Vương quốc Thái Lan hiện là quán quân du lịch Asean. Với người Việt, các địa danh du lịch như Bangkok, Pattaya, Chieng Mai, Kanchanaburi, Aythaya, Phukhet, Khaoyai, Kok Samui… quá quen thuộc.

Tuy nhiên, xứ sở của Chùa Vàng, của nụ cười vẫn liên tục làm du khách bất ngờ với bao điều lý thú, khác biệt về văn hóa, lịch sử và cuộc sống.

1. Thailand - “Đất người Thái”. Thế kỷ thứ VIII, người Thái di cư từ Vân Nam xuống Đông Nam Á, chung nguồn gốc và ngôn ngữ với người Lào, người Thái ở Việt Nam. Vương quốc Thái Lan thành lập năm 1.238; đóng đô tại Sukhothai. Năm 1.283, người Thái mới có chữ viết riêng. Quốc hoa là Dok Khuen, người Việt gọi là muồng hoàng yến, bò cạp vàng, tượng trưng cho hoàng gia.

2. Do Phật giáo Tiểu thừa (Nam Tông) chiếm gần 95% dân số, cuộc sống của người Thái gắn bó mật thiết với chùa như một phần tất yếu. Các lễ hội cộng đồng và sự kiện quan trọng trong cuộc đời đều gắn liền với chùa; quan trọng nhất là nghi thức “xuống tóc, đi tu” trước khi vào đời lập thân.

3. Vào chùa là tâm tịnh để “Trải lòng và chia sẻ - Không nói bậy - Không sân si - Không chấp ngã”. Phật không có gì để lại cho đời ngoài Kinh và lời khuyên. Sẽ bất kính nếu vào lễ Phật mà cầu xin công danh, sự nghiệp, tài lộc, tình cảm…

Người Thái chỉ cầu Thần 4 mặt, tương ứng 4 nội dung: Công danh sự nghiệp - Kinh doanh, tài lộc - Gia cang bình an, hòa thuận - Tránh xa nghiệp chướng.

4. Đi tu là sự kiện quan trọng nhất trong đời người. Khi sư đến nhà, ba mẹ, anh chị em, người yêu, bạn bè cùng với sư cạo tóc, chân mày, tắm và chúc phúc cho người đi tu. Cả nhà mở tiệc trọng thể, người đi tu mặc đồ trắng, ngồi xe hoa cùng cha mẹ. Đoàn người mặc trang phục cổ truyền, rồng rắn múa hát theo nhạc sống rước bộ, đi 5 vòng quanh chùa và vuốt áo người đi tu cầu may mắn.

5. Người đi tu được bảo lưu công việc, thậm chí được trả lương trong thời gian đi tu nếu họ có thu nhập thấp, dưới 20.000 bat mỗi tháng (1USD = 31,74 bat). Điều này giúp người đi tu toàn tâm toàn ý rèn luyện phẩm chất, học tập kiến thức và sẽ làm việc tốt hơn khi hoàn tất tu tập.

6. Năm lời khuyên mà mỗi người dân luôn cố gắng thực hiện gồm: “Ăn trước khi đói - Suy nghĩ trước khi nói - Uống thuốc phòng trước khi bệnh - Đi tu trước khi lấy vợ - Làm phước trước khi làm giàu”. Ngẫm kỹ, việc nào cũng chí lý.

7. Khẩu nghiệp là nền tảng đạo đức của cuộc sống. Người Thái có thể bắn, chém, đánh nhau nhưng gần như không nghe chửi thề. Nặng nhất khi nói xấu người khác là “đồ khùng”, “nó không tốt”… chứ không mạt sát, ví von với loài vật hoặc buông lời tục tĩu. Mọi người thường bảo nhau “chay den den” (hãy bình tĩnh) để không làm tổn thương người khác.

8. Theo người Thái, bất hiếu là tội lớn nhất của đời người. Đi tu trước hết là để cầu an, báo hiếu cho cha mẹ. Con cái tổ chức sinh nhật cho cha mẹ trong chùa. Họ chuẩn bị cơm cúng dường, mời ba mẹ và người thân, rửa và hôn chân ba mẹ, chúc ba mẹ bình an. Chăm lo ba mẹ khi còn sống bằng việc làm cụ thể, không phải chỉ tiền bạc hoặc đợi khi ba mẹ mất mới khóc lóc, kể lể.

9. Sinh nhật bản thân là dịp báo hiếu cha mẹ tốt nhất. Trong ngày này, người Thái xin nghỉ phép và dành trọn thời gian chăm sóc ba mẹ: đi chợ, nấu ăn, giặt giũ, trò chuyện, vui đùa và hôn chân ba mẹ. Ngày hôm sau mới mời người yêu, bè bạn mừng sinh nhật của mình.

10. Đám cưới đơn giản, chỉ năm ba mâm độ lại, cốt lõi là hạnh phúc của hôn phối. Đám cưới nhỏ nhưng thách cưới to. Thanh niên muốn lấy vợ phải có “ISO Chùa”, nghĩa là hoàn tất tu tập, thời gian tùy điều kiện và khả năng. Nhiều khi chú rể được bố vợ tương lai kiểm tra kinh Phật.

11. Người chết được đưa đến bệnh viện tìm nguyên nhân, rồi đem vào chùa quàn hòm lạnh. Tay người chết buộc sợi chỉ nối lư hương. Nhà sư và người thân cầm cọng chỉ trò chuyện với người vừa mất. Vào chùa không khóc than vì người chết khó siêu thoát, chỉ khóc khi chưa đưa vào chùa. Người nhà nấu nướng, mời mọi người ăn giùm để giảm nghiệp chướng cho người chết. Ăn không hết thì bố thí. Người chết hỏa táng, tro để trong tháp quanh chùa. Trong nhà không có bàn thờ cha mẹ, tổ tiên.

12. “Chú Tiểu đi tu” là bài thuyết giảng vỡ lòng về chữ hiếu. Những ngày đầu khất thực, lần lượt mỗi ngày, chú chỉ nhận được rác, đất đá trộn lẫn hay cháo nóng, chè lạnh… (cháo nóng hay chè lạnh đều làm phỏng tay khi bê bình bát). Vừa ăn vừa tủi. Theo người Thái, những vất vả cực nhọc này chưa là gì so với những tháng năm mang nặng đẻ đau và nuôi con khôn lớn của cha mẹ.

13. Phật thường không có mặt trong các tiệm trang sức vì không thể mua bán, chỉ thỉnh từ chùa về. Người mua “tự nguyện cúng dường” với giá trị tương đương, thậm chí nhiều hơn để tạo phước đức. Người Thái ít đeo nữ trang. Họ mang Phật trong người để nhắc nhở mình làm điều tốt, tránh xa việc xấu.

14. Vua luôn được tôn kính. Hai vị vua được người Thái tôn kính như thánh sống là Vua Bhumibol Adulyadej và Vua Rama V. Vua Bhumibol Adulyadej (5/12/1927 - 13/10/2016) còn gọi là Vua Rama IX, trị vì từ 9/6/1946 đến 13/10/2016, lâu nhất trong lịch sử Thái Lan, trải qua 30 đời Thủ tướng. Ông là nhà nông học lỗi lạc, nhà quản trị tài ba và tấm gương mẫu mực về cuộc sống. Vua Rama V hay Chulalongkorn (20/9/1853 - 23/10/1910) được người Thái gọi là “Đức Vua vĩ đại kính yêu”.

15. Nông nghiệp có nhiều thành tựu vượt bậc nhờ đức Vua Rama IX. Ông là kỹ sư nông học tài ba với hàng ngàn sáng kiến khoa học nông nghiệp ứng dụng, trong đó hơn 100 sáng kiến được thế giới công nhận. Nổi bật nhất là phát kiến “Làm mưa nhân tạo”.

Lúa gạo, trái cây, rau củ của Thái Lan ăn đứt nhiều nước. Thái Lan giành 7/13 giải nhất cuộc thi “Gạo ngon nhất thế giới”, Campuchia 4 lần, Mỹ và Việt Nam 2 lần, Myanmar 1 lần (có năm 2 giải nhất). Cao su Thái Lan dẫn đầu thế giới về sản lượng và chất lượng. Nể nhất là cách gắn du lịch - y tế - nông nghiệp với nhiều sản phẩm chỉ Thái Lan mới có.

Và một chi tiết rất đáng học hỏi là nông dân Thái Lan vẫn đốt trái cây điếc thành than hoạt tính để khử mùi, đuổi côn trùng trong resort và khách sạn cao cấp.

16. Du lịch Thái Lan soán ngôi Malaysia, giành quán quân du lịch Asian từ 2015. Người Thái làm dịch vụ cực giỏi. Từ du lịch biển đảo đến rừng, văn hóa, lịch sử, shopping, giải trí, y tế, mạo hiểm… Biến cái bình thường thành sự khác biệt, biến không thành có.

Năm 2019, lượng khách quốc tế đến Thái Lan xếp thứ 8 thế giới (39,8 triệu khách); doanh thu xếp thứ 4 thế giới (63 tỉ USD). Năm 2024, Thái Lan đón 35,5 triệu khách quốc tế, xếp thứ 10 thế giới (35,5 triệu khách), doanh thu xếp thứ 7 (52 tỉ USD). Tổng cục Du lịch Thái Lan, trực thuộc Thủ tướng, có 27 văn phòng ở nước ngoài.

17. Liên kết là chìa khóa thành công của du lịch Thái Lan. Các công ty lữ hành được giảm thuế, ưu đãi giá khách nước ngoài vì “xuất khẩu tại chỗ”. Khách đến Thái được chào đón nồng nhiệt, sử dụng dịch vụ của ai cũng trên đất Thái, nộp thuế cho người Thái. Họ có nhiều chiêu giảm giá tour nhưng vẫn đảm bảo chất lượng. Giá tour Thái hiện gần như không có đối thủ.

18. Khách sạn Thái Lan không có bàn chải, kem đánh răng, lược… không hẳn để giảm giá thành. Những thứ dùng một lần rồi bỏ là nguồn rác khổng lồ, rất khó phân hủy. Khách phải tự mang theo, vừa hợp vệ sinh, vừa bảo vệ môi trường.

19. Du lịch Y tế Thái Lan thuộc Top 10 du lịch y tế thế giới, bỏ xa các nước trong khu vực. Nổi bật về thẩm mỹ, chăm sóc sắc đẹp; đặc biệt là chuyển đổi giới tính (nâng lên thành văn hóa độc đáo qua Colosseum Show - nghệ thuật Cabaret ở Pattaya). Kỹ thuật “Thụ tinh ống nghiệm”, “Sinh con theo ý muốn”; chọn lựa giới tính khi sàng lọc phôi... thu hút nhiều khách quốc tế dù chi tiêu cao.

20. Đánh bài dưới mọi hình thức là vi phạm pháp luật. Các sexy show được cấp phép, giám sát chặt chẽ điều kiện tham gia, độ tuổi. Với họ, sex là bản năng con người, được đạo đức và pháp luật bảo vệ; còn cờ bạc nguy hiểm hơn ma túy và không thể kiểm soát. Chính phủ Thái khuyến khích người Thái qua Campuchia đầu tư sòng bài. Poi Pet, cửa khẩu Thai - Cam là đặc khu casino của người Thái trên đất Campuchia.

Còn nhiều thú vị khác, xin mời bạn đến “Xứ sở Chùa Vàng”, tha hồ khám phá.

Nguyễn Văn Mỹ (Chủ tịch Lửa Việt Tours)

Theo Nông thôn Việt