450
Phiền não sinh ở nơi nào thì diệt ở nơi đó
Người Phật tử hiểu rằng: Lẩn trốn khổ phiền bằng cái chết là vô ích, vì thực ra dù chết đi họ vẫn còn mang theo mầm móng phiền não trong tận đáy vô thức (bhavanga) để chờ dịp trổ quả ở kiếp sống lai sinh.
Như một tội nhân vượt ngục, anh ta khó có thể sống an lành khi án trạng vẫn còn, chỉ khi nào được phóng thích anh mới thoát khỏi cảnh tù đày.
Cũng vậy, chỉ khi nào phiền não được giải phóng chúng ta mới được an vui tự tại.
Khổ đau và sầu muộn chỉ là kết quả của những nhân bất thiện đã và đang được tạo ra.
Phật giáo nói rằng: "Bậc thiện trí thức chỉ sợ nhân chứ không sợ quả" có nghĩa là cố gắng của chúng ta không phải để lẩn tránh trách nhiệm về hành động sai lầm đã làm, mà chỉ để tránh gieo thêm những sai lầm mới.
Như một người vay nợ phải vui lòng mà trả, vì đó là bổn phận tất nhiên, không nên miễn cưỡng trốn tránh trong lo âu, sợ hãi và hay hơn hết là không nên vay thêm nợ mới.
Đức Phật không còn bị chi phối bởi những phiền não nội tâm, tuy vậy đôi khi Ngài vẫn gặp những trở ngại từ bên ngoài đưa đến.
Ngài luôn luôn trầm tĩnh đón nhận mọi trợ lực bất cứ từ đâu tới vì chung qui những phiền nhiễu ấy là dư âm của những nghiệp lực quá khứ của Ngài.
Một hôm Đức Phật cùng Đại Đức Ānanda vào khất thực trong thành Kosambi, bị hoàng hậu Magandhà xúi giục dân chúng trong thành hễ gặp Đức Thế Tôn và Tăng chúng ở đâu thì phải tìm cách phỉ báng, lăng nhục. Nghe như vậy Đại Đức Ānanda bạch với Đức Phật rằng:
- Bạch Đức Thế Tôn, người trong xứ này hủy báng chúng ta, vậy chúng ta nên đi xứ khác.
Đức Phật mỉm cười nói:
- Này Ānanda, nếu người ở xứ ấy cũng sẽ hủy báng chúng ta thì sao?
- Bạch Đức Thế Tôn, chúng ta lại đi nơi khác.
- Này Ānanda, nếu nơi kia người ta cũng hủy báng nữa thì phải làm sao?
- Bạch Đức Thế Tôn, chúng ta lại đi xứ khác nữa vậy.
- Này Ānanda, làm như vậy không phải đâu. Phiền não sinh ở nơi nào thì diệt ở nơi đó. Chúng ta phải ở đây nhẫn nhịn cho đến bao giờ họ hết hủy báng rồi hãy đi. Như vị võ tướng dũng cảm xông pha nơi trận mạc, không sợ gươm đao, không khiếp tên đạn, chúng ta hãy thản nhiên, bình tĩnh trước những lời tán dương hay phỉ báng.
Như vậy thái độ của bậc thiện trí là không sợ khổ đâu.
Sống trọn vẹn với lòng, khổ đau sẽ nhường chỗ cho trí tuệ và từ bi
Chúng ta cần phải sáng suốt tìm ra nguyên nhân làm cho chúng ta lo âu, sầu muộn để tìm biện pháp thích nghi khả dĩ diệt tận gốc rễ của chúng, chứ không cần lẩn tránh hay bực bội phàn nàn.
Một nhà phân tâm học nổi tiếng khi được hỏi phương pháp nào hoàn hảo nhất để khắc phục lo sợ, ông ta trả lời: "Hãy làm lợi lạc tha nhân".
Vì tâm trong một lúc chỉ có một đối tượng nên hai tư tưởng đối nghịch không thể cùng hiện hữu, chúng chỉ có thể thay thế hay kế tục nhau, nên khi có tư tưởng tích cực thì tư tưởng tiêu cực vắng mặt.
Như thế khi tâm hồn chúng ta mang tư tưởng vị tha thì không có sự hiện hữu của tư tưởng ích kỷ và như chúng ta đã đề cập ở trên, tư tưởng tiêu cực vị kỷ là nguyên nhân của mọi lo âu sầu muộn.
Thật vậy, đúng như lời nhà phân tâm học, một trong những phương pháp hoàn hảo nhất để giải trừ lo sợ là cố gắng làm lợi ích cho tha nhân.
Đức Phật là bằng chứng cụ thể nhất về đức tính vị tha và cũng chính vì thế Ngài đã dễ dàng ung dung tự tại trong mọi tình huống khó khăn nhất của cuộc sống, đã thoát ly mọi lo âu, sầu muộn, phiền não, khổ đau trong vòng sinh tử luân hồi.
Nếu chúng ta biết chia sẻ và cảm thông với khổ đau của người khác, thì cũng đã làm vơi dịu nỗi khổ của chính mình.
Một người thật sự muốn được hạnh phúc không nên phá hoại hạnh phúc của kẻ khác.
Tìm hạnh phúc bằng cách lừa đảo, hãm hại kẻ khác là hạ sách bất chính, vì "Ta có thể lừa dối vài người bất cứ khi nào, và tất cả mọi người trong một thời gian nào đó, nhưng ta không thể lừa dối tất cả mọi người mãi mãi", như Abraham Lincoln đã nói.
Tất cả những ham muốn, khát vọng, những cố gắng, nỗ lực của con người hầu như đều nhằm vào việc tìm kiếm một đời sống hạnh phúc. Nhưng nếu quá vị kỷ, tư lợi, người ta có thể dẫm đạp lên hạnh phúc của tha nhân.
Và khi bị kẻ khác phản ứng không thuận lợi người ta dễ sinh ra bất mãn, nóng nảy hoặc hung dữ. Như thế hóa ra khi đi tìm hạnh phúc vô tình lại rước thêm phiền lụy. Vì một người không thể có hạnh phúc khi nội tâm chứa đầy bất mãn sân hận và lo âu sợ hãi.
Tuy lòng vị tha có thể đối trị những phiền não thô do tính vị kỷ gây ra, nhưng để đoạn trừ tận gốc phiền não vi tế thì cần phải có trí tuệ quán chiếu (vipassanā nāna) hay thiền Tứ Niệm Xứ, lấy thực tại đương xứ làm đối tượng giác niệm thì mới có thể rốt ráo thoát khỏi phiền não khổ đau...
Trích: Con Đường Hạnh Phúc.
CÙNG NHAU XIỂN DƯƠNG ĐẠO PHẬT
Tuân theo truyền thống Phật giáo, chúng tôi cung cấp tài liệu giáo dục Phật giáo phi lợi nhuận. Khả năng duy trì và mở rộng dự án của chúng tôi hoàn toàn phụ thuộc vào sự hỗ trợ của bạn. Nếu thấy tài liệu của chúng tôi hữu ích, hãy cân nhắc quyên góp một lần hoặc hàng tháng.
STK: 117 002 777 568
Ngân hàng Công thương Việt Nam
(Nội dung: Họ tên + tài thí Xiển dương Đạo Pháp)
TIN LIÊN QUAN
Dành cho bạn
Bốn cánh cửa định mệnh
Phật pháp và cuộc sống
18:18 10/05/2026
Khi những bức tường nhung lụa sụp đổ, sự thật hiện ra không phải để dọa dẫm, mà để đánh thức một trái tim đang ngủ quên trong ảo ảnh của sự vĩnh cửu.
Hạnh phúc thế gian mong manh, dễ có dễ mất
Phật pháp và cuộc sống
17:50 10/05/2026
Hạnh phúc thế gian giống như sương sớm trên lá. Đẹp đó. Long lanh đó. Nhưng mặt trời lên rồi sẽ tan.
Mái ấm chở che những mảnh đời kém may mắn
Phật pháp và cuộc sống
17:41 10/05/2026
Suốt 34 năm qua, Trung tâm nuôi dạy trẻ mồ côi Hoa Mai Cần Thơ (tên thường gọi Mái ấm Hoa Mai, tại xã Đông Phước, TP.Cần Thơ - trước đây là TT.Cái Tắc, H.Châu Thành A, Hậu Giang) trở thành điểm tựa bình yên cho hơn 200 trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt.
Chương trình "Hiến máu cứu người - Hạnh đạo Bồ-tát" lần thứ 6 tại Thiền viện Quảng Đức
Phật pháp và cuộc sống
17:30 10/05/2026
Chương trình "Hiến máu cứu người - Hạnh đạo Bồ-tát" tại Thiền viện Quảng Đức (Văn phòng 2 TƯ GHPGVN, TP.HCM) là hoạt động nhân đạo thường kỳ mỗi tháng, nhằm lan tỏa từ bi tâm của đạo Phật. Chương trình phối hợp cùng các bệnh viện như Chợ Rẫy, Trung tâm Hiến máu nhân đạo Thành phố để tiếp nhận máu, cứu giúp bệnh nhân hiểm nghèo và tôn vinh nghĩa cử cao đẹp.
Xem thêm
