Thứ ba, 24/04/2018, 14:28 PM

Nói dễ, làm khó

Thường thì nói ra bất cứ điều gì cũng dễ hơn làm. Nhất là trên bước đường chế ngự, chuyển hóa và làm chủ tâm thì lại càng khó hơn. Cho nên việc "nói thánh" thường rất dễ xảy ra với hết thảy mọi người. Các bậc cổ đức đã khái quát việc này bằng câu "Việc làm và lời nói tương ưng mới xứng đáng là bậc thầy" (Hạnh giải tương ưng viết tổ).

Tuy nhiên, người ưa thích nói về những phẩm chất cao thượng như ly dục, xả buông cũng đã là quý hóa. Vì đó là những hạt giống sẽ nảy mầm trong tương lai. Nhưng nói như một cái máy, nói mà không hề làm thì rỗng tuếch, rơi vào lộng ngôn, ngoa ngữ. Thế nên, nói đạo thì cần phấn đấu để sống đạo, luận thiền thì hãy cố gắng để sống thiền.

“Một thời, Phật ở tại vườn Cấp Cô Độc, rừng cây Kỳ đà, nước Xá Vệ. Bấy giờ Phật bảo các Tỳ kheo:

Thời quá khứ, trên một hòn đảo, có một Ưu bà tắc đến nhà một Ưu bà tắc khác, cùng ngồi, cực lực chê bai dục như sau: "Dục này hư vọng, không thật, là pháp hư dối, như huyễn hóa, lừa gạt con nít".

Nói xong rồi trở về nhà mình, phóng túng theo ngũ dục. Tại nhà Ưu bà tắc này có Thiên thần đang trú ngụ. Vị Thiên thần này nghĩ thầm: "Ưu bà tắc này không hơn gì, chẳng khác gì các Ưu bà tắc khác; ngồi giữa đông người cực lực chê bai dục: "Dục này giả dối, không thật, là pháp giả dối, lừa gạt con nít". Rồi trở về nhà mình lại phóng túng theo năm dục. Bây giờ, hãy giúp ông ta giác ngộ. Liền nói kệ rằng:

Giữa đám đông tụ họp

Chê trách dục vô thường

Tự chìm trong ái dục

Như trâu lún bùn sâu.

Ta xem trong hội kia

Các vị Ưu bà tắc

Đa văn hiểu rõ pháp

Gìn giữ giới thanh tịnh.

Ngươi thấy kia vui pháp

Mà nói dục vô thường

Sao tự buông theo dục

Chẳng đoạn dứt tham ái

Vì sao vui thế gian

Nuôi vợ con quyến thuộc?

Vị Thiên thần ấy khai thị cho Ưu bà tắc kia như thế. Ưu bà tắc đó được giác ngộ, liền cạo bỏ râu tóc, mặc áo casa, lòng tin chân chính, không nhà xuất gia học đạo, tinh cần tu tập, dứt sạch hết các pháp hữu lậu, đắc quả A la hán.

Phật nói kinh này xong, các Tỳ kheo nghe lời Phật dạy hoan hỷ phụng hành”. (Kinh Tạp A hàm, kinh số 591)

Suy nghiệm chín chắn và chân thật với lòng thì người nói ra những điều thánh thiện, khuyến hóa người khác sống thiện mà chưa làm được tất cả những gì mình nói, âu cũng là chuyện thường của chúng sinh. Bởi hạnh giải tương ưng thì mọi người đều thành thầy tổ hiền thánh hết rồi. Điều quan trọng là nói lên các phẩm hạnh cao thượng trong tinh thần chia sẻ giáo pháp, tự mình phải biết hổ thẹn với những hạn chế của chính mình để phấn đấu vươn lên.

Còn nói trên trời mà làm dưới đất, cốt khoe tài hiểu biết nhằm đề cao tự ngã và mưu cầu lợi dưỡng cung kính thì thật không nên. Vì khôn lanh và khéo nói thì có thể qua mặt được người nhẹ dạ cả tin chứ người sâu sắc và tinh tế họ đều biết rõ, nói chi đến hộ pháp chư thiên và quỷ thần luôn thấy biết tâm ý chúng ta. Thế nên thường dặn lòng sống thật, biết tàm quý, thường phát lồ về những hạn chế lầm lỗi của chính mình.

Cuộc sống với vô số sắc màu, cung bậc biến hóa muôn hình vạn trạng nhưng sự thật vẫn là sự thật. Nghiệp nhân vẫn vô tư và lạnh lùng kết thành nghiệp quả dẫu ta có nói vô vàn điều thánh thiện, hoa mỹ, tốt đẹp mà không làm. Là đệ tử của Thế Tôn, chúng ta thường tâm niệm, suy ngẫm về một trong những định nghĩa của Như Lai là bậc nói như thế nào thì làm như thế nấy để tu dưỡng, chuyển hóa ba nghiệp thân khẩu ý, trở thành người có "hạnh giải tương ưng".

Quảng Tánh

Theo thuvienhoasen.org

CÙNG NHAU XIỂN DƯƠNG ĐẠO PHẬT

Tuân theo truyền thống Phật giáo, chúng tôi cung cấp tài liệu giáo dục Phật giáo phi lợi nhuận. Khả năng duy trì và mở rộng dự án của chúng tôi hoàn toàn phụ thuộc vào sự hỗ trợ của bạn. Nếu thấy tài liệu của chúng tôi hữu ích, hãy cân nhắc quyên góp một lần hoặc hàng tháng.

STK: 117 002 777 568

Ngân hàng Công thương Việt Nam

(Nội dung: Họ tên + tài thí Xiển dương Đạo Pháp)

Dành cho bạn

Giới thiệu Kinh Bốn Mươi Hai Chương

Kinh bồi đắp niềm tin

Kinh Chư Pháp Bổn

Rải hương cúng tháp Phật, sau trở thành Bích Chi Phật

Từ, bi, hỷ, xả trong Kinh Pháp Cú

Lược giải "Phật thuyết kinh Vu Lan Bồn" (Việt dịch: Ns. Liên Nghiêm)

Kinh Bách Dụ: Xin được cạo râu vua

Kinh tham ái là gốc khổ đau

Ơn nhỏ không quên

Từ kinh Vô lượng nghĩa nhìn về kinh Nguyên thủy

Luân hồi tái sinh theo lời Phật dạy trong Nikaya

Lời Phật dạy

08:05 04/06/2026

Luân hồi tái sinh không phải là một định mệnh bất biến và cũng không phải là một quy luật tất yếu đối với mọi sự sống. Nó là kết quả của quy luật duyên khởi. Khi đầy đủ nhân duyên thì sự tiếp nối đời sống xảy ra. Khi nhân duyên chấm dứt thì sự tiếp nối ấy chấm dứt.

Lời Phật dạy: Đừng xem thường một chú tiểu nhỏ

Lời Phật dạy

16:12 03/06/2026

Trong đời sống tu học, không ít người thường dành sự kính trọng đặc biệt cho các vị trưởng lão, hòa thượng hay những bậc tu hành có tuổi đạo cao. Điều đó là hoàn toàn tự nhiên.

Vượt khỏi sầu não, diệt trừ khổ ưu

Lời Phật dạy

09:45 03/06/2026

Con đường vượt khỏi sầu não, diệt trừ khổ ưu không phải là một phép lạ từ bên ngoài. Đó là kết quả tất yếu của một đời sống được thực tập kiên trì với Bốn Niệm Xứ. Mỗi lần ta chọn bạn lành mà chơi, ta đang tạo ra môi trường nâng đỡ cho chánh niệm. Mỗi lần hành giả buông bỏ một hư danh giả tạm, ta đang gỡ bỏ một lớp màn triền cái che lấp tâm mình.

Bỏ đi những hư danh giả tạm

Lời Phật dạy

08:30 02/06/2026

Lời nhắn này như một nhát cắt sắc bén, giúp ta rũ bỏ những lớp áo nặng nề và phù phiếm đang trói buộc tâm mình. Đây không phải là lời khuyên mang tính luân lý suông, mà là một pháp hành thực sự, một nhu yếu để giải phóng tâm khỏi những ngọn lửa ngầm thiêu đốt.

Xem thêm

CÙNG NHAU XIỂN DƯƠNG ĐẠO PHẬT

TIN LIÊN QUAN

Dành cho bạn

Tin chọn lọc