Thứ tư, 24/04/2019 11:03 (GMT +7)

| Hà Nội 34°C /57%

DỮ LIỆU
Phật Giáo
Thứ ba, 26/04/2016, 16:45 PM

Bất khả tư nghị là như thế nào?

Trong Phật giáo có một thuật ngữ là bất khả tư nghì (nghị) 不可思議 Hễ nói tới điều gì không thể hiểu được thì người ta bèn nói đó là điều bất khả tư nghì. Thật ra dù cho điều gì sâu kín khó hiểu cũng không hẳn phải là bất khả tư nghì. Thí dụ nói nhất thiết duy tâm tạo 一切唯心造 tuy khó hiểu nhưng không phải là bất khả tư nghị.

Bất khả tư nghị không có gì bí ẩn, sâu kín, hay khó hiểu cả. Nó đơn giản chỉ là không phải sản phẩm của bộ não. Tất cả những gì con người nhận thức và diễn tả, như vũ trụ vạn vật, Thượng Đế, Phật, Chúa, tư tưởng, tình cảm…đều là sản phẩm của bộ não và đều là vọng tưởng, nghĩa là lấy tưởng tượng của bộ não hoặc tưởng tượng của cái tôi phóng hiện vào không gian 3 chiều và kéo dài trong thời gian thành thời không (space-time) 4 chiều.

Cho nên toàn bộ thế gian của con người đều là sản phẩm của bộ não.

Một nhà triết học của Đức thế kỷ 18 là Immanuel Kant cho rằng : Người ta không nhận thức được vật tự thể (Ding an sich), mà chỉ nhận thức được sự trình hiện (Erscheinung) của nó. Sự trình hiện này được hình thành bởi con người trong vai một chủ thể, bởi giác tính thuần túy (reiner Verstand). Từ đó Kant lập ra thuyết Bất khả tri. Bất khả tri cũng chính là Bất khả tư nghị, muốn nói là con người không thể nhận thức được chân lý, bởi vì cái mà bộ não nhận thức được chỉ là trình hiện, là ảo hóa không phải chân lý.
 
Vậy cái gì không phải là sản phẩm của bộ não?


Nó là cái chưa qua sự biến đổi của bộ não, là bản lai diện mục trước khi cha mẹ chưa sinh ra ta. Có nhiều thuyết và nhiều danh từ để gọi nó. Phật giáo gọi là Phật hay Tánh Giác hoặc Tánh Không. Nó vô sinh, vô thủy vô chung, vô hình, vô thể. Nó đã sẵn có trước khi không gian và thời gian và vật chất được tạo ra, nó không phải là tưởng tượng của bộ não. Vậy trước Big Bang nó cũng đã có sẵn rồi.

Vì nó không qua bộ não nên bộ não không thể nhận biết được nó, do đó nói là bất khả tư nghị hay bất khả tri. Mà hễ khi nó qua bộ não thì sẽ biến thành trình hiện và không còn là vật tự thể hay nguyên thể nữa. Vì nó không phải là sản phẩm của bộ não nên nó là tuyệt đối, là bất nhị, không có sự đối đãi của chủ thể và đối tượng. Nó không có cặp phạm trù mâu thuẫn, nghĩa là không thiện không ác, không đúng không sai, không hiện hữu cũng không phải không tồn tại.

Tất cả cấu trúc vật chất như nguyên tử, phân tử, thiên thể, sinh vật… đều là trình hiện, không phải là bản lai diện mục. Tất cả những thứ khác như không gian, thời gian, tư tưởng, tình cảm, văn hóa cũng đều là trình hiện, không phải là chân lý.

Khoa học ngày nay hình dung bản lai diện mục bất khả tư nghị đó là Trường thống nhất, một thứ có dạng sóng gọi là miền tần số (frequency domain), vô hình, vô thể, vô thủy vô chung, không phải là vật chất mà chỉ là thông tin. Thông tin đó nằm trong mặt phẳng hai chiều, không có bề dày, không có thể tích. Do đó nó có thể nằm trong một hố đen mà không bị tiêu mất, ở chỗ gọi là chân trời hiện tượng (event horizon). Ví dụ một chiếc ví da được ném vào một hố đen. Ví da biến mất nhưng bản lai diện mục của cái ví da là thông tin thì không bị mất mà nằm ở chân trời hiện tượng của hố đen và từ thông tin đó có thể khôi phục lại hoàn toàn cái ví da nguyên thủy.

Loden1

Chân trời hiện tượng của hố đen
Video sau đây minh họa cho ý tưởng này :

https://www.youtube.com/watch?v=8BEl7M74P04

Vũ Trụ Toàn Ảnh- Khi Một Vật Rơi Vào Hố Đen Sẽ Ra Sao ?

Tóm lại Phật hay Tánh Giác hay Chánh biến tri, các tôn giáo khác gọi Thượng Đế hoặc Chúa Trời, hoặc cái người đời thường gọi là chân lý, là bất khả tư nghị bởi vì nó không phải là sản phẩm tưởng tượng của bộ não. Cái mà chúng ta có thể nghĩ bàn chỉ là vũ trụ toàn ảnh, chỉ là một thực tại ảo.

Truyền Bình
Phật Giáo

TIN LIÊN QUAN

Tượng Phật Bà Quan Âm mang ý nghĩa gì?

Tượng Phật Bà Quan Âm mang ý nghĩa gì?

HomeAZ 23/09/2020, 17:20

Tượng Phật Bà Quan Âm ngày nay được điêu khắc dưới nhiều hình dạng khác nhau như: mẫu tượng gỗ Quan Âm bồ tát với Rồng, gậy như ý, bình cam lộ,…Mỗi hình dáng Phật đều mang nét đẹp độc đáo và ý nghĩa riêng nhưng chung quy lại là đem đến sự tích cực cho gia chủ.

Tùy bút: Chùa Pháp Sơn với cổng trời trên đất lành

Nghiên cứu 12:37 24/09/2020

Đại đức Thích Huệ Pháp, một trong những đệ tử xuất sắc của cố Hòa thượng thượng Trí hạ Viên (trú trì chùa Kỳ Viên Trung Nghĩa - Nha Trang) chính là vị tỳ kheo đã phát tâm nguyện tạo dựng ngôi chùa trên núi cao có chiếc cổng trời lạ lẫm này.

Tượng khắc đá Đại Túc có gì đặc biệt?

Nghiên cứu 10:49 24/09/2020

Tượng khắc đá Đại Túc nằm ở huyện Đại Túc thành phố Trùng Khánh, Trung Quốc, cách trung tâm thành phố khoảng 163km. Những tượng đá đầu tiên được khắc tại đây là vào khoảng cuối đời nhà Đường.

Đời buồn khổ và nghị lực vươn lên của người khổng lồ ở miền Tây

Nghiên cứu 09:10 24/09/2020

Ông Nguyễn Văn Y (ngụ xã Tân Thới, huyện Phong Điền, TP.Cần Thơ) được xem là người “khổng lồ” ở miền Tây, với chiều cao 2,2m, nặng 100kg, bàn chân và tay đều to gấp đôi so với người bình thường. Ẩn phía sau người khổng lồ là câu chuyện đặc biệt.

Chùa Trăm Gian, nét thanh tịnh chốn thành đô

Nghiên cứu 08:13 24/09/2020

Chùa Trăm Gian (tên tiếng Hán là Quảng Nghiêm tự) hay còn gọi là chùa Tiên Lữ. Đây là một ngôi chùa cổ, nằm trên ngọn đồi cao khoảng 50m, thuộc địa phận thôn Tiên Lữ, xã Tiên Phương, huyện Chương Mỹ, Hà Nội.

Từ điển Phật học

Phật Giáo
Phật Giáo