450
Tiền đề để sinh ra chánh niệm, định tâm và trí tuệ
Hãy hành thiền theo một phương pháp mà ta thành thạo, thực hiện rồi cảm thấy thư giãn, hỷ lạc thì cứ tiếp tục phương pháp đó.
Phương pháp nào mà ta làm theo rồi cảm thấy thư giãn, hỷ lạc thì ta sẽ dễ có định tâm.
Còn phương pháp nào mà thực hành rồi lại khiến ta căng thẳng thì định tâm sẽ không xảy ra.
Định tâm khởi sinh từ sự hỷ lạc, sự hỷ lạc là tiền đề để sinh ra định tâm.
Trong khi, việc ghi nhớ chính xác các trạng thái chính là tiền đề để sinh ra chánh niệm.
Thiền định một cách đúng đắn là tiền đề để sinh ra trí tuệ. Chúng có sự tương quan lẫn nhau. Tất cả đều có nguyên do.
Muốn có chánh niệm thì phải tạo ra tiền đề cho chánh niệm.
Muốn có định tâm đúng đắn thì phải tạo tiền đề cho định tâm một cách đúng đắn.
Muốn có trí tuệ thì phải tạo tiền đề cho trí tuệ.
Muốn có chánh niệm, vậy thì điều gì là tiền đề để sinh ra chánh niệm?
Việc mà tâm ghi nhớ chính xác các trạng thái, làm khởi sinh chánh niệm.
Vì thế, hãy tập quan sát trạng thái một cách liên tục.
- Thân thể thở ra tỉnh thức, hít vào tỉnh thức.
- Đứng, đi, ngồi, nằm biết tỉnh thức
- Sướng, khổ, xấu, tốt biết tỉnh thức
Hãy nhận biết (chọn đối tượng thiền) phương pháp nào mà ta thành thạo nhất. Quan sát rồi cảm thấy thư giãn thì khi đó chính là lúc chánh niệm được sinh ra.
Rồi cũng kịp thời nhận biết lúc tâm phóng dật, nhận biết một cách thư giãn, nhận biết một cách hoan hỷ.
Nếu chỉ có duy nhất sự hỷ lạc thì định tâm tĩnh lặng sẽ xuất hiện.
Nhưng nếu kịp thời nhận biết lúc tâm chuyển đi, thì lập tức định tâm vững vàng sẽ xuất hiện.
Định tâm có hai loại:
1. Định tâm mà tâm tĩnh lặng trong 1 cảm xúc và
2. Định tâm mà tâm vững vàng trong việc nhận biết cảm xúc.
Nếu ta có sự hỷ lạc với (câu niệm) Buddho. Tâm sẽ tĩnh lặng với Buddho. Nếu ta có sự hỷ lạc với hơi thở, tâm sẽ tĩnh lặng với hơi thở. Đạt được sự quán tưởng về đối tượng (ārammaṇūpanijjhāna), tâm là một, cảm xúc là một.
Nhưng nếu ta hành thiền một phương pháp nào đó, tâm chuyển đi ta kịp thời nhận biết nó, tâm chuyển đi ta kịp thời nhận biết nó thì tâm sẽ vững vàng một cách tự nhiên. Ta sẽ được sự quán chiếu về các đặc tính của các hiện tượng (lakkhaṇūpanijjhāna), là loại định tâm vững vàng, trở thành người hiểu biết, người tỉnh thức, người an lạc.
Tâm là một, còn cảm xúc lại có hàng trăm ngàn, hàng triệu loại. Các cảm xúc này chuyển động, thay đổi, tâm là người quan sát.
Không giống như dạng định tâm tĩnh lặng. Tâm là một mà cảm xúc cũng là một. Một đối một.
Nếu định tâm được sử dụng trong việc thực hành Thiền minh sát, thì tâm là một, còn cảm xúc lại chuyển động thay đổi liên tục và tâm chính là người quan sát.
Định tâm đúng đắn là định tâm mà tâm vững vàng, tâm là người quan sát và đó là tiền đề để sinh ra trí tuệ.
Vì thế mới cần thúc giục luyện tập thiền định cho đúng đắn. Một khi có thiền định đúng đắn rồi thì thực hành Thiền minh sát sẽ rút ngắn, tránh mất nhiều thời gian.
CÙNG NHAU XIỂN DƯƠNG ĐẠO PHẬT
Tuân theo truyền thống Phật giáo, chúng tôi cung cấp tài liệu giáo dục Phật giáo phi lợi nhuận. Khả năng duy trì và mở rộng dự án của chúng tôi hoàn toàn phụ thuộc vào sự hỗ trợ của bạn. Nếu thấy tài liệu của chúng tôi hữu ích, hãy cân nhắc quyên góp một lần hoặc hàng tháng.
STK: 117 002 777 568
Ngân hàng Công thương Việt Nam
(Nội dung: Họ tên + tài thí Xiển dương Đạo Pháp)
TIN LIÊN QUAN
Dành cho bạn
Thân tướng giả tạm, có cần chăm sóc?
Phật giáo thường thức
15:21 05/06/2026
Nhiều người khi học Phật thường nghe câu: "Thân này là giả hợp", "sắc thân là vô thường", "thân tứ đại rồi sẽ tan hoại". Từ đó nảy sinh một thắc mắc: nếu thân thể chỉ là giả tạm, cuối cùng cũng già, bệnh và chết, vậy có cần chăm sóc, giữ gìn hay không?
Tránh xa tà kiến
Phật giáo thường thức
14:47 05/06/2026
Nhiều người học Phật thường nghe câu: “Hãy tránh xa kẻ ngu si, hãy thân cận bậc hiền trí”. Vì vậy, khi gặp người nhiều sân hận, tham lam, đố kỵ hay thường làm điều bất thiện, chúng ta có xu hướng tránh né họ. Tuy nhiên, nếu hiểu lời Phật dạy chỉ theo nghĩa đen như vậy thì chưa thật sự trọn vẹn.
Chánh niệm giúp bạn thiện lành hơn
Phật giáo thường thức
10:43 05/06/2026
Hầu hết mọi người nghĩ rằng, nếu họ có thể có được tất cả mọi thứ họ muốn thì họ sẽ hạnh phúc. Bạn có tin vào điều đó không?
Nội tâm tôi không có ý niệm giác chi
Phật giáo thường thức
09:20 05/06/2026
Đây không phải là một lời than thở, mà có lẽ là một tiếng nói rất chân thành từ sâu thẳm. Khi đọc được dòng này, tôi cảm nhận được một sự cô đơn nào đó, một cảm giác như đang đứng bên ngoài cánh cửa của sự sáng suốt và giải thoát mà kinh điển vẫn nói đến. Xin hãy cho phép tôi được ngồi xuống bên cạnh bạn, cùng bạn nhìn ngắm khoảng trống ấy một cách ấm áp và không phán xét.
