Thứ tư, 24/04/2019 11:03 (GMT +7)

| Hà Nội 34°C /57%

DỮ LIỆU
Phật Giáo
Thứ năm, 28/05/2020, 08:13 AM

Tàm và quý: Hai diệu pháp bảo hộ thế gian

Tàm, quý đều là tâm hổ thẹn với các điều tội lỗi, xấu xa mà mình đã tạo ra. Tự hổ thẹn với chính mình gọi là tàm, đối với người sinh tâm hổ thẹn gọi là quý. Có những tội lỗi chỉ một mình mình biết, ngược lại có những tội lỗi mọi người đều biết.

Tu khó hay dễ?

Chúng ta đang sống trong cõi dục, sinh ra từ tham ái nên mọi người, mọi loài trên thế gian này đều chịu kiềm tỏa và chi phối của dục vọng. Sự khác nhau giữa các chúng sanh là dục vọng nhiều hay ít tùy theo biệt nghiệp của mỗi người. Có không ít trường hợp vì nghiệp lực, dục vọng quá nặng nề đã che lấp tâm trí biến họ thành loại chẳng phải người, mất hết lương tri và nhân tính.

Khi phần “con” trong mỗi con người được bảo hộ, nâng đỡ và soi sáng thì chúng ta là người tốt, lương thiện. Các giá trị đạo đức phổ quát được nhân loại thiết lập từ ngàn xưa cho đến tận ngày nay cũng không ngoài mục đích này. Phật giáo ngoài thiết chế đạo đức và giới luật, có hai pháp lành rất tuyệt diệu để bảo hộ thế gian ổn định với tôn ti, trật tự, giúp chúng ta làm chủ được phần “con” để thành người, đó là tàm và quý.

Qua các phương tiện truyền thông, chúng ta đã từng biết, thậm chí biết quá nhiều đến những hành vi dã man, suy đồi đến tận đáy của con người hiện nay. Họ, có thể nói, là hiện thân của ác quỷ, dã thú đội lốt người. Vì đâu mà nên nỗi? Bởi họ đã đánh mất tàm quý, không còn hổ thẹn. Thế Tôn từng khuyến cáo, nếu trần gian này không có tàm quý thì chỉ có “con” mà không có “người”, “sẽ cùng lục súc heo, gà, chó, trâu, dê... đồng một loại”.

Phật từng dạy “Chiến thắng ngàn quân không bằng chiến thắng chính mình”

Phật từng dạy “Chiến thắng ngàn quân không bằng chiến thắng chính mình”

“Một thời Phật ở nước Xá-vệ, rừng Kỳ-đà, vườn Cấp Cô Ðộc.

Bấy giờ Thế Tôn bảo các Tỳ-kheo:

- Có hai diệu pháp bảo hộ thế gian. Thế nào là hai? Nghĩa là có tàm, có quý. Này các Tỳ-kheo, nếu không có hai pháp này, thế gian sẽ không phân biệt có cha, có mẹ, có anh, có em, có vợ con, tri thức, tôn trưởng, lớn nhỏ; liền sẽ cùng lục súc heo, gà, chó, trâu, dê v.v... đồng một loại. Do thế gian có hai pháp này ủng hộ, nên thế gian ắt phân biệt có cha, có mẹ, anh em, vợ con, tôn trưởng, lớn nhỏ, cũng không đồng với lục súc. Thế nên, các Tỳ-kheo, nên tập có tàm, có quý. Như vậy, này các Tỳ-kheo, hãy học điều này!

Bấy giờ các Tỳ-kheo nghe Phật dạy xong, vui vẻ vâng làm”.

(Kinh Tăng nhất A-hàm, tập I, phẩm Tàm quý, VNCPHVN ấn hành, 1997, tr.259)

Tàm, quý đều là tâm hổ thẹn với các điều tội lỗi, xấu xa mà mình đã tạo ra. Tự hổ thẹn với chính mình gọi là tàm, đối với người sinh tâm hổ thẹn gọi là quý. Có những tội lỗi chỉ một mình mình biết, ngược lại có những tội lỗi mọi người đều biết. Dĩ nhiên khi điều xấu của mình được phơi bày, không giấu giếm được thì ta rất xấu hổ (quý). Người lâm vào tình cảnh này mà không biết xấu nữa (vô quý) thì bó tay, hết thuốc chữa.

Tín, giới, tàm, quý, văn, thí, huệ - có nghĩa là gì?

Người có tàm, lương tâm luôn bị cắn rứt. Người có quý thì luôn sợ hãi tội lỗi và quả báo xấu mà mình đã tạo. Nhờ tàm quý mà chúng ta chùn tay, kịp dừng lại trước sự u mê của tâm trí và sai khiến của dục vọng.

Người có tàm, lương tâm luôn bị cắn rứt. Người có quý thì luôn sợ hãi tội lỗi và quả báo xấu mà mình đã tạo. Nhờ tàm quý mà chúng ta chùn tay, kịp dừng lại trước sự u mê của tâm trí và sai khiến của dục vọng.

Nhưng nếu mình có tội lỗi mà mọi người chưa biết thì liệu chúng ta có tự hổ thẹn (tàm), thức tỉnh, ăn năn để tự chừa bỏ hay không? Đây mới là vấn đề. Phật từng dạy “Chiến thắng ngàn quân không bằng chiến thắng chính mình”. Liệu mình có chiến thắng được chính mình không? Không ít người nhờ khéo che giấu tội lỗi của mình, hạ cánh an toàn rồi nghĩ rằng mình rất sáng sạch, thậm chí còn lên mặt dạy đời (vô tàm). Thực ra, đối với pháp luật thế gian thì họ chưa bị khép tội nhưng với lương tâm, với nghiệp lực của chính họ thì tội lỗi vẫn nặng nề.

Người có tàm, lương tâm luôn bị cắn rứt. Người có quý thì luôn sợ hãi tội lỗi và quả báo xấu mà mình đã tạo. Nhờ tàm quý mà chúng ta chùn tay, kịp dừng lại trước sự u mê của tâm trí và sai khiến của dục vọng. Cũng nhờ đó mà thế gian được bảo hộ, gia phong được duy trì, mỗi người đều sống xứng đáng là con người. Mới hay, một nền pháp trị nghiêm minh với hệ thống pháp luật đầy đủ nhất cũng mới thực thi được phần nổi của việc duy trì đạo đức. Còn phần chìm, nội tâm thì rất cần sự soi sáng của lương tri, tự ý thức và làm chủ mình để tự thân mỗi người chủ động tránh xa cái xấu ác.

Thế gian ngày càng điên đảo, loạn lạc vì người không còn hổ thẹn, vô tàm vô quý ngày càng nhiều. Vậy nên người con Phật chúng ta hãy phát huy tàm và quý để tự cứu mình và cứu đời.

Giáo pháp của Đức Phật là toa thuốc trị liệu mọi nỗi khổ đau của nhân sinh

Phật Giáo
Top 6 tượng gỗ phong thủy đẹp Hà Nội cho năm Tân Sửu 2021

Top 6 tượng gỗ phong thủy đẹp Hà Nội cho năm Tân Sửu 2021

HomeAZ 27/01/2021, 16:00

Những pho tượng gỗ phong thủy đẹp Hà Nội cho năm Tân Sửu 2021 được giới thiệu dưới đây sẽ đáp ứng nhu cầu chi phối, cân bằng nguyên lý Âm Dương, từ đó củng cố các mối quan hệ của gia ch sao cho tích cực nhất.

Thực hành phương pháp Thiền nguyện

Kiến thức 09:21 01/03/2021

Thiền nguyện là phương tiện để người thực hành bước vào thế giới vườn tâm của chính mình, từ đó có thể chăm sóc những hạt giống từ bi và tỉnh thức, để khi cây ấy phát triển, nở hoa trong đời sống này bằng lời nói và hành động mang lại nhiều lợi lạc cho tự thân, tha nhân và môi trường sống.

Người cứu bé gái rơi từ tầng 12: Tôi run vì hạnh phúc khi cứu được bé gái

Kiến thức 09:19 01/03/2021

“Tôi vẫn đang rất run, run vì hạnh phúc bởi cứu được cháu bé. Nhưng trong thâm tâm, tôi vẫn thấy hơi hối tiếc khi lúc đỡ bé vẫn khiến bé bị thương”. Người cứu bé gái rơi từ tầng 12A kể lại.

Khúc gỗ an nhiên

Kiến thức 09:06 01/03/2021

Có một khúc gỗ nằm bên đường, hàng ngày hứng mưa nắng, chịu đè đạp bởi những bước chân của người đi đường, chịu cảnh chó, mèo, chim... phóng uế lên mình nó.

Những sao Việt nổi tiếng ăn chay trường để tìm sự an yên, bình tâm

Kiến thức 08:55 01/03/2021

MC Đại Nghĩa, Ngô Thanh Vân, Hồ Quỳnh Hương, Việt Trinh và Angela Phương Trinh, Á hậu Trương Thị May là những sao Việt chọn ăn chay trường để tìm kiếm cuộc sống an yên, bình tâm trong cuộc sống.

Từ điển Phật học

Travel Mag