Lễ Phật - Bài tập Yoga tuyệt vời nhất

Phải nói thật, nếu tập đúng cách, từng động tác lạy Phật là sự kết hợp hài hòa giữa thân – tâm – hơi thở – chánh niệm. Không cần phòng tập, không cần dụng cụ, không cần âm nhạc hỗ trợ; chỉ cần một khoảng không thanh tịnh và một tâm hồn biết quay về với chính mình.

Lễ Phật – sự vận động toàn thân hoàn hảo

Khi đứng chắp tay trước ngực, lưng thẳng, hai vai buông lỏng, ta đã bắt đầu điều chỉnh thân tâm. Khi cúi xuống, toàn bộ cột sống được kéo giãn mềm mại. Khi quỳ xuống, các khớp gối, cổ chân, hông được vận động uyển chuyển. Khi trán chạm đất, tim hạ thấp hơn não, máu huyết lưu thông nhẹ nhàng hơn. Khi đứng dậy chậm rãi, hơi thở hòa cùng chuyển động, thân thể được đánh thức bằng năng lượng bình an.

Một lạy Phật đúng cách là một chu kỳ vận động toàn thân mà cụ thể là cổ được thư giãn, vai được mở ra, cột sống được kéo giãn, bụng được ép nhẹ, khí huyết được lưu thông, hơi thở trở nên sâu và đều hơn.

Nếu yoga hiện đại chú trọng sự hòa hợp giữa thân và hơi thở, thì lễ Phật còn đi xa hơn: kết hợp thêm sự khiêm cung, tỉnh thức và buông xả bản ngã.

Tôi thích nhất là khi 5 vóc sát đất. Cả đầu, hai tay và hai chân nhẹ nhàng trên mặt đất. Ta nằm thư giãn như em bé. Muốn nằm thư giãn bao lâu thì nằm. Nhưng ít nhất cũng đủ để thở 3 hơi thật nhẹ, thật êm và thật sâu. Khi đó cơ thể cũng nạp được nhiều năng lượng, tái tạo cho các tế bào trên thân. Thật sự dễ chịu, bình an và sảng khoái.

Hơi thở trong từng lạy Phật

Lễ Phật không nên vội vàng. Mỗi động tác cần đi cùng hơi thở. Đứng thẳng: thở vào sâu. Chắp tay cúi xuống: thở ra chậm. Trán chạm đất: dừng vài giây trong chánh niệm. Đứng dậy: thở vào nhẹ nhàng. Cứ như vậy, hơi thở và động tác hòa làm một. Chúng ta có thể linh hoạt điều chỉnh hơi thở theo cách riêng của mình, miễn là ta thực hành từng động tác thật nhẹ nhàng, uyển chuyển và để hơi thở sâu, nhẹ và êm. Tự ta thân chứng sự vi diệu của từng động tác cùng mỗi hơi thở.

Khi lễ Phật sâu và chậm, thân trở nên mềm mại hơn, tâm lắng dịu hơn, não bộ thư giãn hơn. Người nóng nảy sẽ bớt nóng. Người lo âu sẽ bớt căng thẳng. Người nhiều vọng tưởng sẽ dần an tĩnh. Thật vi diệu!

Lễ Phật là thực hành chánh niệm tỉnh giác tuyệt vời nhất

Tôi thường chia sẻ suốt 20 năm nay rằng lễ Phật là một trong những phương pháp thực hành chánh niệm dễ nhất và đẹp nhất. Bởi vì khi lễ Phật, ta rất dễ chú tâm vào từng động tác. Biết mình đang đứng. Biết mình đang cúi xuống. Biết đầu gối đang chạm đất. Biết hai bàn tay đang đặt xuống. Biết hơi thở đang đi vào, đi ra. Nếu tâm chạy đi đâu đó, chỉ cần quay lại với động tác lạy Phật và hơi thở. Rất dễ!

Đó chính là chánh niệm tỉnh giác. Chánh niệm tỉnh giác là thấy biết rõ từng động tác. Khi đó không bị phân tâm. Ta chú tâm và không thể để phóng tâm được.

Trong Kinh Satipaṭṭhāna, Đức Phật đã dạy: “Khi đi biết mình đang đi, khi đứng biết mình đang đứng, khi ngồi biết mình đang ngồi, khi nằm biết mình đang nằm.” Tinh thần ấy hoàn toàn có thể áp dụng vào từng lạy Phật. Rất cụ thể và rõ ràng. Khi cúi xuống biết mình đang cúi xuống. Khi chạm đất biết mình đang chạm đất. Khi đứng dậy biết mình đang đứng dậy.

Trong Kinh Anapanasati, Đức Phật dạy ““Thở vô dài, vị ấy biết: tôi thở vô dài. Thở ra dài, vị ấy biết: tôi thở ra dài.” Lễ Phật mà kết hợp hơi thở như vậy thì mỗi động tác lạy Phật trở thành một bài thiền động vô cùng sâu sắc.

Trong Kinh Pháp Cú cũng có câu: “Ý dẫn đầu các pháp; Ý làm chủ, ý tạo.” Nếu thân lạy mà tâm không lạy, thì chỉ là động tác hình thức. Nhưng nếu thân và tâm cùng lạy trong tỉnh thức, thì từng lạy trở thành sự chuyển hóa.

Lạy xuống để buông bản ngã

Điều tuyệt vời nhất của lễ Phật không nằm ở vận động thân thể, mà nằm ở chỗ giúp con người buông bớt cái tôi.

Khi trán chạm đất, ta học được sự khiêm cung. Khi cúi đầu trước Đức Phật, ta đang cúi đầu trước chân lý, trước trí tuệ và lòng từ bi.

Mỗi lạy là một lần buông ngạo mạn, buông hơn thua, buông giận hờn, buông căng thẳng.

Người biết lễ Phật sâu sắc sẽ dần trở nên mềm mại hơn trong cả thân và tâm.

Một lạy Phật – một lần trở về

Trong cuộc sống hiện đại, con người chạy quá nhanh. Thân thì mệt, tâm thì loạn. Có khi chỉ cần 10 lạy Phật chậm rãi, trong tỉnh thức, ta đã cảm thấy khác hẳn. Hơi thở sâu hơn. Lòng nhẹ hơn. Tâm an hơn. Lúc ấy, lễ Phật không còn là nghi lễ nữa. Mà là sự trở về.

Trở về với thân. Trở về với hơi thở. Trở về với tâm bình an vốn có nơi chính mình.

Và có lẽ vì thế, với tôi, lễ Phật chính là bài yoga tuyệt vời nhất, đồng thời cũng là pháp thực hành chánh niệm tỉnh giác đẹp nhất.

Nhiều buổi sớm mai, sau thời thiền tọa cùng nhóm “Thiền trong từng phút giây” online trên Zoom từ 04h30 đến 05h10, chúng tôi cùng nhau thiền lạy Phật, sau đó mới ôn Kinh Nikaya, sau đó mới học Pháp cùng nhau. Vô cùng khỏe mạnh và sảng khoái. Thật sự bình an và vui tươi. Mong thật nhiều quý Pháp hữu cùng thực hành với chúng tôi. Mỗi ngày.