450
Thực tại và thời gian cũng không có tự tánh
Khi nói về việc nhìn nhận lại thế giới, chúng ta không thể bỏ qua một sự thật cốt tủy: Mọi thứ trong vũ trụ này, kể cả tâm trí của chúng ta đều không phải là một sự tồn tại độc lập. Nghe có vẻ triết lý và khô khan phải không?
Nhưng hãy chiêm nghiệm lại xem tại sao chúng ta lại đau khổ? Tại sao những cảm xúc mang yếu tính hủy diệt như tham ái, giận dữ, ghen tuông lại có cơ hội nảy sinh và quấy phá sự bình yên nội tâm?
Đó là vì chúng ta bám chặt vào một cái "Tôi" tưởng chừng như một chủ thể "rắn chắc", một đối tượng mà chúng ta "tưởng là" đang tồn tại khách quan và độc lập. Chính sự vô minh căn bản này là mảnh đất màu mỡ cho mọi khổ đau mọc lên.
Do đó, mục đích của chúng ta ở đây không phải là để cầu xin tài sản, hay cầu mong sống lâu trăm tuổi, hay thậm chí là mong cầu sự giải thoát cho riêng cá nhân mình…
Nếu chúng ta vẫn còn ích kỷ, vẫn chỉ loay quay thu vén cho hạnh phúc cá nhân, chúng ta sẽ rất cô đơn... Để thay đổi nhận thức về sự sống, về chính mình & thế giới, chúng ta cần một sự quán chiếu sắc bén về thực tại, về thời gian, và về chính cái gọi là "Tôi" mà chúng ta đang nâng niu này.
Chúng ta thường nói rất nhiều về hiện tại. Chúng ta bảo nhau hãy sống trong giây phút hiện tại. Nhưng thưa chư vị, nếu chúng ta thực sự dùng trí tuệ để quan sát, cái hiện tại mà chúng ta thường nói đó thực sự nằm ở đâu?
Hãy thử cùng tôi làm một bài toán nhỏ về thời gian, một bài toán mà các luận sư Ấn Độ cổ đại đã từng tranh luận rất sôi nổi.
Khi chúng ta nói về thế kỷ hiện tại, nó được tạo thành từ 100 năm. Nếu ta chia nhỏ 100 năm đó ra, ta có năm hiện tại, nhưng một năm lại được tạo thành từ 12 tháng. Vậy cái năm thực sự nằm ở đâu?
Ta lại phải chẻ nhỏ nó ra thành tháng hiện tại rồi tháng lại được cấu thành từ các tuần, các tuần từ các ngày. Và trong một ngày lại có quá khứ, hiện tại và tương lai.
Hãy đi sâu hơn nữa. Vào ngay lúc này đây, ta nói về một giờ đồng hồ, nhưng một giờ lại gồm 60 phút. Ta nói về phút hiện tại nhưng nó lại gồm 60 giây. Và ngay cả khi ta bắt được cái gọi là giây hiện tại ấy, thì một nửa của nó đã trôi qua và một nửa còn lại chưa tới.
Trong tác phẩm Tứ Bách Kệ 400 của Thánh Thiên Ariadena có nhắc đến điều này rất rõ, ngay cả với một khoảnh khắc nhỏ nhất, một phần của nó đã qua và một phần chưa đến. Vậy thì cái gọi là "hiện tại" thực sự không thể tìm thấy.
Khi mổ xẻ phân tích kỹ lưỡng như vậy, ta bỗng nhận ra một sự thật chấn động. Thời gian không tồn tại một cách độc lập, cứng nhắc như chúng ta tưởng.
Thời gian vốn rỗng rang! Nó không có tự tính! Nếu thời gian, cái khung nền của sự sống đã không có tự tính, vậy thì những sự vật tồn tại trong thời gian đó bao gồm cả cái "Tôi" này, liệu có chắc chắn có thật như chúng ta vẫn hằng tin? Đây chính là điểm mấu chốt!...
CÙNG NHAU XIỂN DƯƠNG ĐẠO PHẬT
Tuân theo truyền thống Phật giáo, chúng tôi cung cấp tài liệu giáo dục Phật giáo phi lợi nhuận. Khả năng duy trì và mở rộng dự án của chúng tôi hoàn toàn phụ thuộc vào sự hỗ trợ của bạn. Nếu thấy tài liệu của chúng tôi hữu ích, hãy cân nhắc quyên góp một lần hoặc hàng tháng.
STK: 117 002 777 568
Ngân hàng Công thương Việt Nam
(Nội dung: Họ tên + tài thí Xiển dương Đạo Pháp)
TIN LIÊN QUAN
Dành cho bạn
Nguyện lực thắng nghiệp lực
Phật giáo thường thức
20:45 30/05/2026
Hỏi: Kính thưa lão Pháp sư, sau khi con phát tâm thì bị rất nhiều chướng ngại, nên làm thế nào để khiến oan gia trái chủ tha thứ?
Chánh kiến là trí tuệ được sinh ra từ tu tập
Phật giáo thường thức
17:28 30/05/2026
Chánh kiến chính là sự thấy biết chân thật về đời sống, thấy rõ bản chất của khổ đau, nguyên nhân của khổ đau, và con đường đưa đến sự chấm dứt khổ đau.
Cuộc đời Đức Phật Thích Ca: Từ ký ức tuổi thơ đến giác ngộ vĩ đại
Phật giáo thường thức
16:33 30/05/2026
Mỗi mùa Phật đản trở về, hàng triệu người con Phật trên khắp thế giới lại thành kính tưởng niệm ngày Đức Thế Tôn thị hiện nơi cuộc đời. Chúng ta thường biết đến Đức Phật như một bậc Đại Giác đã từ bỏ cung vàng điện ngọc, trải qua sáu năm khổ hạnh và cuối cùng chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác dưới cội Bồ đề.
Hãy thắp sáng ngọn lửa trí tuệ và tỉnh thức
Phật giáo thường thức
12:35 30/05/2026
Tâm dẫn đầu mọi pháp. Nếu không có sự hiện diện của trí tuệ và tỉnh thức (ngọn lửa tâm linh), đời sống con người cũng giống như ngọn đèn không lửa, tối tăm và vô nghĩa.
Xem thêm
