Trưởng lão Ni Mahāpajāpati Gotamī - Đệ nhất pháp lạp

Công hạnh quá khứ:

− Thuở quá khứ thời Phật Padumuttara (Thắng Liên Hoa) cách đây một trăm ngàn đại kiếp, tiền thân của Trưởng lão Ni Mahāpajāpati Gotamī (Ma-ha-ba-xà-ba-đề Kiều-đàm-di) là con gái của quan cận thần thành Haṃsavatī. Một hôm cùng đi nghe pháp với năm trăm nữ tỳ, bà chứng kiến Đức Phật tán thán một vị tỳ-khưu-ni Đệ nhất hạ lạp, bà cúng dường đại thí và phát nguyện địa vị ấy trong tương lai.

− Trải qua nhiều kiếp khác, bà tái sanh làm nữ gia chủ đứng đầu trong năm trăm người nữ làng nô lệ, kêu gọi họ thuyết phục chồng xây dựng tinh xá và cúng dường vật dụng hằng ngày cho các vị Phật Độc Giác an trú mùa mưa. Sau kiếp ấy, cả làng nô lệ đều tái sanh Thiên giới.

− Lần trở lại nhân giới này, bà Gotamī tương lai là hoàng hậu của vua xứ Kāsi (trưởng lão Nandaka tương lai) và năm trăm người nữ cùng thực hành thiện nghiệp với bà trong quá khứ tái sanh làm vương phi của vị vua ấy.

− Kiếp tiếp theo bà là phu nhân của trưởng làng thợ dệt có năm trăm gia đình hộ độ năm trăm Đức Phật Độc Giác là con của hoàng hậu Padumavatī (tiền thân của bà Liên Hoa Sắc). Thực hành thiện nghiệp nhiều kiếp, mạng chung bà tái sanh trong hai cõi chư Thiên và loài người.

Đại Trưởng lão Mogharāja - Đệ nhất hạnh thô y

Đời sống hiện tại:

− Kiếp cuối cùng, Công nương Mahāpajāpati Gotamī là con gái của vua Añjana, tại Devadaha, dòng họ Gotamā, bộ tộc Koliya. Bà là chị của vua Suppabuddha (Thiện Giác), em gái song sinh của Hoàng hậu Mahāmāyā. Bà được gọi là Mahāpajāpati vì được các nhà tiên tri đoán rằng tương lai sẽ có một hội chúng lớn đi theo bà.

− Hai chị em rất yêu thương nhau, có cùng chồng là đức vua Suddhodana (Tịnh Phạn) ở Kapilavatthu (Ca-tỳ-la-vệ). Khi chị sanh con được bảy ngày thì mạng chung, bà được giao phó trở thành Di mẫu là chăm sóc cho Thái tử Siddhattha. Tuy sau này bà có con là vương tử Nanda, nhưng bà lại thương yêu Thái tử hơn con đẻ. Thậm chí bà còn đưa Nanda cho vú nuôi chăm sóc, còn mình thì tự tay dưỡng nuôi Thái tử.

− Khi Thái tử Siddhattha xuất gia, đức vua Suddhodana và lệnh bà Mahāpajāpati Gotamī đều rất buồn khổ. Họ thường đến thăm con dâu Yasodharā động viên tinh thần, và hết lòng chăm sóc thương yêu cháu nội Rāhula.

− Lần thứ nhất Đức Phật trở về thành Kapilavatthu hóa độ thân quyến, bà và các thể nữ dòng họ Sākya đều đắc Sơ quả, trở tín nữ thuần thành trong giáo pháp.

− Một lần, để tỏ lòng tri ân, bà dâng hai tấm y quý giá lên Đức Phật do chính tay mình may, Ngài lại bảo bà hãy cúng dường cho chư Tăng. Sau khi nghe thời pháp, bà hiểu rõ lợi ích lớn khi cúng dường Tăng chúng cho nên bà không tủi thân khi Phật không nhận riêng y của bà.

− Khi vua Suddhodana (Tịnh Phạn) băng hà, hoàng hậu Mahāpajāpati quyết định xuất gia. Bà cùng các phu nhân trong cung điện đi bộ đến rừng Nigrodha xin Phật cho phép được gia nhập Tăng đoàn nhưng bị Ngài từ chối.

− Vì ước muốn sống đời Phạm hạnh mãnh liệt, lệnh bà Mahāpajāpati Gotamī cùng năm trăm người nữ dòng họ Sākya (Thích Ca) nhờ người cạo tóc, tự mình đắp y ca-sa. Với đôi chân trần, họ từ Kapilavatthu (Ca-tỳ-la-vệ) bộ hành đến Giảng đường nóc nhọn, rừng Đại Lâm, kinh thành Vesāli (Tỳ-xá-ly) với khoảng đường dài 50 do tuần (=800km), một lần nữa xin được xuất gia.

− Các Vương tử hai bộ tộc Sākya và Koliya nghe tin, họ sắp xếp 500 đôi dép vì sợ những nữ nhân này khó kham nhẫn ở chặng đường dài bởi họ sống trong cao sang kẻ hầu người hạ quen rồi. Nhưng quý bà đều không nhận vì họ muốn thể hiện thành ý của mình đến Đức Thế Tôn.

− Thấy chư vị phu nhân dòng họ Thích đứng đầu là Di mẫu Gotamī đôi chân sưng vù, phồng rộp, y áo lấm lem bụi đường, đứng khóc ngoài cửa chánh, Ngài Ānanda xót xa hỏi nguyên do, rồi nhân danh các nữ nhân đó vào trình thưa nguyện vọng của họ lên Phật. Ngài bạch hỏi ba lần, đến lần cuối cùng Đức Thế Tôn mới đồng ý với điều kiện các nữ nhân ấy phải chấp thuận và thọ trì Bát Kỉnh Pháp. Từ đó, Ni đoàn được thành lập trong giáo Pháp của Đức Tôn Sư.

− Sau khi thọ giới tỳ-khưu-ni, bà Mahāpajāpati Gotamī tinh tấn tu tập, không lâu sau đắc quả A-ra-hán cùng với các thắng trí. Năm trăm vị tỳ-khưu-ni đi theo bà sau khi nghe trưởng lão Nandaka giáo giới cũng chứng quả A-ra-hán.

− Đức Phật rất quý trọng Trưởng lão Ni Gotamī, nghe tin bà bị bệnh mà không người săn sóc, Ngài đến viếng thăm và thuyết pháp. Một lần giữa hội chúng, Đức Phật tuyên dương và ban cho bà công hạnh Đệ nhất pháp lạp (tu lâu ngày nhất) trong hàng Ni chúng.

− Năm 120 tuổi, nhận thấy tuổi thọ đã mãn, bà Gotamī cùng 500 vị Thánh Ni đến đảnh lễ Phật xin nhập diệt. Khi ấy đất trời rúng động, chư Thiên rơi lệ, khắp Ni viện chìm trong khoảng tang thương vì các Trưởng lão Ni sắp vắng bóng. Lễ trà tỳ (hỏa thiêu) của bà có sự hiện diện của Đức Thế Tôn và nhị vị Thượng Thủ Thanh Văn.

− Như vậy Trưởng lão Ni Mahāpajāpati Gotamī – Di mẫu của Đức Phật, người nuôi dưỡng sắc thân cuối cùng của Đức Phật, là người nữ đầu tiên xuất gia trong giáo pháp, phá vỡ định kiến của xã hội Ấn Độ bấy giờ đối với hàng nữ nhân, thể hiện đầy đủ ý chí, sức mạnh, phẩm hạnh của người nữ…đã đi vào tịch diệt Niết bàn trong niềm tiếc thương của chư Thiên và nhân loại.

Tài liệu được soạn dựa theo

Tăng Chi Bộ Kinh – chương Một Pháp

Phẩm Người Tối Thắng.

Đan Tâm biên soạn.