Làm sao để vượt qua hoài nghi và lo lắng về quá khứ khi hành thiền?

Hỏi:

Đôi khi con nhớ đến những điều ác đã làm trong quá khứ, và như vậy không thể tập trung vào việc hành thiền được. Con không biết mình sẽ phải làm gì nữa. Có lúc con tự nghĩ, mình là một phàm phu ác không thể chữa được, và việc thành công trong thiền là điều không thể đối với con. Liệu con có thể hành thiền chỉ và thiền Minh Sát (Vipassana) được không? Liệu con vẫn có thể đạt đến thiền và đạo quả được không? Làm thế nào để con có thể vượt qua hoài nghi và lo lắng?

Hành thiện pháp để an ổn hiện tại và tương lai

Đáp:

Nếu hành giả không phạm vào một trong năm trọng nghiệp, kiếp này hành giả vẫn có thể thành công trong thiền.

Có một câu chuyện về người thợ săn tên Milaka, được kể trong chú giải Tương Ưng Kinh (Sauyutta Nikāya) như sau: Một hôm khi đang đi săn trong rừng, anh ta cảm thấy khát nước và đi đến một tu viện gần đó để uống nước. Khi anh ta đến chỗ đặt những bình nước dưới gốc cây, anh ta thấy rằng những bình nước ấy rỗng không, không có một giọt nước nào cả. Lúc bấy giờ có vị Trưởng-lão đang quét dọn trong khuôn viên tu viện. Người thợ săn đi đến và nói: “Này ông Tỳ-kheo, ông ăn đồ cúng dường của thí chủ mà lười biếng quá mức. Ông không đổ nước vào bình gì cả”. Vị Trưởng-lão ngạc nhiên khi nghe điều đó, bởi vì ngài đã đổ đầy những bình nước ấy trước khi quyét dọn. Vì thế ngài đi tới những bình nước đó và thấy rằng mọi bình nước đều đầy cả.

Ngay lúc ấy, ngài liền nhớ tới câu chuyện của Trưởng-lão Losakatissa, một vị đệ tử của Tôn-giả Xá-lợi-phất (Sariputta).

Vào thời Đức Phật Kassapa (Ca-diếp), Losakatissa đã tức giận, quăng đồ cúng dường do một thí chủ dâng đến một vị A-la-hán. Do nghiệp bất thiện này, ngài bị sanh vào địa ngục.

Sau khi thoát khỏi địa ngục, ngài sanh trong bào thai của vợ người đánh cá trong một làng chài nọ. Khi ngài còn nằm trong bào thai, cả làng chài ấy không ai có thể bắt được một con cá nào cả. Khi lên bảy tuổi, mẹ ngài đuổi ngài đi. Lúc ấy Tôn-giả Xá-lợi-phất thấy đứa bé nghèo hèn này, Tôn-giả bèn cho xuất gia làm Sa-di. Bởi vì Losakatissa có đủ các Ba-la-mật, nên không lâu sau ngài đắc A-la-hán. Nhưng chưa bao giờ ngài có được vật thực đủ ăn. Trong lúc đi khất thực, ngay khi những thí chủ vừa bỏ vật thực vào bát của ngài, vật thực ấy liền biến mất.

Một hôm Tôn-giả Xá-lợi-phất biết rằng Losakatissa sẽ nhập Niết-bàn (Nibbana) ngày hôm đó. Tôn-giả Xá-lợi-phất muốn cho Tôn-giả Losakatissa có đủ vật thực để ăn trước khi nhập Vô-dư Niết- bàn (Nibbana).

Vì thế sau khi đi bát đủ vật thực, Tôn-giả Xá-lợi-phất gởi vật thực ấy về cho Tôn-giả Losakatissa. Ngay khi vật thực bỏ vào bát Tôn-giả Losakatissa, nó liền biến mất. Thế là Tôn-giả Xá-lợi-phất lại phải đi khất thực trở lại và nhận được dược phẩm bốn vị ngọt. Khi Tôn-giả Xá-lợi-phất trở lại tu viện, Tôn-giả Xá-lợi-phất phải giữ bát với chính tay của mình, Tôn-giả sợ rằng vật thực sẽ biến mất như trước, và để cho Tôn-giả Losakatissa ăn trong bát của Tôn-giả Xá-lợi-phất. Đó là bữa ăn duy nhất mà Tôn-giả Losakatissa có thể cảm thấy thoả mãn trong suốt cuộc đời mình. Không lâu sau bữa ăn Tôn-giả nhập Vô-dư Niết-bàn (Nibbana).

(Trở lại câu chuyện người thợ săn ) Thấy những bình nước đầy, Trưởng-lão nhớ đến câu chuyện Tôn-giả Losakatissa trên. Ngài liền giữ lấy bình nước và để cho Milaka uống nước từ đó. Chứng kiến sự kiện này, thợ săn Milaka vô cùng kinh cảm. Vì thế, anh ta xin xuất gia làm Sa-di với vị Trưởng-lão.

Nhưng trong khi hành thiền, anh ta cứ thấy những con thú đã bị anh giết và những vũ khí anh sử dụng trước đó, nên anh không thể nào hành thiền được. Thế là anh ta nói với thầy tế độ rằng anh muốn xả y hoàn tục.

Vị Trưởng-lão không nói gì, ngài chỉ bảo anh ta đi gôm một ít gỗ Udumbara ( một loại gỗ xốp chứa nhiều nước ) chất thành đống trên một phiến đá và đốt nó. Vị Sa-di nghe theo lời của ngài, nhưng cố gắng hết sức, anh ta cũng không tài nào đốt được đống gỗ.

Lúc đó vị Trưởng-lão mới dùng thần lực của mình lấy một ít lửa từ địa ngục và đưa nó cho vị Sa-di. Vị Sa-di bỏ đốm lửa ấy trên đống gỗ và ngay lập tức đống gỗ trở thành tro. Vị Trưởng-lão nói với Sa-di: ‘Nếu ông xả y, lửa địa ngục sẽ là số phận của ông. Nếu ông không muốn xuống địa ngục, ông phải ráng hành thiền chỉ và thiền Minh-sát một cách chuyên cần.’

Sợ hãi lửa địa ngục, vị Sa-di không còn muốn xả y hoàn tục nữa. Vị ấy liền bện một sợi dây rơm và cột nó vào đầu của mình. Rồi nhúng đôi chân vào trong bình nước lên tới đầu gối, vị ấy thực hành thiền một cách chuyên cần như thế. Có khi vị ấy đi kinh hành suốt cả đêm. Theo cách này, vị Sa-di đã hành thiền chỉ (samatha) và thiền minh sát (vipassana) không dễ duôi và cuối cùng trở thành một bậc bất lai (Thánh A-na- hàm).

Như vậy, nếu hành giả thực hành chuyên cần hành giả cũng có thể đắc thiền và đạo quả.

Trích trong: Dây Trói Buộc.