Thứ tư, 24/04/2019 11:03 (GMT +7)

| Hà Nội 34°C /57%

Thứ hai, 01/02/2016, 16:12 PM

Tản mạn ngày cuối năm đưa ông Táo

Hồi xưa, khi  mới có tivi (đen trắng), cứ đúng 5 giờ chiều ngày 23 tháng Chạp đều có trình chiếu kịch mục ông Táo chầu trời. Người Sài Gòn luôn cúng tiễn ông Táo vào buổi chiều. 

Cuối cũng rồi cũng đến ngày cuối năm, cái ngày như được báo trước bởi phong tục cúng tiễn đưa Ông Táo về trời 23 tháng Chạp. Nhớ lại quãng đời tuổi thơ của mình, khi chưa đủ trí khôn để hiểu rõ nguồn gốc, sự tích ông Táo, chỉ biết ông qua hình ảnh đội mão cánh chuồn xốc xếch, mặc áo dài đen nhưng không có quần dài, để lộ hai ống quyển đầy lông lá và mang đôi giày quá cỡ trông rất buồn cười.
 
Nhưng cái ngày cúng tiễn ông lên trời chầu “Ngọc Hoàng“ nó thú vị làm sao. Bởi vì trông ông buồn cười vậy nhưng quyền lực của ông nằm trong tờ sớ dài cặp nách bên mình để trình tấu với Ngọc Hoàng. Vậy mà ngày tiễn đưa ông về trời đã đi vào nếp sống của con dân đất Việt tự bao đời.

Với ý nghĩa phóng sinh của con nhà Phật, tôi rất kính nể tục thả cá chép và phóng sinh chim của bà con miền Bắc nhân ngày cúng ông Táo. Đây là một việc làm mang nhiều ý nghĩa dù nó xuất phát từ quan niệm tín ngưỡng là làm phương tiện cho ông Táo về trời. Với phần đông người dân phương Nam chúng tôi, tuy ít có thả cá chép nhưng thay vào đó là phóng sinh bất kể cá gì, kể cả chim chóc muôn thú, thêm vào đó, nếu người dân phương Bắc cúng ông Táo kèm ba bộ áo quần và mão thì người phương Nam có bộ “cò bay ngựa chạy” cũng gồm ba bộ áo quần và cờ được cuộn tròn trong một xấp
 
Nhớ hồi nhỏ mình hay thích ăn thèo lèo phân chuột, một lọai kẹo ngọt, khô cứng nhưng rất ngon, chỉ để dành riêng cúng ông Táo mấy tay anh chị lớn thấy mình nhỏ xíu, ba phải lý giải tên gọi là tại vì trong nhà bếp có nhiều cứt thằn lằn và cứt chuột nên đặt tên như thế! Sau này tìm hiểu mình mới biết nó xuất phát từ  tiếng Triều Châu là trà liệu - một dụng cụ dùng để ăn khi uống trà.
 
Với tâm lý trào phúng và bản chất phóng khoáng người Việt mình, đã biến không những ông Táo mà ngay cả Ngọc Hoàng Thượng Đế (ông trời) cũng phải ngồi gần bên mình để trách móc, trò chuyện tỉ tê vui buồn. chứ không phài là một vị thần vô đối cứ muốn trừng phát hay ban thưởng ai tùy thích. Ông Trời, Ông Táo của người Việt mình sao mà gần gũi đến vậy. Càng nghỉ càng thấy quả đúng ông bà ta xưa quá tuyệt vời. Tuyệt vời đến mức độ các tôn giáo khác vì muốn gần gũi với  người dân cũng phải đánh lận con đen cố tình giành “Ông trời” về phía họ!

Bởi vậy về sau này hình ảnh ông Táo và Ngọc Hoàng đều mang tính chất hài hước nhưng có ý châm biếm, thâm túy trong các vở diễn sân khấu cho bà con thư giản chuyện đời ngày cuối năm
 
 
Hồi xưa, khi  mới có tivi (đen trắng), cứ đúng 5 giờ chiều ngày 23 tháng Chạp đều có trình chiếu kịch mục ông Táo chầu trời. Người Sà Gòn luôn cúng tiễn ông Táo vào buổi chiều. Khác với  miền Bắc cúng vào buổi sáng và trưa, ai cũng đều náo nức chờ xem. Khỏi nói việc làm này của đài truyền hình khi ấy tăng thêm tính thiêng liêng rất cao mặc dù  luôn có tiếng cười không ngớt. Bây giờ  các chương trình Táo quân có lại từ giữa thập niên 90 nhưng hầu hết dàn dựng để dành phát đêm 30 trước giao thừa, làm mất đi rất nhiều ý nghĩa tự thân của chương trình.

Theo những thông tin ban đầu tôi có được, chương trình Táo quân năm nay chỉ có đài truyền hình tỉnh Sóc Trăng là phát đúng ngày 23 tháng chạp dù mãi tới 22 giờ 30, nhưng vẫn tốt hơn các đài khác. Đài truyền hình tỉnh Vĩnh Long phát lúc 21 ngày 25 tết, đài truyền hình Long An phát 19 giờ 50 ngày 29 tết. Cùng đêm này sẽ tới đài truyền hình Tp.HCM và VTV phát Táo quân. Chưa ai dám chắc bà con sẽ chọn chương trình nào, nhưng có lẽ chọn Long An thì hay nhất vì thời gian cận giao thừa bận rộn ra sao ai cũng biết. Hơn nữa nội dung các chương trình Táo bây giờ đều na ná như nhau, phần lớn vẫn chỉ là những phê phán tránh né và những tiếng cười nhạt nhẽo.

Nơi góc bếp nhà nào, dù là vách lá đơn sơ hay trong căn biệt thự sang trọng, bàn thờ ông Táo vẫn có một vị trí quan trọng. Đó đã là một phần của văn hóa cha ông từ ngàn xưa còn lại. Điều này chứng tỏ ý thức trong tâm hồn mỗi người vẫn còn đó nét thuần Việt luôn được gìn giữ cẩn thận. Nhìn người Hà nội nô nức ra bờ sông Hồng thả cá chép vàng, hay ngắm người Sài Gòn đốt một lọn “Cò bay ngựa chạy” bên dĩa kẹo thèo lèo phân chuột mà thương nhớ quê nhà với  một tuổi thơ ấm áp ngày giáp Tết. Hẳn trong thâm tâm mọi người đều tin rằng nơi bệ chầu Ngọc Hoàng trên cao, ông Táo đang tâu về những việc làm tốt đẹp của gia chủ mình mà suốt một năm qua đã từng chứng kiến. Có bị cho là mê tín hay xa vời huyễn hoặc nhưng đó lại là một biên địa khác mà chắc chắn rằng nơi đó không có bóng dáng của  truyền thống cha ông mình  ngày xưa  từng biết chắt chiu, chọn lọc những tinh túy cuộc sống đưa vào nhịp thở cho cháu con gìn giữ đến hôm nay.

Để làm sao, nếu có xa xăm mỗi dịp cuối năm, ai cũng phải thốt lên nhẹ nhàng mà rưng rưng như một anh chàng sinh viên xa nhà lần đầu tiên  rằng “ Đứa nào cũng nhớ quá, một chút nắng quê nhà” (trích thơ Huyền Lan).         

Ngày tiễn đưa Ông táo về Trời  
                                                                   
Dương Kinh Thành                               

TIN LIÊN QUAN

Cụ ông 90 tuổi ăn chay trường bán lạc làm từ thiện

Văn hóa 09:34 21/02/2020

Cứ chập choạng tối, ông Lưu Bình, ở phường Quyết Thắng, TP Kon Tum dắt xe đạp rời khỏi nhà, yên sau chở cái thúng đựng lạc luộc. Cả gia đình ông theo đạo Phật, riêng ông ăn chay trường.

Truyện ngắn: Bóng

Văn hóa 09:30 21/02/2020

Vầng dương đã lên cao. Nắng đổ nung nóng đều cát đá. Cây lá cũng đã cùng nhau trở mình, lớn thì uốn éo, nhỏ thì oằn oại, thì thầm than vãn với nhau khi những hạt sương long lanh cuối cùng đã tan biến vào cõi không khôi khôi với sắc trạng mới mẻ...

Ngôi chùa dạy miễn phí 6 thứ tiếng

Văn hóa 09:16 21/02/2020

Giữa lòng Sài Gòn hoa lệ, có một trung tâm ngoại ngữ được đặt bên trong ngôi chùa Lá nhỏ bé tại quận Gò Vấp, Tp. HCM. Với 6 ngôn ngữ, 80 lớp học trong 1 tháng, mỗi tháng đào tạo 60.000 học viên trong suốt 10 năm qua và hoàn toàn miễn phí.

Kinh nghiệm thiền trong cung vua Trần

Văn hóa 08:34 21/02/2020

Với thiền, đòi hỏi phải có sự thể nghiệm chân thật, phải chứng nghiệm qua cứ không thể nói suông hay bàn trên lý thuyết thôi. Chính Vua Trần Thái Tông, lúc đang làm Vua, với bao công việc triều chính bề bộn, vẫn để thời gian tham cứu Thiền và Vua đã từng linh nghiệm ngay chính bản thân mình.