Thứ trưởng Nguyễn Hải Trung: Luật tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi) cần bảo đảm tính hài hòa

Đây là nhấn mạnh xuyên suốt của ông Nguyễn Hải Trung - Thứ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo, tại hội nghị xin ý kiến về hồ sơ dự án Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi), do Bộ Dân tộc và Tôn giáo tổ chức sáng 15/1.

Hội nghị diễn ra với sự tham dự của đại diện các ủy ban chuyên trách của Quốc hội, các bộ, ngành Trung ương, sở dân tộc và tôn giáo một số địa phương khu vực phía Bắc, cùng các nhà khoa học, chuyên gia.

Đây được xem là bước tham vấn quan trọng nhằm hoàn thiện hồ sơ dự án luật trước khi trình các cấp có thẩm quyền xem xét trong Chương trình lập pháp năm 2026.

Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Nguyễn Hải Trung nhắc lại dấu mốc Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2016 được Quốc hội khóa XIV thông qua, đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc cụ thể hóa quan điểm, chủ trương của Đảng và các quy định của Hiến pháp năm 2013 về quyền con người, quyền công dân, trong đó có quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo.

Theo ông Thứ trưởng, luật hiện hành đã góp phần thiết lập hành lang pháp lý cần thiết, tạo điều kiện để các tổ chức, cá nhân tôn giáo thực hiện quyền tự do tín ngưỡng, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực này.

Tuy nhiên, sau hơn 8 năm triển khai, thực tiễn cho thấy Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2016 đã bộc lộ một số khó khăn, vướng mắc. Đáng chú ý là việc thiếu các quy định cụ thể về nguyên tắc, trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân khi thực hiện hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng - một lĩnh vực ngày càng phát triển và tác động mạnh mẽ đến đời sống xã hội. Bên cạnh đó, một số quy định liên quan đến thẩm quyền của UBND cấp huyện không còn phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương hai cấp hiện nay.

Trên cơ sở đó, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã đưa dự án Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi) vào Chương trình lập pháp năm 2026. Thực hiện nhiệm vụ Chính phủ giao, Bộ Dân tộc và Tôn giáo đã khẩn trương xây dựng hồ sơ dự thảo luật, tập trung vào bốn nhóm chính sách lớn: xác lập nguyên tắc và trách nhiệm khi thực hiện hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng; phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực tín ngưỡng, tôn giáo; bổ sung các biện pháp quản lý nhà nước; đồng thời đơn giản hóa thủ tục hành chính, đẩy mạnh chuyển đổi số.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Hải Trung, đây là một quá trình khó và phức tạp, bởi lĩnh vực tín ngưỡng, tôn giáo vừa gắn trực tiếp với quyền tự do cơ bản của người dân, vừa đặt ra yêu cầu quản lý nhà nước. Việt Nam hiện có 16 tôn giáo được công nhận, mỗi tôn giáo có đặc thù riêng, vì vậy Luật sửa đổi phải bảo đảm tính hài hòa, phù hợp và có khả năng áp dụng chung, tránh tạo ra sự chồng chéo hay khoảng trống pháp lý.

Tại hội nghị, nhiều đại biểu cơ bản thống nhất với các chính sách mới được đề xuất trong hồ sơ dự thảo. Các ý kiến cho rằng dự thảo luật đã kế thừa những quy định còn phù hợp của luật hiện hành, đồng thời bổ sung, hoàn thiện nhiều nội dung đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Đặc biệt, việc tăng cường quản lý hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng được xem là cần thiết, song cần được cụ thể hóa rõ ràng, chi tiết hơn để vừa bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, vừa ngăn ngừa các hành vi lợi dụng tôn giáo.

Một số nhà khoa học, chuyên gia đề nghị tiếp tục rà soát dự thảo theo hướng tiệm cận các điều ước, chuẩn mực pháp luật quốc tế về quyền con người, quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo. Bên cạnh đó, có ý kiến kiến nghị làm rõ nguyên tắc bình đẳng giữa các tôn giáo, trong đó chú ý đến tín ngưỡng, tôn giáo thiểu số, cũng như vai trò của cộng đồng dân cư trong quản lý lễ hội, hoạt động tín ngưỡng tại cơ sở.

Nhiều đại biểu cũng nhấn mạnh yêu cầu xây dựng dự thảo Luật sửa đổi đi vào trọng tâm, trọng điểm, tránh dàn trải. Việc phân quyền, phân cấp cần được thiết kế hợp lý, vừa bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của người dân, vừa phù hợp với năng lực quản lý của chính quyền các cấp trong bối cảnh tổ chức bộ máy đang được sắp xếp, tinh gọn.

Đánh giá chung tại hội nghị cho thấy, hồ sơ dự thảo Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi) đã được chuẩn bị công phu, nghiêm túc, thể hiện nỗ lực lớn của cơ quan soạn thảo trong việc tiếp thu ý kiến từ nhiều phía. Tuy vậy, các đại biểu cũng thống nhất rằng quá trình hoàn thiện dự thảo cần tiếp tục được tiến hành thận trọng, có tổng kết đầy đủ thực tiễn thi hành luật thời gian qua, đánh giá kỹ tác động của từng nội dung sửa đổi, bổ sung.

Trong thời gian tới, việc lấy ý kiến rộng rãi đối với dự thảo Luật sẽ tiếp tục được triển khai, với mục tiêu xây dựng một đạo luật có tính khả thi cao, đi vào cuộc sống, tháo gỡ hiệu quả những vướng mắc hiện nay, đồng thời thể chế hóa đầy đủ quan điểm, chủ trương nhất quán của Đảng và Nhà nước về tín ngưỡng, tôn giáo trong tình hình mới.