450
Giải thoát sanh tử từ ý nghiệp
Qua sự chỉ dạy của đức Phật, chúng ta thấy rõ sanh tử nhân nơi nghiệp mà có. Tập đế chỉ cho tham, sân, si, mạn, nghi, ác kiến - thuộc về ý nghiệp.
Từ ý nghiệp phát ra khẩu nghiệp rồi thân nghiệp, tạo thành một dòng nghiệp có sức mạnh dẫn chúng sanh đi trong luân hồi sanh tử. Tuy nói ba nghiệp thân, khẩu, ý, nhưng theo pháp Tứ đế thì tham, sân, si, mạn, nghi, ác kiến - sáu món căn bản phiền não - mới là trọng tâm đưa mình đi trong luân hồi sanh tử. Trọng tâm đó thuộc về ý nghiệp.
Như vậy, ý nghiệp là chủ động, tạo nên sức mạnh dẫn chúng ta đi trong lục đạo luân hồi, tiếp tục đời này đời nọ liên miên không dứt.
Chúng sanh luân hồi trong sáu đường. Ở đây chỉ ví dụ trường hợp được sanh làm người. Con người sanh ra sáu bảy chục năm rồi chết. Tiếp tục sanh ra sáu bảy chục năm rồi chết... cứ như vậy chừng một trăm lần. Nếu chúng ta có thể nhớ lại được thì thấy khổ quá.
Tại sao cứ sanh ra rồi đau đớn, già, chết? Rồi lại sanh ra, đau, già, chết? Cứ làm hoài chuyện đó, khổ sở không biết bao nhiêu. Vì vậy trong kinh Phật dạy: cái khổ bị uống nước đồng sôi, bị nuốt hoàn sắt nóng ở địa ngục chưa phải là khổ; làm trâu ngựa kéo cày kéo xe chưa phải là khổ; chỉ có kẻ si mê không biết lối đi mới là khổ. Vì si mê nên bị nghiệp dẫn, cứ tiếp tục sanh tử không dừng - đó mới là khổ hơn hết.
Phật dạy tu là cứu cánh thoát ly sanh tử
Cho nên trọng tâm của đạo Phật là giải thoát sanh tử, tức là không bị lôi đi trong sanh tử nữa. Vậy mà có nhiều người nói không biết giải thoát cái gì, làm sao giải thoát; tu thì tu mà không biết cái gốc đó.
Muốn giải thoát sanh tử phải dứt nghiệp. Muốn dứt nghiệp phải dừng ý. Nếu ý còn khởi tham, sân, si... ác kiến thì không bao giờ dứt nghiệp, dứt sanh tử. Vậy trọng tâm là ý nghiệp, Tập đế nằm ngay nơi ý.
Chúng ta mỗi ngày ba buổi ngồi thiền sáu giờ để làm gì? Để tìm chân lý. Chân lý không ở trên non cao, không ở ngoài biển cả, không ở trên trời xanh mà ở ngay nơi mình.
Muốn thấy được chân lý, phải biết cái gì là động cơ làm mình mê tối. Dừng được động cơ đó thì chân lý hiện tiền, chớ không có gì lạ. Hiện giờ chúng ta khởi vọng tưởng là vọng tưởng về cái gì? Nhớ chuyện gần xa, chuyện hơn thua, phải quấy... Những thứ hào nhoáng, tạm bợ, sanh diệt liên tục, chợt có chợt không, không phải thật.
Như vậy, thân và tâm lâu nay chúng ta cho là mình đều không phải chân lý của con người. Vậy mà chúng ta chấp nó làm mình nên không bao giờ thấy được chân lý, cứ tiếp tục sanh diệt trầm luân, đời này đời nọ lên xuống không lường được.
Tâm sanh diệt với tham, sân, si, mạn, nghi, ác kiến là nhân tạo nghiệp ác. Thân sanh diệt vô thường mà cứ muốn được bền lâu, sung mãn nên tìm những thứ bồi bổ, thỏa mãn nó, tạo thành tội ác. Bám vào thân hư dối tưởng lầm là thật rồi dính mắc với sáu trần, tham sắc đẹp, vị ngon, mùi thơm... Lại bám vào tâm sanh diệt tạm bợ tưởng là thật rồi tạo bao nhiêu tội lỗi.
Bây giờ thấy rõ ràng hai thứ đó không thật, giả biết giả - là thấy được một phần chân lý, là người biết đúng. Rồi chừng nào thật biết thật, đó là thấy được chân lý.
Trích Phụng hoàng cảnh sách.
CÙNG NHAU XIỂN DƯƠNG ĐẠO PHẬT
Tuân theo truyền thống Phật giáo, chúng tôi cung cấp tài liệu giáo dục Phật giáo phi lợi nhuận. Khả năng duy trì và mở rộng dự án của chúng tôi hoàn toàn phụ thuộc vào sự hỗ trợ của bạn. Nếu thấy tài liệu của chúng tôi hữu ích, hãy cân nhắc quyên góp một lần hoặc hàng tháng.
STK: 117 002 777 568
Ngân hàng Công thương Việt Nam
(Nội dung: Họ tên + tài thí Xiển dương Đạo Pháp)
TIN LIÊN QUAN
Dành cho bạn
Thực hành tâm từ mỗi ngày để chấm dứt mọi oan trái
Phật giáo thường thức
11:00 31/05/2026
Thức dậy với tâm tư thuần khiết bắt đầu cho một ngày mới, chúng ta nguyện ngày hôm nay mọi hành động lời nói và ý nghĩ, không làm tổn hại bất cứ chúng sanh nào.
Tìm về suối nguồn bình yên bên trong
Phật giáo thường thức
08:42 31/05/2026
Trong dòng chảy bất tận của công việc, trách nhiệm và những ồn ào bên ngoài, có một câu hỏi có lẽ đã nhiều lần vang lên trong tâm: Đâu là nơi nương tựa đích thực, nơi mà ta có thể buông xuống tất cả gánh nặng?
Xuất gia không phải là trốn khổ, mà là đối diện khổ
Phật giáo thường thức
08:23 31/05/2026
Trong đời sống thế gian, nhiều người nhìn vào hình ảnh người xuất gia với tâm tưởng thanh tịnh, an nhiên, như thể bước vào cửa chùa là bước vào một cõi bình yên tuyệt đối. Nhưng sự thật, con đường xuất gia – nếu nhìn đúng theo Chánh pháp – là một hành trình đầy thử thách, đòi hỏi trí tuệ, chánh niệm và sự lựa chọn cực kỳ thận trọng.
Nguyện lực thắng nghiệp lực
Phật giáo thường thức
20:45 30/05/2026
Hỏi: Kính thưa lão Pháp sư, sau khi con phát tâm thì bị rất nhiều chướng ngại, nên làm thế nào để khiến oan gia trái chủ tha thứ?
Xem thêm
