450
Hiểu đúng về chánh tư duy
Thưa Thầy, có câu “cuộc đời này bị chia rẽ bởi suy tư, bởi tư tưởng quan niệm”. Nhưng theo con hiểu nếu không có Chánh tư duy thì sẽ không có nhận thức đúng và hành vi đúng được. Vậy suy tư ở đây nên hiểu như thế nào ạ?
Trả lời: Khi mình chưa thấy ra được sự thật chân đế, thì tất cả nhận thức và tư tưởng đều dựa trên khái niệm tục đế. Mà khái niệm tục đế thì nơi mỗi người mỗi khác.
Ví như đây là bông hoa đào, nhưng không phải ai cũng thấy bông hoa đào giống nhau, mà mọi người thấy hoa đào theo theo khái niệm của mình, góc nhìn của mình. Cho nên có người thì thích, có người thì ghét, có người thì cho là đẹp, có người cho là xấu, có người thì không quan tâm…
Nếu như thấy bông hoa ấy chỉ như nó là vậy thôi thì không sao cả.
Nhưng khi người A tạo ra một quan niệm A về bông hoa, rồi người B cũng tạo thêm quan niệm B, người C cũng tạo thành quan niệm C về bông hoa ấy, thì ba quan niệm nó khác nhau.
Vậy nên mới nói “chính tư tưởng chia rẽ con người, chia rẽ thế giới”. Tức là mỗi người có một cái thái độ thấy biết khác nhau, mà thái độ ấy biểu hiện qua tư tưởng quan niệm, mà khởi đầu là những khái niệm. Tức là mỗi người đều có những khái niệm trong đầu. Từ những khái niệm đó mới sinh ra tư tưởng quan niệm.
Ngay mỗi Phật tử cũng có tư tưởng & quan niệm khác nhau về Phật giáo, chứ không phải ai cũng giống nhau. Mỗi người đều qua góc nhìn của mình thấy Phật giáo như thế này, thấy Phật giáo như thế kia. Tất cả đều chỉ là “bánh vẽ” của cái Ta, của tư tưởng quan niệm thôi.
Khi chưa thấy sự thật chân đế thì đa phần người ta sống trên tư tưởng quan niệm, mà khi đã có tư tưởng quan niệm thì nhất niệm khởi là đã có thiện-ác, đã có âm-dương, đã có thuận-nghịch. Và từ đó Tam Thiên Đại Thế Giới tập khởi.
Còn Chánh tư duy trong Đạo Phật lại hoàn toàn khác. Chánh tư duy không phải là là tư tưởng. Chánh tư duy không hề tạo thành tư tưởng.
Chánh tư duy chỉ xảy ra sau khi đã thấy ra được thực tánh. Khi thấy ra được thực tánh rồi, bây giờ mô tả thực tánh đó qua tư duy & qua ngôn ngữ.
Thí dụ khi Thầy nói “uống nước chanh thì chua”:
Người nào uống nước chanh rồi là thấy ngày điều đó hoàn toàn đúng. Quá trình này không sinh ra tư tưởng, cái đúng này không phải là tư tưởng.
Người nào chưa uống nước chanh bao giờ nên chưa có trải nghiệm, bèn hình dung nước chanh chua là như thế này như thế kia như thế nọ theo ý mình, tức bắt đầu có tư tưởng. Hoặc là khi thêm vào “mình không thích nước chanh chua” - tức bắt đầu có tư tưởng rồi đó. Khi uống nước chanh thấy chua là Chánh Kiến. Mô tả sự thật ấy bằng lời nói và ngôn ngữ thì qua Chánh tư duy và Chánh Ngữ.
Khi tư duy tức khởi tâm:
Khởi tâm đúng với sự thật thì đó là Chánh tư duy.
Còn khởi tâm dựa trên khái niệm, quan niệm thì đó là tư tưởng.
Cho nên cần minh bạch “tư tưởng” với “Chánh tư duy” là hoàn toàn khác nhau...
CÙNG NHAU XIỂN DƯƠNG ĐẠO PHẬT
Tuân theo truyền thống Phật giáo, chúng tôi cung cấp tài liệu giáo dục Phật giáo phi lợi nhuận. Khả năng duy trì và mở rộng dự án của chúng tôi hoàn toàn phụ thuộc vào sự hỗ trợ của bạn. Nếu thấy tài liệu của chúng tôi hữu ích, hãy cân nhắc quyên góp một lần hoặc hàng tháng.
STK: 117 002 777 568
Ngân hàng Công thương Việt Nam
(Nội dung: Họ tên + tài thí Xiển dương Đạo Pháp)
TIN LIÊN QUAN
Dành cho bạn
Tâm từ có làm ta yếu mềm, nhu nhược?
Phật giáo thường thức
17:54 29/05/2026
Nhiều người khi nghe nói đến lòng từ bi thường nghĩ đến sự mềm mỏng, nhẫn nhịn và bao dung. Từ đó nảy sinh một thắc mắc: nếu sống với tâm từ quá nhiều, liệu con người có trở nên yếu đuối, dễ bị bắt nạt, không dám đấu tranh trước cái sai hay không? Đây là một ngộ nhận khá phổ biến về giáo lý nhà Phật.
Dấu hiệu của “tẩu hỏa nhập ma” khi ngồi thiền sai cách?
Phật giáo thường thức
16:04 29/05/2026
Những năm gần đây, thiền ngày càng được nhiều người tìm hiểu như một phương pháp giúp giảm căng thẳng, cân bằng cảm xúc và chăm sóc tinh thần. Tuy nhiên, cùng với sự phổ biến ấy cũng xuất hiện nhiều nỗi lo về tình trạng thường được gọi là “tẩu hỏa nhập ma” khi ngồi thiền sai cách.
Cái lõi
Phật giáo thường thức
15:06 29/05/2026
Mục đích và tôn chỉ của đạo Phật là giác ngộ giải thoát, cứu độ chúng sanh. Tâm nguyện của người tu Phật cũng vậy. Đây là chỗ rốt ráo của Phật đạo, cũng là cốt lõi mà Phật Tổ muốn chỉ bày cho tất cả chúng ta. Vậy thì giác ngộ điều gì? Diệu lực nào cho chúng ta giải thoát?
Quả báo nhẹ nhất của việc phạm ngũ giới
Phật giáo thường thức
13:45 29/05/2026
“Nhẹ nhất” không có nghĩa là không nghiêm trọng. Đức Phật dạy rằng khi một ác nghiệp được lặp lại, nuôi dưỡng và làm cho sung mãn, nó có thể dẫn đến địa ngục, ngạ quỷ hoặc bàng sanh.
Xem thêm
