Thứ bảy, 16/05/2026, 15:21 PM

2026 có thể là năm thời tiết cực đoan nhất lịch sử hiện đại

Tuệ An (tổng hợp)

Nắng nóng, cháy rừng, mưa cực đoan, nhiệt độ đại dương gần mức kỷ lục và khả năng El Niño quay trở lại đang khiến giới khoa học lo ngại năm 2026 có thể trở thành một trong những năm thời tiết khắc nghiệt nhất trong lịch sử hiện đại.

Nhiều tín hiệu bất thường xuất hiện ngay từ đầu năm

Năm 2026 mới đi qua chưa đầy nửa chặng đường, nhưng các dữ liệu khí hậu toàn cầu đã cho thấy nhiều dấu hiệu đáng lo ngại. Theo Tổ chức Khí tượng Thế giới, tháng 1/2026 là tháng 1 nóng thứ năm từng được ghi nhận, trong khi nhiều khu vực trên thế giới đồng thời chứng kiến các hiện tượng thời tiết trái ngược như nắng nóng, rét đậm, mưa lớn và cháy rừng.

Đến tháng 4/2026, Cơ quan Biến đổi Khí hậu Copernicus cho biết đây là tháng 4 nóng thứ ba từng được ghi nhận trên toàn cầu. Nhiệt độ trung bình toàn cầu trong tháng này cao hơn 1,43°C so với mức tiền công nghiệp, còn nhiệt độ mặt nước biển trung bình ngoài vùng cực đạt 21°C, là mức cao thứ hai từng ghi nhận cho một tháng 4.

Những con số này cho thấy nền nhiệt toàn cầu vẫn đang duy trì ở mức rất cao sau các năm nóng kỷ lục gần đây. Khi khí quyển và đại dương đã tích lũy nhiều nhiệt hơn, các hiện tượng thời tiết cực đoan như nắng nóng, mưa lớn, hạn hán và cháy rừng có điều kiện trở nên dữ dội hơn.

2026 có thể là năm thời tiết cực đoan nhất lịch sử hiện đại 1 — Năm 2026 đã chứng kiến những vụ cháy rừng quy mô lớn tàn phá nhiều khu vực ở châu Á, châu Phi và Nam Mỹ. (Ảnh: Shutterstock)

El Niño có thể quay trở lại và làm tình hình phức tạp hơn

Một trong những yếu tố khiến năm 2026 được đặc biệt chú ý là khả năng El Niño phát triển trở lại từ giữa năm. WMO cho biết nhiệt độ mặt biển ở khu vực xích đạo Thái Bình Dương đang tăng nhanh, các mô hình khí hậu có độ đồng thuận cao về khả năng El Niño xuất hiện từ khoảng tháng 5 đến tháng 7/2026 và tiếp tục mạnh lên trong các tháng sau đó.

Reuters dẫn thông tin từ Trung tâm Dự báo Khí hậu Mỹ cho biết El Niño có 82% khả năng hình thành trong giai đoạn tháng 5–7/2026 và có thể kéo dài qua mùa đông Bắc bán cầu 2026–2027. Tuy vậy, cơ quan này cũng nhấn mạnh vẫn còn nhiều bất định về cường độ đỉnh điểm của El Niño.

El Niño là hiện tượng khí hậu tự nhiên, nhưng khi xảy ra trong bối cảnh trái đất đã ấm lên do biến đổi khí hậu, tác động của nó có thể bị khuếch đại. WMO lưu ý rằng khí quyển và đại dương ấm hơn có thể cung cấp thêm năng lượng và hơi ẩm cho các hiện tượng cực đoan như sóng nhiệt và mưa lớn.

Cháy rừng tăng mạnh, nhiều khu vực đã chịu thiệt hại kỷ lục

Một cảnh báo đáng chú ý khác đến từ tình hình cháy rừng toàn cầu. Theo Reuters, dữ liệu do nhóm nghiên cứu World Weather Attribution tổng hợp cho thấy từ tháng 1 đến tháng 4/2026, cháy rừng đã thiêu rụi hơn 150 triệu ha đất, cao hơn khoảng 20% so với kỷ lục trước đó. Riêng châu Phi ghi nhận diện tích cháy cao hơn 23% so với mức kỷ lục cũ, trong khi châu Á cũng bị ảnh hưởng nặng với khoảng 44 triệu ha bị cháy.

Các nhà khoa học cảnh báo tình hình có thể nghiêm trọng hơn khi mùa hè Bắc bán cầu đến gần và El Niño phát triển. Một số khu vực như Australia, Canada, Mỹ và rừng Amazon có thể đối mặt nguy cơ nhiệt độ cao, hạn hán và cháy rừng gia tăng nếu El Niño mạnh lên.

Nhà khoa học khí hậu Friederike Otto, đồng sáng lập World Weather Attribution, cảnh báo nếu một El Niño mạnh hình thành trong năm nay, sự kết hợp giữa biến đổi khí hậu và El Niño có thể tạo ra nguy cơ thời tiết cực đoan chưa từng có ở một số khu vực.

Dù nhiều dấu hiệu rất đáng lo, giới khoa học vẫn thận trọng khi nói về vị trí xếp hạng của năm 2026. Carbon Brief ước tính năm 2026 có khả năng cao nằm trong nhóm những năm nóng nhất từng được ghi nhận, với kịch bản trung tâm là năm nóng thứ hai trong lịch sử, nhưng vẫn có khoảng 19% khả năng vượt qua kỷ lục năm 2024 để trở thành năm nóng nhất.

Điều đó có nghĩa là không thể khẳng định chắc chắn 2026 sẽ là năm nóng nhất hoặc cực đoan nhất. Tuy nhiên, các dữ liệu hiện nay đủ để cho thấy năm 2026 đang bước vào nhóm năm có rủi ro khí hậu rất cao: nền nhiệt toàn cầu cao, đại dương nóng bất thường, cháy rừng gia tăng và El Niño có khả năng quay lại.

CÙNG NHAU XIỂN DƯƠNG ĐẠO PHẬT

Tuân theo truyền thống Phật giáo, chúng tôi cung cấp tài liệu giáo dục Phật giáo phi lợi nhuận. Khả năng duy trì và mở rộng dự án của chúng tôi hoàn toàn phụ thuộc vào sự hỗ trợ của bạn. Nếu thấy tài liệu của chúng tôi hữu ích, hãy cân nhắc quyên góp một lần hoặc hàng tháng.

STK: 117 002 777 568

Ngân hàng Công thương Việt Nam

(Nội dung: Họ tên + tài thí Xiển dương Đạo Pháp)

Biến đổi khí hậu, ô nhiễm không khí, rác thải nhựa, suy giảm đa dạng sinh học hay thiên tai cực đoan đang trở thành những vấn đề toàn cầu mà nhân loại phải đối diện.

Con đường giữa đồng quê

Môi trường

20:36 07/05/2026

Tôi từng nghĩ, quê hương sẽ mất đi từ những điều rất lớn. Một khu công nghiệp mọc lên. Một cánh rừng bị san phẳng. Một dòng sông bị lấp. Nhưng càng đi nhiều, tôi càng hiểu: đồng quê đôi khi biến mất từ những điều rất nhỏ.