Thứ ba, 16/06/2026, 11:23 AM

‘Cách vật, trí tri’

TS Nguyễn Mạnh Hùng

Thường chúng ta hay nghe, ''Tu thân, tề gia, trị quốc, bình thiên hạ" (*).

Nhưng, muốn tu dưỡng tốt phẩm đức bản thân mình, trước hết phải làm cho tâm tư của mình ngay thắng (chính tâm), đoan chính.

Muốn cho tâm tư của mình ngay thắng, đoan chính, trước hết phải có ý nghĩ thành thật, trung thực với chính mình (thành ý)

Muốn có ý nghĩ thành thật, trước hết phải có nhận thức đúng đắn (trí tri).

Mà con đường nhận thức đúng đắn chính là nghiên cứu đến nơi đến chốn, lĩnh hội được cái nguyên lý của sự vật (cách vật)".

‘Cách vật, trí tri’ 1 — ''Tu thân, tề gia, trị quốc, bình thiên hạ", tư tưởng nổi tiếng của Khổng Tử.

Điều làm tư tưởng chúng ta không kiên định, là vì chưa hiểu thấu đáo sự vật sao?Nếu đã hiểu thấu đáo rồi thì chúng ta chỉ tập trung đi con đường đã chọn (Trực chỉ nhân tâm).

Nên việc học Làm Người Đầu Tiên, là việc hiểu được sự vật vận hành xung quanh mình, hiểu được cái lý của vạn vật, cách vạn vật phát triển và vận hành, cái này Đạo Gia gọi là "Nhất Nguyên luận".

Đó là lý do khi ta học một cái gì đó, thường bắt đầu bằng điều nhỏ nhất, cơ bản nhất, rồi từ từ mới đến những mức khó hơn.

Hiểu được điều này ta sẽ thấu đáo được những việc nhỏ và làm tốt những việc lớn. Chẳng phải "Đại sự do tiểu sự mà thành sao, làm tốt tiểu sự, đại sự ắt thành'.

Lão Tử cũng từng nói "Hành trình xa vạn dặm, bắt đầu bằng một bước chân".

_______

(*) "Tu thân, tề gia, trị quốc, bình thiên hạ" là câu nói nổi tiếng bắt nguồn từ sách Đại Học - một trong Tứ Thư kinh điển của Nho giáo. Câu nói này thường được tôn vinh và gắn liền với tư tưởng của Khổng Tử (do học trò của ông là Tăng Tử ghi chép lại).

CÙNG NHAU XIỂN DƯƠNG ĐẠO PHẬT

Tuân theo truyền thống Phật giáo, chúng tôi cung cấp tài liệu giáo dục Phật giáo phi lợi nhuận. Khả năng duy trì và mở rộng dự án của chúng tôi hoàn toàn phụ thuộc vào sự hỗ trợ của bạn. Nếu thấy tài liệu của chúng tôi hữu ích, hãy cân nhắc quyên góp một lần hoặc hàng tháng.