâu sắc về đạo đức và tu tập.
An cư thời công nghệ: Cánh cửa thiền môn và thế giới trong chiếc điện thoại
Xiển dương Đạo pháp
16:46 04/06/2026
An cư không chỉ là ở yên trong một ngôi chùa. Từ ngàn xưa, đó còn là cơ hội để người tu dừng lại những duyên sự bên ngoài, quay vào nội tâm, soi chiếu chính mình.
