450
Nhân sanh tâm bất thiện
Chuyển hóa gốc rễ của các pháp bất thiện
1. Tâm không khéo tác ý (Ayoniso mānasikāra): là sự không khéo dùng tâm hay vụng về trong cách suy nghĩ, thí dụ: trước sự bất hạnh, đau khổ xảy đến, một người khéo tác ý sẽ nghĩ rằng "Ðây là một cơ hội để ta hành pháp nhẫn nại", rồi người ấy hoan hỷ đón nhận nghịch cảnh đó. Trái lại, người không khéo tác ý sẽ than thở, phát tâm sầu muộn (tâm Sân dấy lên). Do đó, có thể nói không khéo tác ý là một nguyên nhân sanh tâm bất thiện.
2. Ở xứ không nên ở (Appatirāpadanevada): là trú ngụ ở những nơi phát sanh nhiều phiền não, gây tai hại cho tinh thần, khiến tâm hằng dao động, như những nơi thường có chiến tranh, những nơi gần chốn ăn chơi,...đều là những nơi không nên ở vì tục ngữ có câu "Ở bầu thì tròn, ở ống thì dài", ngoài lý do bản tánh và thói quen ở kiếp trước, con người còn dể bị ảnh hưởng bởi môi trường chung quanh mình. Vì vậy, có thể nói, cư ngụ ở những nơi không nên ở cũng là một nguyên nhân sanh tâm bất thiện.
3. Thân cận phi thiện nhơn (Asappurisapanissaya): Phi thiện nhơn là những người có thân ác, khẩu ác và ý ác; những người thiếu giới đức, kém trí tuệ. Khi giao thiệp với những người ấy, ta dể bị ảnh hưởng theo ("gần mực thì đen!"), do đó việc thân cận phi thiện nhơn cũng là một nguyên nhân sanh tâm bất thiện.
4. Ðời trước không có thói quen tạo phước (Pubbe akata puññata): Có thể nói phiền não của chúng sanh giống như cỏ, thiện pháp của chúng sanh giống như lúa; lúa khó trồng mà dể chết, còn cỏ không trồng nhưng khó diệt. Nói một cách khác, tâm bất thiện là một bản năng thường có của chúng sanh ("nhân chi sơ, tính bổn ác!"). Vì vậy, một người không có thói quen tạo phước thì rất dể sinh ác tâm.
5. Hướng mình theo tà vạy (Attamicchapanidhi): tức là có khuynh hướng làm điều ác, nuôi hoài bảo bất chánh, có lập trường bất hảo. Như một người muốn làm du côn; muốn trở thành tướng cướp...Do thực hành theo những ý hướng bất chánh đó, người ấy tạo ra những hành động bất thiện.
Trích trong: Vi Diệu Pháp Giảng Giải.
CÙNG NHAU XIỂN DƯƠNG ĐẠO PHẬT
Tuân theo truyền thống Phật giáo, chúng tôi cung cấp tài liệu giáo dục Phật giáo phi lợi nhuận. Khả năng duy trì và mở rộng dự án của chúng tôi hoàn toàn phụ thuộc vào sự hỗ trợ của bạn. Nếu thấy tài liệu của chúng tôi hữu ích, hãy cân nhắc quyên góp một lần hoặc hàng tháng.
STK: 117 002 777 568
Ngân hàng Công thương Việt Nam
(Nội dung: Họ tên + tài thí Xiển dương Đạo Pháp)
TIN LIÊN QUAN
Dành cho bạn
Nguyện lực thắng nghiệp lực
Phật giáo thường thức
20:45 30/05/2026
Hỏi: Kính thưa lão Pháp sư, sau khi con phát tâm thì bị rất nhiều chướng ngại, nên làm thế nào để khiến oan gia trái chủ tha thứ?
Chánh kiến là trí tuệ được sinh ra từ tu tập
Phật giáo thường thức
17:28 30/05/2026
Chánh kiến chính là sự thấy biết chân thật về đời sống, thấy rõ bản chất của khổ đau, nguyên nhân của khổ đau, và con đường đưa đến sự chấm dứt khổ đau.
Cuộc đời Đức Phật Thích Ca: Từ ký ức tuổi thơ đến giác ngộ vĩ đại
Phật giáo thường thức
16:33 30/05/2026
Mỗi mùa Phật đản trở về, hàng triệu người con Phật trên khắp thế giới lại thành kính tưởng niệm ngày Đức Thế Tôn thị hiện nơi cuộc đời. Chúng ta thường biết đến Đức Phật như một bậc Đại Giác đã từ bỏ cung vàng điện ngọc, trải qua sáu năm khổ hạnh và cuối cùng chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác dưới cội Bồ đề.
Hãy thắp sáng ngọn lửa trí tuệ và tỉnh thức
Phật giáo thường thức
12:35 30/05/2026
Tâm dẫn đầu mọi pháp. Nếu không có sự hiện diện của trí tuệ và tỉnh thức (ngọn lửa tâm linh), đời sống con người cũng giống như ngọn đèn không lửa, tối tăm và vô nghĩa.
Xem thêm
