450
Hữu vi hữu ngã và vô vi vô ngã
Con thưa Thầy, bản chất của hành hữu vi là khổ, nhưng trong cuộc sống đời thường có nhiều trách nhiệm mà bản thân mỗi người phải cố gắng làm. Chẳng nhẽ cứ quán sát thực tại như nó đang là, mà không cần phải hành động gì là đủ rồi sao? Cứ lặng lẽ hồn nhiên quán sát là pháp tự vận hành, tự giải quyết mà không cần bản thân phải gia công cố gắng gì sao?
• Hành + hữu vi > bản chất là khổ.
• Hành + vô vi > sáng suốt, định tĩnh, trong lành.
Vậy chúng khác nhau về "Sự" như thế nào, có chuyển hóa cho nhau không và có thì chuyển hóa thế nào?
Và "vô vi" với "chỉ cần quán sát mà không cần phải gia công làm gì cả vì bản chất của hành là khổ" nó có khác nhau không?
Con cảm ơn Thầy.
Trả lời:
Câu hỏi của con "Chẳng nhẽ cứ quán sát thực tại như nó đang là, mà không cần phải hành động gì là đủ rồi sao? Cứ lặng lẽ hồn nhiên quán sát là pháp tự vận hành, tự giải quyết mà không cần bản thân phải gia công cố gắng gì sao?" chứng tỏ con chưa thấy rõ thực sự Hữu vi và Vô vi là gì.
Ai nói vô vi là không hành động, không trách nhiệm, không cố gắng? Đức Phật và các bậc Thánh đã vô vi tuyệt đối (được gọi là hành động duy tác) sao vẫn lợi lạc quần sinh vô ngã vị tha? Các Ngài có vô trách nhiệm với bản thân và cuộc sống không?
Hữu vi trong nghĩa tạo tác nghiệp do bản ngã vô minh ái dục thì chắc chắn là khổ rồi.
Vô vi (vô hành, vô tác, vô nguyện, vô thủ hữu) không phải là "không hành động hay không cố gắng gia công gì cả" như con nghĩ ! Mà "vô vi" là hành động hay cố gắng gia công thuận pháp chứ không thuận theo bản ngã vô minh ái dục, tức là hành động hữu vi, hữu ngã.
Con muốn chuyền hóa một hành động hữu vi sang vô vi thì chỉ cần trở lại thận trọng-chú tâm-quan sát thực tại, thấy rõ trạng thái thân tâm đang là, hay công việc đang làm. Như vậy không những hành động hữu vi, hữu ngã được chuyển hóa mà còn làm công việc ấy chu đáo hơn nhiều trong vô vi vô ngã.
Một người chị đang chăm chú lau nhà rất thoải mái tự nhiên và an lạc, bỗng thấy em mình đi chơi về giẫm lên sàn làm bẩn đi. Người chị nổi giận, bây giờ việc lau nhà trở nên bực bội không thoải mái nữa. Đó là chiều chuyển biến ngược lại từ hành động vô vi vô ngã thành hữu vi hữu ngã, từ an lạc đến khổ đau.
Tóm lại, vô vi ở đây là thái độ khi hành động sáng suốt vô ngã, an lạc tự nhiên, thoát khỏi thái độ toan tính đầy lo lắng, sợ hãi, bất an của cái Ta vô minh ái dục, chứ không phải là không hành động gì cả.
Hãy chiêm nghiệm thật kỹ lưỡng chính hoạt động hàng ngày của con thì con sẽ thấy ngay đâu là vô vi, đâu là hữu vi.
Cũng không cần "hành" gì cả vì cố hành gì cũng hữu vi hữu ngã mà thôi!
Chỉ cần sống trọn vẹn tỉnh thức với thực tại thân-thọ-tâm-pháp như chúng đang là thôi thì tánh biết tự thấy pháp, hoàn toàn vô vi vô ngã. Thấy ra điều này thì ngay đó giác ngộ...
Nguồn: trungtamhotong.org
CÙNG NHAU XIỂN DƯƠNG ĐẠO PHẬT
Tuân theo truyền thống Phật giáo, chúng tôi cung cấp tài liệu giáo dục Phật giáo phi lợi nhuận. Khả năng duy trì và mở rộng dự án của chúng tôi hoàn toàn phụ thuộc vào sự hỗ trợ của bạn. Nếu thấy tài liệu của chúng tôi hữu ích, hãy cân nhắc quyên góp một lần hoặc hàng tháng.
STK: 117 002 777 568
Ngân hàng Công thương Việt Nam
(Nội dung: Họ tên + tài thí Xiển dương Đạo Pháp)
TIN LIÊN QUAN
Dành cho bạn
Tìm về suối nguồn bình yên bên trong
Phật giáo thường thức
08:42 31/05/2026
Trong dòng chảy bất tận của công việc, trách nhiệm và những ồn ào bên ngoài, có một câu hỏi có lẽ đã nhiều lần vang lên trong tâm: Đâu là nơi nương tựa đích thực, nơi mà ta có thể buông xuống tất cả gánh nặng?
Xuất gia không phải là trốn khổ, mà là đối diện khổ
Phật giáo thường thức
08:23 31/05/2026
Trong đời sống thế gian, nhiều người nhìn vào hình ảnh người xuất gia với tâm tưởng thanh tịnh, an nhiên, như thể bước vào cửa chùa là bước vào một cõi bình yên tuyệt đối. Nhưng sự thật, con đường xuất gia – nếu nhìn đúng theo Chánh pháp – là một hành trình đầy thử thách, đòi hỏi trí tuệ, chánh niệm và sự lựa chọn cực kỳ thận trọng.
Nguyện lực thắng nghiệp lực
Phật giáo thường thức
20:45 30/05/2026
Hỏi: Kính thưa lão Pháp sư, sau khi con phát tâm thì bị rất nhiều chướng ngại, nên làm thế nào để khiến oan gia trái chủ tha thứ?
Chánh kiến là trí tuệ được sinh ra từ tu tập
Phật giáo thường thức
17:28 30/05/2026
Chánh kiến chính là sự thấy biết chân thật về đời sống, thấy rõ bản chất của khổ đau, nguyên nhân của khổ đau, và con đường đưa đến sự chấm dứt khổ đau.
Xem thêm
