Vesak - Ngày đại lễ thiêng liêng và cao quý

Đức Phật Thích Ca Mâu Ni là một vị Phật lịch sử, ra đời tại Ấn Độ cách đây hơn 2500 năm, là một vị Phật có thật và được tất cả các truyền thống Phật giáo lớn hiện nay trên thế giới chấp nhận và tôn thờ!

- Phật giáo Theravāda (Nam Tông hay Nguyên Thuỷ) tiêu biểu của các nước như Tích Lan, Miến Điện, Thái Lan, Lào, Campuchia và Việt Nam. Truyền thống này chỉ tôn thờ duy nhất một Đức Phật Thích Ca lịch sử như là một vị thầy cao quý nhất của mình.

- Phật giáo Mahāyāna (Bắc Tông hay Đại Thừa) tiêu biểu của các nước như Trung Quốc, Đài Loan, Nhật Bản, Hàn Quốc và Việt Nam. Truyền thống này ngoài tôn thờ Đức Phật Thích Ca lịch sử còn tôn thờ nhiều vị Phật và Bồ-tát khác như Phật A-di-đà, Phật Dược Sư, bồ tát Quán Thế Âm …

- Phật giáo Vajrayāna hay Tantrayāna (Kim cương Thừa, hay Mật Tông) tiêu biểu ở các nước như Tây Tạng, Bhutan, Nepal …). Truyền thống này cũng thuộc về Phật Giáo Đại Thừa nhưng có nhiều nghi lễ và phương thức hành trì khá bí mật và riêng biệt, như trì chú, thiền định, truyền tâm ấn … Truyền thống này ngoài tôn thờ Đức Phật Thích Ca lịch sử cũng còn tôn thờ nhiều vị Phật và Bồ tát khác như Phật Đại Nhật Như Lai, Quán Thế Âm…

Vesak và ánh sáng tỉnh thức trong thời đại mạng xã hội

Tuy có nhiều truyền thống Phật giáo khác nhau như vậy nhưng tất cả đều có chung một cội nguồn cao quý, đó là tôn thờ và chấp nhận những lời dạy tinh tuý của Đức Phật Thích Ca lịch sử!

Theo các nhà Phật học phần đông trên thế giới, đức Bồ-tát Sĩ-đạt-ta (Siddhattha), con của đức vua Tịnh Phạn (Suddhodana) và hoàng hậu Ma-da (Mahāmayā) đản sanh vào năm 624 TCN. Từ đó, Phật lịch (tính năm tịch diệt của Đức Phật) năm nay chính là 2568, Dương Lịch 2024 - nghĩa là đạo Phật đã xuất hiện, tồn tại và trải qua hơn một phần hai chặng đường của thọ mạng (vì theo sớ giải, giáo Pháp của Đức Phật Thích Ca Mâu Ni sẽ tồn tại trên thế gian khoảng 5000 năm).

Đặc biệt năm nay, nếu lấy cột mốc năm Đức Bồ Tát Siddhattha Đản sanh là 624 TCN thì ba sự kiện trọng đại của ngày Đại Lễ Vesak sẽ là:

- Thứ nhất, kỷ niệm 2648 năm, đức Bồ-tát Sĩ-đạt-ta (Siddhattha) đản sinh kiếp chót tại vườn Lâm-tỳ-ni (Lumbini), thành Ca-tỳ-la-vệ (Kapikavathu) thuộc biên giới giữa Ấn Độ và Nepal ngày nay.

- Thứ hai, kỷ niệm 2613 năm, đức Bồ-tát Sĩ-đạt-ta (Siddhattha) đã chứng đắc đạo quả Vô Thượng Chánh Giác dưới cội Bồ-đề, nay gọi là Bodh Gaya, tại Ấn Độ, trở thành một vị Phật Toàn Giác trên cõi Châu Diêm Phù Đề (Jampudipa) với danh Hiệu là Đức Phật Thích Ca Mâu Ni (Sakyamuni Buddha) hay Đức Phật Cồ-đàm (Gotama Buddha).

- Thứ ba, kỷ niệm 2568 năm, Đức Phật Thích Ca Mâu Ni nhập Vô Dư Niết-bàn, chấm dứt sanh tử luân hồi tại rừng Sa-la, giữa hai cây đại thọ của thành Kusinārā thuộc nước Ấn Độ ngày nay.

Theo truyền thống Phật giáo Nam Tông nói riêng và Phật giáo thế giới nói chung, ba sự kiện trọng đại ấy của Đức Phật được xảy ra trong cùng một ngày, một tháng và chỉ khác nhau về năm, gọi là ngày trăng tròn tháng Vesak hay Vesākha tức là 15 tháng tư Âm lịch.

Đại lễ Vesak hiện nay không còn là một lễ hội đơn thuần dành riêng cho Phật giáo mà nó đã trở thành một lễ Hội thiêng liêng tiêu biểu cho Hoà Bình của thế giới, vì bản chất và giá trị lời dạy của Đức Phật lịch sử có khả năng khiến người thực hành đoạn tận khổ đau, hướng đến hoà bình và chơn an lạc ngay trong cuộc sống này. Đó là giáo lý Tứ Diệu Đế, là Bát Chánh Đạo, là Tứ Niệm Xứ, là Lý Duyên Khởi, Nhân Quả Nghiệp Báo, Tứ Vô Lượng Tâm v.v…

Cụ thể vào ngày 15 tháng 12 năm 1999, tại trụ sở chính của Liên Hiệp Quốc, ở TP. New York, Hợp Chủng Quốc Hoa Kỳ, Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc đã thống nhất và công nhận ngày Vesak là ngày Đại Lễ Hòa Bình chung của thế giới.

Theo nghị quyết của Đại Hội Đồng Liên Hiệp Quốc đã đưa ra ba điều khẳng định như sau:

1. Công nhận Lễ Vesak là ngày Đại lễ chung của thế giới, là lễ Hòa Bình của LHQ.

2. Công nhận Lễ Vesak là ngày Đại lễ thiêng liêng nhất của thế giới.

3. Công nhận sự đóng góp của Phật giáo là những đóng góp thiết thực cho thế giới như: Đạo đức, Hòa Bình, Tâm linh, Bình đẳng, bảo vệ môi trường, v.v…,

Thật là hi hữu và may mắn làm sao, khi hiện nay trên thế giới ở đâu đó vẫn đang rơi vào vực thẳm của chiến tranh loạn lạc, kinh tế suy thoái, tinh thần khủng hoảng, thế giới rối loạn và bất an mà lại có một tầm nhìn đầy sáng suốt và công minh của đại Hội Đồng Liên Hiệp Quốc đã bình chọn Phật giáo là một tôn giáo tiêu biểu cho Hoà Bình của nhân loại.

Tuy vậy, để đạt được những kết quả cao đẹp như LHQ đã mong đợi, tất cả những người con Phật như chúng ta không nên tự thoả mãn với danh hiệu cao quý ở bề ngoài đó mà quên đi sự tầm cầu học hỏi và thực hành chánh pháp của Đức Từ Phụ Thích Ca Mâu Ni đã dày công khéo giảng trong suốt 45 năm của mình. Bên cạnh đó người con Phật cần phải biết suy tư chơn chánh, biết vận dụng những lời dạy vàng ngọc ấy một cách đầy linh hoạt và trí tuệ ngay trong cuộc sống đời thường vốn vui ít khổ nhiều này. Từ đó may ra chúng ta mới có được những thành quả tốt đẹp như thế giới hằng mong đợi. Còn không thì cũng chỉ như “cái vá nằm trong nồi canh” mà thôi!

Ngoài ra, Đại Lễ Vesak còn mang một ý nghĩa hết sức quan trọng nữa trong tâm trí của người con Phật khắp nơi trên thế giới. Dù ở bất kì truyền thống Phật giáo nào cũng xem ngày Vesak là ngày vui chung của nhân loại.

Riêng đối với truyền thống Phật giáo Nam Tông ở Việt Nam cũng như trên toàn thế giới, tuỳ theo điều kiện của mỗi chùa, của mỗi người con Phật mà thể hiện lòng tôn kính lên Đức Từ Phụ của mình bằng những nghi thức và những hoạt động phù hợp với thực tế nhằm đem lại lợi ích cho mình và cho người. Những nghi thức và hoạt động thiết thực đó được thể hiện thông qua các việc thiện sự như giúp đỡ người nghèo, nghi thức tắm phật, chiêm bái xá lợi, cúng dường ánh sáng, thọ trì bát quan trai giới, tụng kinh, hành thiền, nghe pháp và thọ đầu đà … nhằm dâng lên Đức Từ Phụ Thích Ca Mâu Ni nhân ngày đại lễ Vesak thiêng liêng này.

Tóm lại, Ngày đại lễ Vesak - Tam Hợp là một ngày hết sức thiêng liêng và cao quý đối với những người con Phật như chúng ta. Thật là hạnh phúc thay cho những ai được sinh làm người, được làm người con Phật và được nghe và thực hành theo lời dạy cao quý của Ngài.

Mong cho tất cả chúng sanh đều được an vui và gặp được chánh pháp để hành trì.