450
Bước chân đầu tiên
Tôi vẫn nhớ như in một kỷ niệm từ hơn bốn mươi năm trước. Những năm 1979 - 1982, tôi học cấp 3 chuyên ngữ tiếng Pháp ở Hà Nội. Thời đó đất nước còn rất khó khăn. Trong nhà vệ sinh của trường không có giấy vệ sinh như bây giờ. Người ta dùng báo cũ, vở cũ, giấy sách cũ để thay thế.
Một lần, khi đang ngồi trong nhà vệ sinh, tôi vô tình nhìn thấy trên một mảnh giấy cũ có dòng chữ: “Chuyến đi ngàn dặm bắt đầu từ bước chân đầu tiên.”
Câu chữ bị đứt đoạn. Tò mò, tôi lần tìm. Thậm chí phải vạch cả tờ giấy đã lấm bẩn đầy phân để đọc cho trọn ý.
Không hiểu sao câu nói ấy đi vào tâm trí tôi và ở lại đến tận bây giờ.
Sau này, tôi sang Nga học đại học, rồi học nghiên cứu sinh. Tôi đi nhiều nơi trên thế giới. Tôi khởi nghiệp, làm 12 năm ở tập đoàn FPT, lập công ty, mở Thái Hà Books, xây dựng hệ thống nhà sách, giảng dạy, hướng dẫn thiền, tổ chức các khóa học cho hàng nghìn người. Càng sống, làm việc và trải nghiệm, tôi càng thấy câu nói ấy đúng.
Mọi thành tựu đều bắt đầu từ một bước chân. Không có bước chân đầu tiên thì không có bước chân thứ hai. Không có ngày đầu tiên thì không có mười năm hay ba mươi năm sau đó.
Trong tu tập cũng vậy. Nhiều người nhìn thấy thành quả của người khác rồi nghĩ rằng họ có căn cơ đặc biệt, có duyên lành lớn lao hoặc có năng lực phi thường. Nhưng thực tế thường rất giản dị.
Khoảng những năm 2005 - 2008, tôi bắt đầu chập chững học và thực hành Kinh Quán Niệm Hơi Thở, Kinh Nhất Dạ Hiền Giả, và rồi Kinh Chuyển Pháp Luân, Tứ Niệm Xứ, Đại Bát Niết Bàn,...Những buổi ngồi thiền đầu tiên không hề dễ dàng. Tâm chạy lung tung. Thân đau nhức. Sự chú tâm rất yếu. Nhưng chính những bước chân vụng về ấy lại là những bước chân quan trọng nhất.
Nếu ngày đó không bắt đầu, không ngồi xuống, không thử tập theo lời Phật dạy, thì hôm nay sẽ không có những trải nghiệm an lạc, không có những hiểu biết nhất định về thiền tập, cũng không có cơ hội chia sẻ với hàng nghìn thiền sinh.
Người học thiền thường nghĩ rằng điều quan trọng là thiền được bao nhiêu giờ. Tôi lại nghĩ điều quan trọng nhất là có ngồi xuống hay không.
Người muốn chạy bộ thường nghĩ quan trọng là chạy được bao nhiêu cây số. Tôi lại hay nói: Quãng đường từ giường ngủ đến lúc xỏ chân vào đôi giày còn lớn hơn và quan trọng hơn rất nhiều so với quãng đường từ đôi giày ra công viên chạy mười vòng.
Bởi vì phần khó nhất không phải là chạy. Phần khó nhất là bắt đầu. Phần khó nhất là chiến thắng sự trì hoãn. Phần khó nhất là vượt qua những lời thì thầm của tâm trí: “Để mai.” “Hôm nay bận.” “Hôm nay mệt.” “Hôm nay nghỉ một buổi cũng không sao.”
Khi đã xỏ được đôi giày vào chân, khả năng cao là bạn sẽ bước ra cửa. Khi đã bước ra cửa, khả năng cao là bạn sẽ đi bộ. Khi đã đi bộ, khả năng cao là bạn sẽ chạy. Mọi hành trình đều vận hành như thế.
Trong Kinh Nikāya, Đức Phật nhiều lần nhấn mạnh giá trị của sự khởi đầu đúng hướng và sự tinh tấn từng bước. Ngài dạy:
“Từng giọt nước rơi xuống,
bình nước được làm đầy.
Cũng vậy, người có trí,
tuy góp nhặt từng ít một,
dần dần làm đầy thiện pháp.”
Ý kinh này xuất hiện nhiều lần trong các bản kinh và cũng được nhắc trong Kinh Pháp Cú.
Một hình ảnh khác trong Nikāya mà tôi rất tâm đắc là hình ảnh biển lớn. Đức Phật dạy rằng biển lớn có độ dốc từ từ, nghiêng dần dần, chứ không đột ngột sâu ngay. Con đường tu tập cũng như vậy. Giới, định, tuệ được thành tựu từng bước, từng bước một; không có sự nhảy vọt thần kỳ. Điều này được ghi nhận trong Tăng Chi Bộ Kinh.
Nhìn lại cuộc đời mình, tôi thấy biết bao điều lớn lao đã bắt đầu từ những việc rất nhỏ. Một cuốn sách bắt đầu từ một ý tưởng. Một doanh nghiệp bắt đầu từ vài con người. Một ngôi nhà bắt đầu từ một viên gạch. Một khóa thiền bắt đầu từ vài người tham dự. Một đời sống tỉnh thức bắt đầu từ một hơi thở được nhận biết. Và thật thú vị, bài học ấy lại đến với tôi từ một mảnh giấy cũ trong nhà vệ sinh của trường chuyên ngữ cách đây hơn bốn thập kỷ.
Đôi khi, cuộc đời trao cho ta những bài học lớn nhất ở những nơi không ai ngờ tới. Điều quan trọng là ta có nhận ra hay không. Và nếu hôm nay bạn đang đứng trước một việc lớn lao nào đó, xin đừng quá lo lắng về quãng đường ngàn dặm phía trước.
Hãy chỉ quan tâm đến một điều: Bước chân đầu tiên đã được đặt xuống hay chưa.
Và bây giờ, hãy cùng ngồi xuống, ngồi ngay xuống, ngồi cho thật yên, dù bạn đang ở đâu. Tôi thì đang ở bờ sông Hương của Huế. Chúng ta cùng ngồi cho thật vững chãi. Cùng bắt đầu chú tâm vào cảm giác hơi thở. Cùng nhau thở vài hơi thật nhẹ thật sâu. Cùng quán những cảm giác trên thân. 5 phút thôi. Mà 3 phút thôi. Thậm chí 1 phút thôi. Chỉ cần bắt đầu. Rồi biết đâu bạn sẽ quyết định vào cùng thiền với nhóm Thiền Trong Từng Phút Giây chúng mình mỗi ngày lúc 04h30 và 19h30. Hoàn toàn miễn phí. Online trên thiền đường Zoom. Thật!
CÙNG NHAU XIỂN DƯƠNG ĐẠO PHẬT
Tuân theo truyền thống Phật giáo, chúng tôi cung cấp tài liệu giáo dục Phật giáo phi lợi nhuận. Khả năng duy trì và mở rộng dự án của chúng tôi hoàn toàn phụ thuộc vào sự hỗ trợ của bạn. Nếu thấy tài liệu của chúng tôi hữu ích, hãy cân nhắc quyên góp một lần hoặc hàng tháng.
STK: 117 002 777 568
Ngân hàng Công thương Việt Nam
(Nội dung: Họ tên + tài thí Xiển dương Đạo Pháp)
TIN LIÊN QUAN
Dành cho bạn
Bước chân đầu tiên
Phật pháp và cuộc sống
09:25 12/06/2026
Tôi vẫn nhớ như in một kỷ niệm từ hơn bốn mươi năm trước. Những năm 1979 - 1982, tôi học cấp 3 chuyên ngữ tiếng Pháp ở Hà Nội. Thời đó đất nước còn rất khó khăn. Trong nhà vệ sinh của trường không có giấy vệ sinh như bây giờ. Người ta dùng báo cũ, vở cũ, giấy sách cũ để thay thế.
Gột sạch tấm vải tâm
Phật pháp và cuộc sống
08:44 12/06/2026
Tu học không bắt đầu từ việc biết thật nhiều mà bắt đầu từ khả năng nhận ra một niệm tham, một cơn giận hay lòng ganh ghét vừa khởi lên. Nhận ra để không tiếp tục nuôi dưỡng chính là đang giặt sạch từng vết bẩn trên tấm vải tâm.
Đói ăn khát uống bình an
Phật pháp và cuộc sống
07:35 12/06/2026
Người mê chấp có một ta/Người tu chấp có một nhà chân tâm/Hai bên đều khởi mê lầm/Một bên chấp ngã, một bên chấp thiền....
Thi tốt nghiệp THPT: Đề thi Văn đầy ẩn dụ triết lý Phật giáo
Phật pháp và cuộc sống
22:08 11/06/2026
Theo tôi, đề nghị luận văn học về bài thơ ‘Những chiếc lá’ của bác Nguyễn Đình Thi sáng nay đầy ẩn dụ triết lý Phật giáo và suy ngẫm về nhân sinh của một đời người, cũng là trả lời cho câu hỏi ‘rực rỡ’ cho người trẻ trong thời gian vừa qua.
