450
Xiêm Cán: Ngôi chùa Khmer lớn và lộng lẫy nhất ở Nam Bộ
Chùa Xiêm Cán là quần thể kiến trúc tôn giáo cổ và lớn bậc nhất khu vực đồng bằng sông Cửu Long. Chùa cách trung tâm TP. Bạc Liêu khoảng 7 km về phía Đông Nam. Trong tiếng Khmer, chùa Xiêm Cán có nghĩa là "Sông sâu" (Kouphir Sakor Prekchrou).
Chùa Xiêm Cán có kiến trúc giống như những ngôi chùa Khmer khác ở Trà Vinh và Sóc Trăng được xây dựng vào năm 1887, là một quần thể kiến trúc đậm sắc thái Khmer, gồm có chánh điện, sala, tăng phòng, am, tháp cốt... được bố trí khá hài hòa. Chánh điện tọa lạc tại trung tâm khuôn viên chùa, trên nền gạch cao 1,5m với 3 bậc cấp cùng một hành lang bao quanh.
Trên mỗi đỉnh góc mái đắp khúc đuôi rắn dài, uốn cong, mềm mại. Hai khoảng trống ở hai đầu hồi bịt bằng hai tấm gỗ hình tam giác, chạm khắc công phu, người Khmer gọi là "hô cheang". Trên các bờ dãy giáp mi của các nếp mái đắp các tượng rồng Khmer, đầu rồng dạng kép nằm ngay các góc đao của mái, thân rồng nằm xoãi dài theo bờ dãy với hàng vi lưng tỉa rõ, uốn cong ngược lên như những ngọn lửa. Sự kết hợp giữa đầu, thân và đuôi rồng tạo nên hình ảnh những chiếc ghe ngo.
Trong chánh điện có 2 hàng cột to cao nâng mái. Mái chùa cấu trúc 3 lớp so le chồng lên, hình tháp, tạo khoảng không gian cao vút, mát mẻ. Bàn thờ chính trang trí nhiều hoa văn, họa tiết điêu khắc phong phú, phức tạp. Trên bệ có nhiều tượng Phật, một tượng Phật Thích Ca to lớn hơn hết ở giữa. Các tượng còn lại diễn tả các thời kỳ hóa thân của Phật. Vách, trần, cột chùa đều được trang trí phù điêu, bích họa cầu kỳ, công phu, nhiều màu sắc. Đặc biệt, các bích họa kể lại cuộc đời Đức Phật và trường ca Ramayana.
Chùa Xiêm Cán có sala (giảng đường, nhà hội) trên đó có khắc tượng hình Xanac dắt con bạch mã Kiền đặc đưa Thái tử Sidatta qua sông đến đất A-nô-ma tìm đường giác ngộ. Trong sala có bàn thờ Phật và bàn ghế, sàn ván để tín đồ bàn bạc trước khi lên chánh điện. Vách trần sala được trang trí các họa tiết, bích họa khá công phu. Hai bên chánh điện là nhiều tháp cốt và một nhà hỏa thiêu. Trong khuôn viên chùa có trường dạy chữ Khmer, chữ Pali, dạy kinh... là nơi lưu giữ các tập truyện kể dân gian và các vốn văn hóa truyền thống cho con em Phật tử.
Đối diện chánh điện là cột trụ biểu với hình tượng rắn thần Nagar 5 đầu. Đây là nơi người ta thắp đèn cầy trong những ngày lễ với ngụ ý rằng giáo lý Phật giáo sẽ soi sáng cho nhân loại, giúp mọi người sống tốt đẹp như chính loài rắn đã quy thiện. Phía sau cột trụ biểu là tăng xá, tăng xá trụ trì được xây dựng bằng gạch kiên cố với nhiều hoa văn, họa tiết sặc sỡ. Bên cạnh đó là tăng xá cổ và tăng xá trụ trì cổ, kiến trúc toàn bằng gỗ quý (sao, căm xe), dù qua nhiều năm tháng nhưng sắc gỗ vẫn đen ngời, với mái ngói. Tăng xá cổ có 4 hàng cột gỗ quý, được làm thành nhà truyền thống.
Hơn một thế kỷ hình thành và phát triển, chùa Xiêm Cán không chỉ là trung tâm sinh hoạt văn hóa tâm linh, văn hóa nghệ thuật của người dân Khmer, mà còn là nơi chứng kiến nhiều biến cố của lịch sử. Chùa còn lưu giữ bộ sách Khmer cổ được viết trên lá cây dày đến 70 trang.
Người dân Khmer mỗi tháng đều đặn bốn lần đến chùa để lễ Phật, tụng kinh. Ngoài nhiệm vụ chính là thực hiện các hoạt động tôn giáo, chùa còn là trung tâm văn hóa giáo dục của phum, sóc (làng, xã). Trong khuôn viên chùa có trường học dạy chữ Khmer, chữ Pali, dạy kinh... Đây cũng là nơi lưu giữ các tập truyện kể dân gian xưa và nay hoặc các vốn văn hóa truyền thống.
Mặc dù chưa phải là ngôi chùa cổ nhất, nhưng có thể nói, chùa Xiêm Cán là một trong những ngôi chùa Khmer được liệt vào hàng lớn nhất, đẹp nhất và lộng lẫy nhất trong hệ thống chùa Khmer ở Nam bộ. Vì lẽ đó, ngôi chùa luôn tạo được một ấn tượng khó quên trong lòng du khách mỗi khi đến tham quan.
Vi Phong
CÙNG NHAU XIỂN DƯƠNG ĐẠO PHẬT
Tuân theo truyền thống Phật giáo, chúng tôi cung cấp tài liệu giáo dục Phật giáo phi lợi nhuận. Khả năng duy trì và mở rộng dự án của chúng tôi hoàn toàn phụ thuộc vào sự hỗ trợ của bạn. Nếu thấy tài liệu của chúng tôi hữu ích, hãy cân nhắc quyên góp một lần hoặc hàng tháng.
STK: 117 002 777 568
Ngân hàng Công thương Việt Nam
(Nội dung: Họ tên + tài thí Xiển dương Đạo Pháp)
TIN LIÊN QUAN
Dành cho bạn
Đại lễ tưởng niệm anh hùng liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng
Media
15:08 14/06/2026
Sáng 14/6, tại Công viên Văn hóa Lê Thị Riêng (P.Hòa Hưng, TP.HCM), Ban Trị sự GHPGVN TP.HCM phối hợp cùng chính quyền Thành phố trang nghiêm tổ chức Đại lễ tưởng niệm anh linh anh hùng liệt sĩ và đồng bào tử nạn trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968.
Thành kính tưởng niệm Bồ-tát Thích Quảng Đức tại bảo tháp tôn trí xá-lợi Trái tim bất diệt của Ngài
Media
14:05 05/06/2026
Nhân kỷ niệm 63 năm ngày Bồ-tát Thích Quảng Đức vị pháp thiêu thân (11/6/1963 - 11/6/2026), Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam và Ban Trị sự GHPGVN TP.HCM đã trang nghiêm tổ chức lễ tưởng niệm, tri ân bậc chân tu đã lấy thân mình thắp sáng tinh thần từ bi, bất bạo động và khát vọng tự do tín ngưỡng, tại Việt Nam Quốc Tự.
Hân hoan diễu hành xe đạp hoa kính mừng Đại lễ Phật đản PL.2570
Media
17:19 01/06/2026
Trong niềm hân hoan của mùa Phật đản thiêng liêng, ngày 30/5/2026 (nhằm ngày 14 tháng 4 năm Bính Ngọ), chư Tăng và Phật tử Tu viện Khánh An đã trang nghiêm tổ chức chương trình diễu hành xe đạp hoa kính mừng Đại lễ Phật đản PL.2570 - DL. 2026.
“Pháp âm vang vọng ngàn đời” kính mừng Đại lễ Phật đản PL.2570
Media
07:36 26/05/2026
Hòa cùng niềm hân hoan của người con Phật khắp nơi hướng về mùa Khánh đản, tối 23/5/2026 (nhằm ngày 7/4 năm Bính Ngọ), tại vườn Quan Âm - Tu viện Khánh An (TP.HCM), chương trình nghệ thuật “Pháp âm vang vọng ngàn đời” đã diễn ra trong không khí trang nghiêm, thanh tịnh và đậm chất thiền vị, kính mừng Đại lễ Phật đản Phật lịch 2570 - Dương lịch 2026.
