450
Tích góp “niệm tỉnh thức”
Hãy tự hỏi mình mỗi ngày: “Tâm và chánh niệm của ta đã thân quen với nhau chưa?” Từ đó, tinh tấn rèn luyện để nuôi dưỡng chánh niệm trong từng khoảnh khắc.
1. Luân hồi
Luân hồi giống như một đại dương rộng lớn và sâu thẳm. Để không bị chìm đắm trong đại dương ấy, mỗi người phải tự mình nỗ lực hết sức. Đó là quy luật của Pháp. Con người khi gặp chuyện thường dễ cảm thấy không có chỗ nương tựa, nhưng sự thật là “tâm” và “chánh niệm” của chính mình mới là người bạn chân thật luôn đồng hành đến giây phút cuối cùng.
Lời dạy của Đức Phật: “Attā hi attano nātho” (chính mình là nơi nương tựa của chính mình) không chỉ áp dụng trong những khó khăn hằng ngày, mà còn là lời chỉ dẫn quan trọng giúp ta tránh khỏi cảnh giới khổ đau trong giây phút lâm chung.
2. Nương tựa nơi chính mình
Một câu chuyện mà vị thiền sư thường kể đã làm rõ ý nghĩa của sự tự nỗ lực:
Vào lúc chiều tối, chiếc xe bò bị lún trong bùn, người nông dân bất lực liền kêu cầu các vị thần rừng, thần núi giúp đỡ. Khi đó, vị thần hiện ra và nói: “Ngươi cũng phải xuống đẩy trước đi chứ!”
Ý nghĩa rất rõ: Sự giúp đỡ chỉ đến khi chính mình thực sự cố gắng. Không nên chỉ trông chờ người khác, mà phải lấy chính mình làm chỗ nương tựa chính.
Làm điều mình muốn, nhưng đừng mất chánh niệm
3. Tầm quan trọng của chánh niệm lúc cận tử
Việc nương tựa nơi chính mình đặc biệt quan trọng trong giây phút cận tử. Vị thiền sư dạy rằng:
- Khi sắp chết, hãy cố gắng “tự mình biết mình đang chết”.
- Đừng để tâm buông trôi một cách vô thức.
- Khi tâm rời thân, phải có “chánh niệm” đi cùng.
Nếu có chánh niệm dẫn dắt, ta sẽ hướng đến những cảnh giới tốt đẹp do công đức như bố thí, giữ giới.
Nếu buông tâm không có chánh niệm, rất dễ rơi vào những cảnh giới khổ đau.
Vì vậy:
- Phải làm cho “tâm” và “chánh niệm” trở nên thân quen như bạn bè.
- Luôn giữ chúng gắn bó với nhau.
- Đây là điều cần được rèn luyện ngay từ bây giờ.
Một ví dụ:
Giống như khi cần nộp tiền vào ngân hàng mà còn thiếu một ít, dù tiền nằm ở chỗ dơ như gần nhà vệ sinh, ta vẫn nhặt để đủ số.
Chánh niệm cũng vậy, dù ở hoàn cảnh nào, tốt hay xấu, điều quan trọng là “có được một niệm tỉnh thức”.
4. Hướng dẫn thực hành
- Kết bạn với tâm và chánh niệm
Dù làm việc gì trong ngày, hãy giữ tâm và chánh niệm đi cùng nhau. Khi đã quen, trong lúc nguy cấp, chánh niệm sẽ dẫn đường.
- Tích lũy chánh niệm
Như gom từng đồng tiền nhỏ để đủ số, hãy tích lũy từng “niệm tỉnh giác” trong mọi hoàn cảnh, không phân biệt nơi chốn.
- Không buông mất chánh niệm
Có thể làm mọi việc, nhưng đừng buông chánh niệm. Đây là điều cốt lõi cần ghi nhớ và thực hành liên tục.
5. Kết luận
Luân hồi thực chất là một hành trình dài mà mỗi người phải tự bước đi một mình. Nếu không tự nỗ lực, không ai có thể cứu mình khỏi khổ đau.
Trong giây phút cận tử, thời điểm khó khăn nhất của đời người, tất cả tài sản, người thân, và chỗ dựa bên ngoài đều không thể đi theo.
Chỉ có hai điều đi cùng ta:
- Tâm đã được rèn luyện
- Chánh niệm dẫn đường
Vì vậy, hãy xem chánh niệm là điều cần được “gom góp” mỗi ngày, ở mọi nơi, và luyện tập để trở nên thân quen với tâm.
Đừng mong đến lúc cận tử mới thoát khỏi khổ đau nếu ngay từ bây giờ chưa kết bạn với chánh niệm.
Chỉ có tâm đi cùng chánh niệm mới là chỗ nương tựa chân thật duy nhất, có thể đưa ta đến nơi an toàn trong vòng luân hồi.
Hãy tự hỏi mình mỗi ngày: “Tâm và chánh niệm của ta đã thân quen với nhau chưa?”
Và từ đó, tinh tấn rèn luyện để nuôi dưỡng chánh niệm trong từng khoảnh khắc.
CÙNG NHAU XIỂN DƯƠNG ĐẠO PHẬT
Tuân theo truyền thống Phật giáo, chúng tôi cung cấp tài liệu giáo dục Phật giáo phi lợi nhuận. Khả năng duy trì và mở rộng dự án của chúng tôi hoàn toàn phụ thuộc vào sự hỗ trợ của bạn. Nếu thấy tài liệu của chúng tôi hữu ích, hãy cân nhắc quyên góp một lần hoặc hàng tháng.
STK: 117 002 777 568
Ngân hàng Công thương Việt Nam
(Nội dung: Họ tên + tài thí Xiển dương Đạo Pháp)
TIN LIÊN QUAN
Dành cho bạn
Loài vật có Phật tánh không?
Phật giáo thường thức
16:40 21/05/2026
Một chú chó nằm trước hiên chùa, lặng lẽ chờ người quen đi lễ trở ra. Một con mèo nép bên góc sân, thong thả phơi mình dưới nắng sớm. Một đàn chim ríu rít trên mái chánh điện. Những hình ảnh ấy đôi khi khiến người ta chợt nghĩ: những loài vật kia có cảm xúc, biết vui buồn, biết yêu thương, biết đau đớn, vậy chúng có Phật tánh không?
Sự khôn ngoan chân thật
Phật giáo thường thức
15:20 21/05/2026
Một người không thể gọi là khôn ngoan vì anh ta biết nói hay, nhưng nếu anh ta có bình an, tình yêu thương, và sự dũng cảm thì anh ta mới thật sự được gọi là khôn ngoan. Một con chó tốt không phải bởi vì nó sủa giỏi. Một người tốt không phải bởi vì anh ta nói hay.
Dòng chảy của niệm và con đường chuyển hóa khổ đau
Phật giáo thường thức
12:45 21/05/2026
Khi mỗi niệm được giữ gìn trong sạch, bánh xe nghiệp sẽ không còn bị con thú phiền não kéo lê trên lộ trình sinh tử, mà thay vào đó, cỗ xe ấy sẽ trở thành phương tiện đưa hành giả đến bến bờ giải thoát, nơi hạnh phúc chân thực hiển lộ, không bao giờ tách rời khỏi sự tỉnh giác sáng suốt của tự thân.
Có Phật đời bớt khổ
Phật giáo thường thức
12:00 21/05/2026
Sen nở tháng tư, sen nở thành Bụt. Trong tiếng Việt xưa, Bụt nghĩa là Phật. Bên xứ Tây Trúc, tức Ấn Độ ngày nay, người ta vẫn gọi Phật bằng danh từ “Người tỉnh thức” – Buddha.
Xem thêm
