450
Jīvaka Komārabhacca - Đệ nhất hội chúng khả kính
Ông Jīvaka được Đức Phật đặc biệt tán dương là Đệ nhất trong hàng nam cư sĩ được hội chúng kính mến.
Công hạnh quá khứ:
− Thế Tôn Padumuttara (Thắng Liên Hoa) xuất hiện trên thế gian, tiền thân ông Jīvaka (Kỳ-bà) là một gia chủ thấy Phật tuyên dương nam cư sĩ có biệt hạnh Đệ nhất được hội chúng kính mến, ông làm phước và phát nguyện như vậy trong tương lai.
Sūra-Ambaṭṭha - Đệ nhất chánh tín bất động
Đời sống hiện tại:
− Kiếp này ông tái sinh làm đứa trẻ bị người mẹ kỹ nữ tên Sālavatī bỏ rơi bên đống rác ở Rājagaha (thành Vương Xá), đứa trẻ còn sống nên gọi là Jīvaka. Vương tử Abhaya (Vô Úy) trên đường vào cung chầu vua thì thấy đứa bé nằm ở góc đường được bầy quạ bảo vệ xung quanh. Nghĩ rằng đứa trẻ có phước lớn nên ông mang về cưu mang, từ đó được gọi là Komārabhacca (người được ông hoàng nuôi dưỡng).
− Khi lớn lên, biết mình không phải con ruột, Jīvaka buồn bã muốn tự thân lập nghiệp. Ông dành dụm tiền rồi trốn nhà đi học nghề ở Takkasilā trong bảy năm và trở thành một lương y tài giỏi.
− Người đầu tiên ông chữa bệnh là phu nhân của một trưởng giả ở Sāketa. Bà đau đầu bảy năm mà không ai trị khỏi. Khi thành công và được trả công hậu hĩnh, ông về nhà dâng tiền lên cha và xin lỗi vì ra đi mà không nói tiếng nào. Tuy nhiên Vương tử Abhaya không trách mà còn mừng cho sự trưởng thành của ông.
− Jīvaka được đề cử vào cung trị bệnh cho vua Bimbisāra (Tần-bà-sa-la). Bệnh tình thuyên giảm, nhà vua vui mừng ban nhiều của cải, tài sản và cả chức vụ ngự y chuyên trị bệnh cho tất cả mọi người trong triều, mỗi năm hưởng rất nhiều bổng lộc. Ông còn được đức vua giao phó làm ngự y phục vụ cho Đức Phật và Tăng Đoàn.
− Nghe danh Đức Phật đã lâu và vô cùng kính tin ngưỡng mộ, một lần ông có dịp đến tinh xá Veḷuvana (Trúc Lâm) nghe pháp. Sau thời pháp ông xóa tan mọi nghi ngờ và chứng quả Dự Lưu.
− Với tâm tịnh tín, Jīvaka muốn được thăm Phật một ngày hai lần nên ông hiến cúng vườn xoài (Ambavana) xây dựng tinh xá. Như vậy mỗi ngày ông đi nghe pháp sẽ thuận tiện hơn vì nơi đây gần nhà ông hơn tinh xá Trúc Lâm.
− Ông Jīvaka vô cùng kính mến Đức Phật, chăm sóc sức khỏe cho Ngài đặc biệt chu đáo. Ông luôn tìm tòi những phương thuốc nào vừa đơn giản, vừa có hiệu nghiệm tức thời, giúp Thế Tôn mau khỏi bệnh. Có lần Đức Phật bị đau bụng, ông dùng thuốc xổ để vào hoa sen dâng lên cho Phật. Thế Tôn thưởng thức hương hoa cũng là lúc thuốc đi vào cơ thể làm bệnh tình của Ngài thuyên giảm.
− Khi Phật bị miếng đá đụng trúng chân chảy máu, Jīvaka đến băng bó cho Ngài nhưng sau ông có công chuyện đột xuất phải đi, đến tối về thì cửa thành đóng. Sợ Đức Phật bị đau nhức vì mình chưa tháo băng thuốc, ông lo lắng đứng ngồi không yên. Tuy nhiên Phật biết được tâm ông nên đã tự tháo băng thuốc.
− Đối với chư Tăng, ông cung cấp thuốc men, chăm sóc những vị tỳ-khưu bị bệnh. Jīvaka còn trình lên một số ý tưởng như cho tập thể dục, chỉ cách bấm huyệt, dùng thực phẩm như thế nào… để giúp nâng cao sức khỏe quý Ngài.
− Khi thấy có một số người bệnh nặng lạm dụng gia nhập Tăng Đoàn để được điều trị, ông thưa lại với Phật và Ngài chế giới người mắc bệnh nan y không được thu nhận vào Tăng đoàn.
− Không chỉ hết lòng trị bệnh cho Đức Phật và chư Tăng, lương y Jīvaka chữa bệnh cho nhiều người ở mọi tầng lớp, ông đi đến đâu là được dân chúng kính mến tới đó.
− Danh tiếng và tài phục dược của ông lan rộng khắp quốc độ và các nước lân cận. Vị lương y này còn thực hiện thành công phẫu thuật đường ruột cho con trai triệu phú ở thành Bārāṇasī. Một lần vua Bimbisāra gởi ông sang xứ Ujjeni trị bệnh cho vua nước ấy, ông hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được ban thưởng một tấm y quý giá. Khi nhận được y ông mang về dâng cúng cho Đức Phật.
− Khi vua Bimbisāra băng hà, cư sĩ Jīvaka tiếp tục làm ngự y cho vua Ajātasattu (A-xà-thế), thu xếp giúp vua yết kiến Phật để sám hối tội giết cha. Từ đó vua Ajātasattu trở thành một cư sĩ thuần thành hộ trì Phật pháp.
− Ông Jīvaka được Đức Phật đặc biệt tán dương là Đệ nhất trong hàng nam cư sĩ được hội chúng kính mến.
Tài liệu được soạn dựa theo
Tăng Chi Bộ Kinh – chương Một Pháp
Phẩm Người Tối Thắng.
Đan Tâm biên soạn.
CÙNG NHAU XIỂN DƯƠNG ĐẠO PHẬT
Tuân theo truyền thống Phật giáo, chúng tôi cung cấp tài liệu giáo dục Phật giáo phi lợi nhuận. Khả năng duy trì và mở rộng dự án của chúng tôi hoàn toàn phụ thuộc vào sự hỗ trợ của bạn. Nếu thấy tài liệu của chúng tôi hữu ích, hãy cân nhắc quyên góp một lần hoặc hàng tháng.
STK: 117 002 777 568
Ngân hàng Công thương Việt Nam
(Nội dung: Họ tên + tài thí Xiển dương Đạo Pháp)
TIN LIÊN QUAN
Dành cho bạn
Jīvaka Komārabhacca - Đệ nhất hội chúng khả kính
Đức Phật
19:36 20/05/2026
Ông Jīvaka được Đức Phật đặc biệt tán dương là Đệ nhất trong hàng nam cư sĩ được hội chúng kính mến.
Sūra-Ambaṭṭha - Đệ nhất chánh tín bất động
Đức Phật
16:34 19/05/2026
Đức Phật khen ngợi, tuyên dương nam cư sĩ Surā-Ambaṭṭha thành tựu Đệ nhất chánh tín bất động. Vì dù có thế lực nào phá hoại thì ông cũng không bao giờ lay động niềm tin nơi Tam Bảo, bởi niềm tin ấy là hoàn toàn vững chắc.
Ugga Hatthigāma (Uggata) - Đệ nhất hộ trì Tăng chúng
Đức Phật
13:33 18/05/2026
Kiếp hiện tại này, gia chủ được sinh ra trong gia đình giàu có ở Hattigāma xứ Vajji, tên là Ugga Hatthigāma, gọi tắt là Uggata để phân biệt với vị Ugga ở Vesāli. Cha mất sớm, ông thừa hưởng toàn bộ gia tài và nối nghiệp làm quan chưởng ngân khố.
Ugga Vesālika - Đệ nhất bố thí món đồ khả ý
Đức Phật
13:11 17/05/2026
Đức Thế Tôn tuyên dương ông trưởng giả Ugga ở Vesāli về biệt hạnh Đệ nhất nam cư sĩ bố thí món đồ khả ý giữa hội chúng.
Xem thêm
