450
Làm sao xử lý tâm trí đầy rẫy lo toan khi hành thiền?
Một thiền sinh nêu vấn đề thực tế thường gặp trong đời sống hành thiền: khi ngồi thiền thì tâm hay bị kéo đi bởi các lo toan đời thường như hợp đồng, nợ nần; rồi từ đó khởi lên tham muốn và sân hận. Khi tâm tĩnh lại thì những trạng thái ấy biến mất.
Thiền sinh băn khoăn rằng: người còn đang tu tập thì vẫn còn ham muốn, như vậy phải tu mãi mãi hay sao. Đồng thời, thiền sinh cũng nghe rằng “chỉ cần nhắm mắt, sống với hơi thở thì sẽ thấy Jhana”, nhưng bản thân chưa từng trải nghiệm được. Thiền sinh đặt câu hỏi: có phải vì còn phải mưu sinh nên không thể đạt đến tầng thiền hay không.
Thế nào là thái độ đúng khi hành thiền?
Để trả lời câu hỏi “làm sao xử lý tâm trí đầy rẫy lo toan như hợp đồng, nợ nần”, Thiền sư kể một câu chuyện quen thuộc ở Thái Lan về con trâu nước.
Ngài hóm hỉnh chia sẻ rằng có một người ở Singapore từng đặt cho Ngài biệt danh “Trâu nước” (Water Buffalo), vì Ngài làm việc rất vất vả để phụng sự và làm cho Phật giáo được tốt đẹp hơn.
Trong câu chuyện, có một người nông dân Thái Lan dắt con trâu nước đi ngang qua khu rừng gần tu viện Wat Pah Nanachat. Khi con trâu bước vào rừng, nó trở nên sợ hãi nếu thấy hoặc nghĩ rằng có thể có hổ trong đó.
Thiền sư đặt câu hỏi: ai mạnh hơn, người nông dân Thái hay con trâu nước?
Câu trả lời hiển nhiên: con trâu nước mạnh hơn.
Người nông dân dùng một sợi dây thừng xỏ qua mũi trâu để dắt. Khi trâu sợ hổ và bất ngờ lồng lên chạy, phản xạ của người nông dân sẽ quyết định hậu quả. Nếu người nông dân quấn sợi dây vào ngón tay để cố giữ lại, thì khi trâu kéo mạnh chạy đi, ngón tay có thể bị đứt.
Thiền sư kể rằng đã từng có trường hợp thực tế: một người nông dân đến tu viện trong tình trạng mất nửa ngón tay, máu chảy rất nhiều; và tu viện đã kịp thời đưa đi bệnh viện.
Từ đó, Thiền sư rút ra bài học cốt lõi: khi đang giữ một con trâu nước mà nó muốn chạy, thì hãy để nó chạy (let it run off). Nếu cố ghì lại, người bị thiệt hại sẽ là mình.
Ngài giải thích thêm: trâu dù chạy thì cũng không chạy mãi, không chạy quá xa; thường chỉ vài trăm mét rồi cũng chậm lại. Cách làm đúng là: thả dây ra, đừng cố ghì - bình tĩnh bước chậm theo sau - khi nó mệt và dừng lại thì cầm dây lại và tiếp tục dắt đi.
Từ hình ảnh con trâu nước, Thiền sư quay lại trực tiếp giải đáp vấn đề của thiền sinh.
Ngài nói điều tương tự cũng xảy ra với tâm: khi tâm muốn phóng tâm tán loạn thì cứ để nó phóng.
Đừng cố chặn đứng hay cố ép nó dừng lại.
Bởi vì càng cố ngăn, tâm lại càng phản kháng và càng muốn chạy mạnh hơn.
Thay vì dùng sức ép và ý chí kiểm soát, Thiền sư nhấn mạnh nên dùng trí tuệ: cứ để nó đi; khi nó bắt đầu chậm lại, mình cũng chậm rãi đi theo; rồi nhẹ nhàng đưa tâm trở lại.
Ngài xác nhận rằng chỉ một lúc sau, tâm sẽ tự quay về trạng thái bình an.
Kết thúc câu trả lời, Thiền sư kết lại bằng một câu vui về chính mình: lần gần nhất Ngài bị phóng tâm thì tâm Ngài đã phóng tới tận Việt Nam.
Team Phiên dịch & Ấn tống Sách khoá Thiền Kindfulness.
CÙNG NHAU XIỂN DƯƠNG ĐẠO PHẬT
Tuân theo truyền thống Phật giáo, chúng tôi cung cấp tài liệu giáo dục Phật giáo phi lợi nhuận. Khả năng duy trì và mở rộng dự án của chúng tôi hoàn toàn phụ thuộc vào sự hỗ trợ của bạn. Nếu thấy tài liệu của chúng tôi hữu ích, hãy cân nhắc quyên góp một lần hoặc hàng tháng.
STK: 117 002 777 568
Ngân hàng Công thương Việt Nam
(Nội dung: Họ tên + tài thí Xiển dương Đạo Pháp)
TIN LIÊN QUAN
Dành cho bạn
Tam thân Phật là gì? Giải mã pháp thân, báo thân, ứng hóa thân của Ngài
Phật giáo thường thức
17:32 09/05/2026
Tam thân Phật bao gồm: pháp thân, báo thân và ứng hóa thân. Đức Phật không chỉ hiện hữu trên thế gian qua nhục thân bằng xương thịt (ứng hóa thân) mà Ngài còn sở hữu pháp thân bất sinh bất diệt và báo thân vô lượng công đức. Đồng thời, Đức Phật khẳng định chúng sinh cũng có đầy đủ tam thân như Ngài.
Ý nghĩa Đại lễ Phật đản PL.2570: Từ bi - Trí tuệ - Đoàn kết - Trách nhiệm xã hội
Phật giáo thường thức
16:35 09/05/2026
Mùa Phật đản Phật lịch 2570 trở về trong niềm hoan hỷ của hàng triệu người con Phật trên khắp năm châu. Bài giảng Ý nghĩa Đại lễ Phật đản của Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm không chỉ nhấn mạnh giá trị thiêng liêng của ngày Đức Phật đản sinh, mà còn gửi gắm thông điệp sâu sắc về từ bi, trí tuệ, đoàn kết và trách nhiệm xã hội - những nền tảng cần thiết để xây dựng một xã hội an lành, hòa bình và phát triển bền vững trong thời đại hôm nay.
Dẹp bỏ cái tôi, dễ không?
Phật giáo thường thức
15:48 09/05/2026
Có người từng nói với tôi rằng: “Tu cả đời, thứ khó bỏ nhất vẫn là cái tôi”. Ngẫm lại thấy đúng.
Còn mang phiền não theo, đến đâu cũng không hạnh phúc
Phật giáo thường thức
13:45 09/05/2026
Có một sự thật mà nhiều người trong chúng ta thường mắc phải khi gặp khổ đau, buồn chán, bực bội, ta thường nghĩ rằng chỉ cần thay đổi hoàn cảnh thì mọi chuyện sẽ tốt hơn. Ta đổi việc, đổi nơi ở, đổi bạn đời, thậm chí đổi cả quốc gia để sinh sống. Nhưng thật lạ, sau một thời gian, những cảm xúc tiêu cực cũ kỹ lại ùa về. Hóa ra, vấn đề không nằm ở bên ngoài, mà nằm ngay trong chính tâm thức của ta.
Xem thêm
