450
Cách nào ngăn lo lắng sau kỳ thi cho con em chúng ta?
Những ngày thi cử vừa khép lại, nhiều phụ huynh tưởng rằng áp lực đã qua.
Thế nhưng, thực tế cho thấy không ít gia đình lại bước vào một giai đoạn căng thẳng khác: chờ điểm thi, chờ kết quả, chờ biết con đậu hay rớt. Có những đứa trẻ vừa rời phòng thi đã bắt đầu lo lắng, mất ngủ, tự trách mình vì một vài câu chưa làm được. Có những bậc cha mẹ còn căng thẳng hơn cả con.
Điều đầu tiên người lớn cần hiểu là kỳ thi đã kết thúc. Những gì có thể làm đã làm xong. Việc liên tục nhắc lại đề thi, dò đáp án hay phân tích từng câu đúng sai thường không giúp thay đổi kết quả, mà chỉ khiến tâm lý của con thêm nặng nề. Khi mũi tên đã rời khỏi dây cung, điều cần thiết là học cách chấp nhận và chờ đợi.
Nhiều đứa trẻ lo lắng không phải vì sợ điểm thấp, mà vì sợ làm cha mẹ thất vọng. Các em cảm nhận rất rõ ánh mắt kỳ vọng, những lời nhắc nhở hay sự so sánh vô tình từ người lớn. Vì vậy, điều con cần nhất sau kỳ thi không phải là những cuộc thẩm vấn, mà là cảm giác được yêu thương dù kết quả thế nào.
Thay vì hỏi: "Con làm được bao nhiêu điểm?", có lẽ cha mẹ nên hỏi: "Con có mệt không?", "Hôm nay con muốn ăn gì?", hay "Mấy ngày qua con đã cố gắng nhiều rồi". Những câu hỏi tưởng chừng đơn giản ấy lại giúp trẻ cảm thấy an toàn và được thấu hiểu.
Sau một thời gian dài học tập căng thẳng, trẻ cần được nghỉ ngơi đúng nghĩa. Một chuyến về quê, vài ngày đọc sách, chơi thể thao, gặp gỡ bạn bè hay đơn giản là được ngủ đủ giấc đều rất cần thiết. Não bộ cũng giống như cơ bắp, sau khi vận động cường độ cao cần có thời gian phục hồi.
Phụ huynh cũng cần tránh so sánh con với người khác. Mỗi đứa trẻ có một năng lực, tính cách và hành trình riêng. Việc nghe con nhà hàng xóm làm bài tốt hơn hay bạn cùng lớp dự đoán điểm cao hơn không làm kết quả của con thay đổi. Ngược lại, sự so sánh dễ khiến trẻ tổn thương và đánh mất sự tự tin.
Một điều quan trọng khác là giúp con hiểu rằng kỳ thi chỉ là một cột mốc, không phải toàn bộ cuộc đời. Có những người đạt điểm rất cao nhưng sau đó vẫn phải học hỏi không ngừng mới thành công. Ngược lại, có những người từng thi chưa như ý nhưng vẫn xây dựng được sự nghiệp đáng tự hào nhờ nỗ lực và ý chí vươn lên.
Dưới góc nhìn Phật giáo, lo lắng thường xuất phát từ việc tâm cứ chạy về tương lai. Ta sợ những điều chưa xảy ra, tưởng tượng ra những tình huống xấu nhất rồi tự làm khổ mình. Trong khi đó, hiện tại mới là nơi ta đang thực sự sống. Kết quả chưa có thì hãy sống trọn vẹn với ngày hôm nay, thay vì để nỗi bất an chiếm lĩnh tâm hồn.
Người lớn cũng cần học cách buông bớt kỳ vọng. Mong con học tốt là điều chính đáng, nhưng nếu biến tình thương thành áp lực thì vô tình lại làm tổn thương con trẻ. Một đứa trẻ khỏe mạnh về tinh thần, biết cố gắng và không bỏ cuộc còn quý giá hơn rất nhiều so với một bảng điểm đẹp nhưng luôn sống trong sợ hãi.
Kỳ thi rồi sẽ qua, điểm số rồi cũng được công bố. Điều còn lại lâu dài nhất không phải là con đạt bao nhiêu điểm, mà là ký ức về cách gia đình đã đồng hành cùng con trong những ngày áp lực ấy. Nếu sau kỳ thi, con cảm nhận được sự yêu thương, tôn trọng và nâng đỡ từ cha mẹ, đó mới chính là món quà quý giá nhất giúp các em vững vàng bước tiếp trên những chặng đường phía trước.
__________
* TS Lê Trường An, giảng viên Trường ĐH Mở TP.HCM
CÙNG NHAU XIỂN DƯƠNG ĐẠO PHẬT
Tuân theo truyền thống Phật giáo, chúng tôi cung cấp tài liệu giáo dục Phật giáo phi lợi nhuận. Khả năng duy trì và mở rộng dự án của chúng tôi hoàn toàn phụ thuộc vào sự hỗ trợ của bạn. Nếu thấy tài liệu của chúng tôi hữu ích, hãy cân nhắc quyên góp một lần hoặc hàng tháng.
STK: 117 002 777 568
Ngân hàng Công thương Việt Nam
(Nội dung: Họ tên + tài thí Xiển dương Đạo Pháp)
TIN LIÊN QUAN
Dành cho bạn
Cách nào ngăn lo lắng sau kỳ thi cho con em chúng ta?
Phật pháp và cuộc sống
14:15 16/06/2026
Những ngày thi cử vừa khép lại, nhiều phụ huynh tưởng rằng áp lực đã qua.
Phật tử nên làm gì khi trên mạng xã hội có nhiều lời đàm tiếu một số nhà sư?
Phật pháp và cuộc sống
12:03 16/06/2026
Chưa bao giờ thông tin lan truyền nhanh như thời đại mạng xã hội. Chỉ một đoạn video vài chục giây, một bức ảnh cắt khỏi bối cảnh hay một dòng trạng thái đầy cảm xúc cũng có thể tạo nên hàng ngàn bình luận, chia sẻ và tranh cãi. Trong đó, không ít nội dung liên quan đến Tăng Ni, chùa chiền và đời sống Phật giáo.
‘Cách vật, trí tri’
Phật pháp và cuộc sống
11:23 16/06/2026
Thường chúng ta hay nghe, ''Tu thân, tề gia, trị quốc, bình thiên hạ" (*).
May mắn, con đã biết ăn chay từ sớm
Phật pháp và cuộc sống
06:26 16/06/2026
Có lần tôi hỏi một đứa trẻ: "Con có thích ăn chay không?". Cậu bé gật đầu rất nhanh rồi hồn nhiên trả lời: "Dạ thích. Vì con thương mấy con vật".
