450
Làm sao xử lý tâm trí đầy rẫy lo toan khi hành thiền?
Một thiền sinh nêu vấn đề thực tế thường gặp trong đời sống hành thiền: khi ngồi thiền thì tâm hay bị kéo đi bởi các lo toan đời thường như hợp đồng, nợ nần; rồi từ đó khởi lên tham muốn và sân hận. Khi tâm tĩnh lại thì những trạng thái ấy biến mất.
Thiền sinh băn khoăn rằng: người còn đang tu tập thì vẫn còn ham muốn, như vậy phải tu mãi mãi hay sao. Đồng thời, thiền sinh cũng nghe rằng “chỉ cần nhắm mắt, sống với hơi thở thì sẽ thấy Jhana”, nhưng bản thân chưa từng trải nghiệm được. Thiền sinh đặt câu hỏi: có phải vì còn phải mưu sinh nên không thể đạt đến tầng thiền hay không.
Thế nào là thái độ đúng khi hành thiền?
Để trả lời câu hỏi “làm sao xử lý tâm trí đầy rẫy lo toan như hợp đồng, nợ nần”, Thiền sư kể một câu chuyện quen thuộc ở Thái Lan về con trâu nước.
Ngài hóm hỉnh chia sẻ rằng có một người ở Singapore từng đặt cho Ngài biệt danh “Trâu nước” (Water Buffalo), vì Ngài làm việc rất vất vả để phụng sự và làm cho Phật giáo được tốt đẹp hơn.
Trong câu chuyện, có một người nông dân Thái Lan dắt con trâu nước đi ngang qua khu rừng gần tu viện Wat Pah Nanachat. Khi con trâu bước vào rừng, nó trở nên sợ hãi nếu thấy hoặc nghĩ rằng có thể có hổ trong đó.
Thiền sư đặt câu hỏi: ai mạnh hơn, người nông dân Thái hay con trâu nước?
Câu trả lời hiển nhiên: con trâu nước mạnh hơn.
Người nông dân dùng một sợi dây thừng xỏ qua mũi trâu để dắt. Khi trâu sợ hổ và bất ngờ lồng lên chạy, phản xạ của người nông dân sẽ quyết định hậu quả. Nếu người nông dân quấn sợi dây vào ngón tay để cố giữ lại, thì khi trâu kéo mạnh chạy đi, ngón tay có thể bị đứt.
Thiền sư kể rằng đã từng có trường hợp thực tế: một người nông dân đến tu viện trong tình trạng mất nửa ngón tay, máu chảy rất nhiều; và tu viện đã kịp thời đưa đi bệnh viện.
Từ đó, Thiền sư rút ra bài học cốt lõi: khi đang giữ một con trâu nước mà nó muốn chạy, thì hãy để nó chạy (let it run off). Nếu cố ghì lại, người bị thiệt hại sẽ là mình.
Ngài giải thích thêm: trâu dù chạy thì cũng không chạy mãi, không chạy quá xa; thường chỉ vài trăm mét rồi cũng chậm lại. Cách làm đúng là: thả dây ra, đừng cố ghì - bình tĩnh bước chậm theo sau - khi nó mệt và dừng lại thì cầm dây lại và tiếp tục dắt đi.
Từ hình ảnh con trâu nước, Thiền sư quay lại trực tiếp giải đáp vấn đề của thiền sinh.
Ngài nói điều tương tự cũng xảy ra với tâm: khi tâm muốn phóng tâm tán loạn thì cứ để nó phóng.
Đừng cố chặn đứng hay cố ép nó dừng lại.
Bởi vì càng cố ngăn, tâm lại càng phản kháng và càng muốn chạy mạnh hơn.
Thay vì dùng sức ép và ý chí kiểm soát, Thiền sư nhấn mạnh nên dùng trí tuệ: cứ để nó đi; khi nó bắt đầu chậm lại, mình cũng chậm rãi đi theo; rồi nhẹ nhàng đưa tâm trở lại.
Ngài xác nhận rằng chỉ một lúc sau, tâm sẽ tự quay về trạng thái bình an.
Kết thúc câu trả lời, Thiền sư kết lại bằng một câu vui về chính mình: lần gần nhất Ngài bị phóng tâm thì tâm Ngài đã phóng tới tận Việt Nam.
Team Phiên dịch & Ấn tống Sách khoá Thiền Kindfulness.
CÙNG NHAU XIỂN DƯƠNG ĐẠO PHẬT
Tuân theo truyền thống Phật giáo, chúng tôi cung cấp tài liệu giáo dục Phật giáo phi lợi nhuận. Khả năng duy trì và mở rộng dự án của chúng tôi hoàn toàn phụ thuộc vào sự hỗ trợ của bạn. Nếu thấy tài liệu của chúng tôi hữu ích, hãy cân nhắc quyên góp một lần hoặc hàng tháng.
STK: 117 002 777 568
Ngân hàng Công thương Việt Nam
(Nội dung: Họ tên + tài thí Xiển dương Đạo Pháp)
TIN LIÊN QUAN
Dành cho bạn
Suy niệm về cái chết để đạt được sự giác ngộ và giải thoát
Phật giáo thường thức
16:05 11/06/2026
Trong Phật giáo Theravada, cái chết được xem là một phần tất yếu của vòng luân hồi sinh tử. Thay vì sợ hãi hay trốn tránh, người theo Phật giáo Theravada được khuyến khích suy niệm về cái chết để đạt được sự giác ngộ và giải thoát. Dưới đây là một số quan điểm chính:
Khi đạt được thành công và thịnh vượng thì điều gì xảy ra?
Phật giáo thường thức
14:20 11/06/2026
Khi thành công và thịnh vượng đến, tâm lý hưng phấn, kiêu mạn sẽ phát sinh. Tâm không còn giữ được sự ổn định như cũ nữa.
Đến cuối cùng thứ gì sẽ theo ta?
Phật giáo thường thức
10:32 11/06/2026
Người có chánh tín, giữa biến động cuộc đời vẫn không sụp đổ hoàn toàn. Giống như cây có rễ sâu, mưa gió đến, vẫn còn đứng được.
Mùa An cư, Phật tử nên tụng kinh gì?
Phật giáo thường thức
09:17 11/06/2026
Mỗi năm, khi mùa An cư kiết hạ trở về, hàng triệu Phật tử lại hướng tâm về chư Tăng Ni đang chuyên tâm tu học trong ba tháng hạ.
