Thứ tư, 24/04/2019 11:03 (GMT +7)

| Hà Nội 34°C /57%

DỮ LIỆU
Thứ năm, 03/02/2022, 19:06 PM

Còn mãi hương cúng Phật

Cây hải đường nằm cạnh gác chuông. Lớp rêu xanh phủ dần theo thời gian hiện màu cổ kính. Vào đông, hải đường bắt đầu nở những nụ hoa màu hồng nhạt.

Những cành nhỏ bắt đầu oằn mình giữ đóa hoa, đung đưa theo gió. Hoa cánh dày, nhụy vàng. Người ta xếp hải đường vào loại hữu sắc vô hương bởi tinh tế lắm mới cảm nhận được mùi hương dịu nhẹ. Hoa không rơi theo từng cánh mà rụng nguyên đóa.

Trời Huế vào đông, mưa rả rích khiến đóa hoa như nặng hơn. Sáng sớm mùa đông, núi phả một màu sương đậm, ánh đèn điện ở gác chuông lọt qua ô hoa văn rọi vào cây hải đường. Một màu bàng bạc phủ lên những đóa hoa. Một màn sương chờn vờn. Cành lá như run rẩy, uốn cong. Cánh hoa ngưng đọng giọt hương. Hoa nặng trĩu. Một âm vang chuông khuya dao động, ngân dòng theo lớp lớp sương trắng. Một đóa hải đường rơi.

Cây hải đường nằm cạnh gác chuông. Lớp rêu xanh phủ dần theo thời gian hiện màu cổ kính. Vào đông, hải đường bắt đầu nở những nụ hoa màu hồng nhạt.

Cây hải đường nằm cạnh gác chuông. Lớp rêu xanh phủ dần theo thời gian hiện màu cổ kính. Vào đông, hải đường bắt đầu nở những nụ hoa màu hồng nhạt.

Trong bài thơ Lạc hoa, Thiền sư Viên Thành, người khai sơn chốn tổ Tra Am ở đất Thiền kinh Phú Xuân đã đặt mình vào tri giác phút giây hoa rụng:

“Kỷ độ tao nhân đới túy khan

Đông phong tạc dạ bất câm hàn

Thiên thanh lãn thính oanh đề thụ

Bán kính không lao điệp nhiễu hoàn

Giải ngữ giảo tương vô ngữ ổn

Ly chi dung dị luyến chi nan

Tàn hồng mạc nhạ xuân dung đạm

Tằng tác thiên hương sái bảo đàn”.

(Lược ước tùng sao)

Đẹp mắt người thơ bao độ say

Đêm qua gió lạnh kiếp lưu đày

Oanh ngao ngán chẳng quanh vườn hót

Bướm ngậm ngùi không mở lối bay

Biết nói, sao bằng im tiếng nhỉ

Dễ lìa, nhưng khó đậu cành thay

Hồng phai xuân lợt thôi đừng tiếc

Còn mãi hương trời cúng Phật đây!

(Vũ Hoàng Chương dịch) 1

Hoa rụng giữa mùa đông, trong lớp sương giăng. Cành cây uốn cong níu giữ mà hoa vẫn cứ rơi. Chim không tiếng hót, bướm không cánh bay. Hoa rụng buồn không ư? Khách trần bao độ buồn vui với cuộc đời nhưng với thiền sư, câu hỏi buồn vui không phải để tự vấn mà để tự ngộ. Hỏi với khách trần, khách trần chắc chắn sẽ thấy nỗi buồn của sự chia lìa, của sự thay đổi. Nhưng đã biết rồi thì câu hỏi không cần phải hỏi. Hỏi buồn vui trước sự đổi thay chi bằng thinh lặng. Bản chất của sự thay đổi là dễ dàng và sự níu giữ, chống lại sự thay đổi là một điều khó thực hiện. Nếu bám cảnh để buồn để vui thì khách trần sẽ một đời khổ đau.

Hoa rơi có buồn không? Khách trần bảo, buồn chứ! Nhưng ở đây chẳng có một câu hỏi nào cho khách trần, cũng chẳng có một khách trần nào trả lời câu hỏi. Ý niệm hoa rụng nâng lên một bậc. Thiền sư Mãn Giác đã từng thấy “xuân khứ bách hoa lạc” - xuân đi trăm hoa rụng. Hoa rụng là một điều tất yếu, là quy luật và khách trần buồn bã là một mô hình của mỹ cảm.

Tuy nhiên, với Thiền sư Viên Thành, dụng ý không phải để miêu tả tâm trạng buồn vui mà để khẳng định buồn vui không còn quan trọng. Thiền sư thinh lặng trước đổi thay cảnh trần: nở - rụng, rời bỏ - níu giữ, đông - xuân… Sự lặp lại của đất trời, sự tụ tán của vũ trụ cỏ cây là quy luật nên nỗi buồn không còn là điều mà thiền sư đề cập đến. Cảm xúc của thi nhân ở đây dường như là một sự hờ hững với tạo hóa, và hơn thế, đó là sự tri nhận đổi thay của đất trời đã đẩy sự hờ hững trở nên gần gũi và da diết. Khách trần tiếc nuối với dòng thời gian, còn thiền sư lại cảm nhận một mùi hương tự tại đã từng dâng hiến ở cõi Phật, ở chốn già-lam.

Trước biến chuyển của dòng thời gian, trước sự đổi thay của cuộc đời, trước sự đến đi của xuân, trước sự nở tàn của hoa, hầu như ai cũng ngậm ngùi, luyến tiếc. Một đóa hoa rơi trước cơn gió đông, khách trần buồn tiếc, con chim chẳng còn tha thiết hót, đến cánh bướm cũng thôi lượn lờ, chập chờn bên đóa hoa. Dường như sự ngưng đọng tang thương bao phủ. Muốn một lời tiếc thương nhưng nói không thỏa nên thà im lặng để không mất đi ý nghĩa trong tâm hồn.

Bản thân đóa hoa theo quy luật nở tàn mà không một lời nuối tiếc bởi hoa đã để giá trị cho đời. Hoa đã từng tồn tại với nhân thế, đã từng ngát hương cho đời thì phút giây ấy là phút giây vĩnh cửu. Cả bài thơ mang một ý vị tự tại, giải thoát. Bằng hồn thơ, bằng mỹ cảm của một thi nhân, ngôn từ xuyên suốt bài thơ là một dòng tâm thức, nâng tầm mỹ cảm thiền ngưng đọng thành những thanh âm của tự tại, vô thủy vô chung.

Vũ trụ vần xoay, tiết trời đông qua xuân đến, khách trần vẫn đắm chìm trong được mất, đến đi, nở tàn. Lòng trần mấy ai tắm gội được thanh âm của tự mình, biểu lộ một tâm thái tồn tại với sự đổi thay không vướng mắc. Riêng hồn thơ của thiền sư được chưng cất để đọng lại mỹ cảm của thời gian và không gian tuyệt diệu.

Chú thích:

1 Nguyễn Văn Thoa (1972), Tra Am và sư Viên Thành, tr. 233.

HỖ TRỢ CHÚNG TÔI

Tuân theo truyền thống Phật giáo, chúng tôi cung cấp tài liệu giáo dục Phật giáo phi lợi nhuận. Khả năng duy trì và mở rộng dự án của chúng tôi hoàn toàn phụ thuộc vào sự hỗ trợ của bạn. Nếu thấy tài liệu của chúng tôi hữu ích, hãy cân nhắc quyên góp một lần hoặc hàng tháng.

STK: 117 002 777 568

Ngân hàng Công thương Việt Nam

(Nội dung: Hỗ trợ duy trì Cổng thông tin Phật giáo Việt Nam)

“Chúng tôi tin rằng sự tài trợ của các bạn không chỉ giúp chúng tôi làm tốt phận sự của mình mà còn gia tăng mãnh liệt năng lượng sự thiện tâm của chính bạn tới cộng đồng” (Cư sĩ Thiện Đức, Trưởng Ban Biên tập).

Top 6 tượng gỗ phong thủy đẹp Hà Nội cho năm Tân Sửu 2021

Top 6 tượng gỗ phong thủy đẹp Hà Nội cho năm Tân Sửu 2021

HomeAZ 27/01/2021, 16:00

Các loại tượng gỗ phong thủy đẹp Hà Nội cho năm Tân Sửu 2021 được giới thiệu dưới đây sẽ đáp ứng nhu cầu chi phối, cân bằng nguyên lý Âm Dương, từ đó củng cố các mối quan hệ của gia ch sao cho tích cực nhất.

Chim lợn kêu có phải điềm báo về cái chết?

Xuân Muôn Nơi 15:34 12/08/2022

Chim lợn (hay còn gọi là chim cú lợn) được biết đến trong dân gian là loài chim của sự chết chóc. Nhiều người cho rằng, chim lợn xuất hiện ở đâu sẽ mang đến sự tang thương, chết chóc ở đó, vậy sự thật có đúng như vậy không?

Cá voi xanh tạo cảnh kỳ thú trên biển Bình Định

Xuân Muôn Nơi 15:01 12/08/2022

Những con cá voi xanh nhảy lên đớp mồi liên tục, cảnh tượng hiếm có khiến người xem kinh ngạc và vui thích.

Lễ Vu Lan qua di sản Mộc bản Triều Nguyễn

Xuân Muôn Nơi 13:18 12/08/2022

Đại lễ Vu lan là một trong những lễ hội văn hóa tâm linh lớn của hàng triệu Phật tử trên toàn thế giới. Đây là lễ của nhà Phật được tổ chức vào ngày 15 tháng 7 âm lịch hằng năm. Tại Việt Nam, lễ Vu lan được tổ chức rất sớm và gắn liền với lễ cầu siêu.

Hãy dùng tiền mà tạo phước, chính cái phước này sẽ bảo vệ ta

Xuân Muôn Nơi 12:30 12/08/2022

Hãy nhớ rằng tiền là tệ, tiền là bạc, và tiền là tội. Đồng tiền để yên chỉ là mầm mống tạo thành một đống tội cho chính mình mà thôi. Nhiều người băn khoăn: “Tôi có tiền nhưng phải dự trữ cho con cái. Nếu mang ra dùng hết thì sau này tính sao?”