450
Sao gọi là Ba-la-mật?
Ba-la-mật có sẵn hay tích luỹ?
Đây là lời nói của Ấn Độ, Trung Hoa dịch là đến bờ kia, giải nghĩa là lìa sanh diệt.
Tôi nhắc lại một lần nữa cho quí vị nhớ, những chữ Phạn mà chúng ta thường tụng: “Ma-ha Bát-nhã Ba-la-mật”.
Ma-ha là lớn, là thênh thang, chỉ cho Tâm thể chúng ta khi không còn một niệm nào dấy khởi.
Bát-nhã là trí tuệ, cái trí tuệ không bị các pháp làm nhiễm, làm chướng tức là đối với tất cả pháp luôn hằng giác hằng tri nhưng không dính mắc.
Ba-la-mật là đến bờ kia, bờ kia là bờ Niết-bàn.
Đến bờ kia là đến được bờ Niết-bàn.
Bờ Niết-bàn là bờ không sanh diệt, thế nên nói bên này là bờ sanh tử, bên kia là bờ Niết-bàn.
Sanh tử là sanh diệt. Niết-bàn là không sanh diệt, nên đến bờ kia dịch nghĩa là lìa được sự sanh diệt.
Chấp cảnh thì sanh diệt khởi như nước có sóng mòi, tức gọi là bờ này, lìa cảnh thì không sanh diệt như nước thường thông lưu, ấy gọi là bờ kia, nên gọi là Ba-la-mật.
Ngài chỉ cho chúng ta phương pháp tu thật là rõ.
Thế nào là sanh diệt?
Thế nào là lìa sanh diệt?
Vừa chấp cảnh thì tâm sanh diệt khởi. Chấp cảnh là thế nào?
Tỉ dụ thấy người liền chấp người đẹp xấu, hay dở, phải quấy v.v... đó là chấp cảnh; hoặc thấy vật cũng chấp là đẹp xấu... đó cũng là chấp cảnh.
Vừa chấp đẹp xấu thì niệm thương ghét dấy lên, gọi là tâm sanh diệt.
Thế nên nói chấp cảnh thì sanh diệt khởi, ví dụ như mặt nước bằng mà có gió.
Chấp cảnh dụ như gió.
Mặt biển nguyên bằng phẳng, vừa có gió thổi là sóng lớn, sóng nhỏ nổi lên.
Sóng lớn sóng nhỏ nổi lên dụ cho sanh diệt. Vừa chấp cảnh thì tâm sanh diệt khởi.
Trái lại lìa cảnh thì không sanh diệt, như nước thường thông lưu, lìa cảnh tức là thấy cảnh, thấy người, thấy vật nhưng không có niệm phân tích đẹp xấu...
Thấy nghe nhưng không bị dính gọi là lìa.
Lìa cảnh thì tâm sanh diệt không khởi, dụ như nước không có sóng, nhưng vẫn hằng trôi, hằng chảy.
Cũng như vậy, chúng ta không chấp cảnh, tâm sanh diệt không khởi, nhưng hằng tri giác chớ không phải không tri không giác, đó gọi là “Ba-la-mật”.
Tóm lại, “Ma-ha” là lớn, “Bát-nhã” là trí tuệ.
Tâm thể hay Tự tánh của chúng ta thênh thang, không tướng mạo, nhưng hằng tri hằng giác không dính với cảnh gọi là trí tuệ, là Bát-nhã.
Ba-la-mật là đến chỗ không sanh diệt.
Tại sao gọi là không sanh không diệt?
Bởi vì vừa dính với cảnh thì tâm niệm sanh diệt dấy lên, còn đối cảnh mà không dính đó là lìa được sanh diệt.
“Ma-ha Bát-nhã Ba-la-mật” từ đâu mà có?
Có sẵn nơi chúng ta.
Do đâu mà được? Do biết lìa cảnh, đối cảnh không chấp.
Nếu người nào đối cảnh mà chấp đó là mất.
Vậy mỗi khi chúng ta khởi xướng “Ma-ha Bát-nhã Ba-la-mật” đừng lắng nghe lời người này hay, lời người kia dở, nên nhớ rõ rằng “Ma-ha Bát-nhã Ba-la-mật” là cái để mình hằng sống, đó là mình biết tu.
Trích trong: Kinh Pháp Bảo Đàn Giảng Giải.
CÙNG NHAU XIỂN DƯƠNG ĐẠO PHẬT
Tuân theo truyền thống Phật giáo, chúng tôi cung cấp tài liệu giáo dục Phật giáo phi lợi nhuận. Khả năng duy trì và mở rộng dự án của chúng tôi hoàn toàn phụ thuộc vào sự hỗ trợ của bạn. Nếu thấy tài liệu của chúng tôi hữu ích, hãy cân nhắc quyên góp một lần hoặc hàng tháng.
STK: 117 002 777 568
Ngân hàng Công thương Việt Nam
(Nội dung: Họ tên + tài thí Xiển dương Đạo Pháp)
TIN LIÊN QUAN
Dành cho bạn
Thân tướng giả tạm, có cần chăm sóc?
Phật giáo thường thức
15:21 05/06/2026
Nhiều người khi học Phật thường nghe câu: "Thân này là giả hợp", "sắc thân là vô thường", "thân tứ đại rồi sẽ tan hoại". Từ đó nảy sinh một thắc mắc: nếu thân thể chỉ là giả tạm, cuối cùng cũng già, bệnh và chết, vậy có cần chăm sóc, giữ gìn hay không?
Tránh xa tà kiến
Phật giáo thường thức
14:47 05/06/2026
Nhiều người học Phật thường nghe câu: “Hãy tránh xa kẻ ngu si, hãy thân cận bậc hiền trí”. Vì vậy, khi gặp người nhiều sân hận, tham lam, đố kỵ hay thường làm điều bất thiện, chúng ta có xu hướng tránh né họ. Tuy nhiên, nếu hiểu lời Phật dạy chỉ theo nghĩa đen như vậy thì chưa thật sự trọn vẹn.
Chánh niệm giúp bạn thiện lành hơn
Phật giáo thường thức
10:43 05/06/2026
Hầu hết mọi người nghĩ rằng, nếu họ có thể có được tất cả mọi thứ họ muốn thì họ sẽ hạnh phúc. Bạn có tin vào điều đó không?
Nội tâm tôi không có ý niệm giác chi
Phật giáo thường thức
09:20 05/06/2026
Đây không phải là một lời than thở, mà có lẽ là một tiếng nói rất chân thành từ sâu thẳm. Khi đọc được dòng này, tôi cảm nhận được một sự cô đơn nào đó, một cảm giác như đang đứng bên ngoài cánh cửa của sự sáng suốt và giải thoát mà kinh điển vẫn nói đến. Xin hãy cho phép tôi được ngồi xuống bên cạnh bạn, cùng bạn nhìn ngắm khoảng trống ấy một cách ấm áp và không phán xét.
