450
Tu tập thế nào để đạt giải thoát?
Giải thoát theo nghĩa thông thường là tháo tung những trói buộc, vượt thoát thực tại bị giam hãm và được hoàn toàn tự do. Một người bị bệnh đau hành hạ, nhờ chữa trị kịp thời nên được khỏe mạnh, an vui, đó là giải thoát. Một người sau khi mãn hạn tù, được về nhà, sống đời tự do, đó là giải thoát.
Hai người giận nhau, mỗi lần gặp mặt trong tâm rất khó chịu, sau đó họ chủ động tháo gỡ, làm hòa và cảm thấy nhẹ lòng, đó là giải thoát. Chấp giữ một định kiến sai lạc hay phải tuân theo một hủ tục, về sau nhờ thấy được sự thật nên dũng cảm tháo tung, đó là giải thoát.
Giải thoát theo Phật giáo cũng không ngoài ý nghĩa là tháo tung những trói buộc, vượt thoát thực tại đau khổ và được hoàn toàn tự do. Vậy những gì trói buộc con người? Phật giáo cho rằng có đến vô lượng phiền não trói buộc nhưng tựu trung có hai nhóm chính.
Nhóm bên ngoài gồm ngũ dục (tiền bạc, sắc đẹp, danh tiếng, ăn uống, ngủ nghỉ) và ngũ trần (cảnh đẹp, tiếng hay, mùi thơm, vị ngon, xúc chạm êm ái) luôn hấp dẫn, mời gọi con người đang khát khao chiếm hữu. Nhóm bên trong do các tâm bất thiện như tham, sân, si, mạn, nghi, ác kiến v.v…, nói gọn là do tham ái và vô minh mà tạo nghiệp rồi chịu khổ đau luân hồi sinh tử.
Giải thoát theo Phật giáo có nhiều cấp độ, đỉnh cao là thành tựu tuệ giác vô ngã, xả ly toàn bộ tham ái và chấp thủ, tự tại vô ngại trước ngũ dục và ngũ trần. Bấy giờ các bậc Thánh (từ A-la-hán trở lên) vẫn sống trong cuộc đời, làm lợi ích cho muôn loài mà bên ngoài không bị dính mắc trần cảnh, bên trong chẳng bị não phiền trói buộc, tự do tự tại và vô ngại. Đây là giải thoát theo Phật giáo.
Pháp tu để thành tựu giải thoát, theo Phật giáo, có đến vô lượng pháp môn phù hợp với mọi căn cơ sai biệt của chúng sinh. Căn bản của các pháp tu Phật giáo là thực hành Thánh đạo tám ngành gồm: Chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định; là tu tập Tam vô lậu học Giới - Định - Tuệ.
Tu tập trong Phật giáo có nhiều cấp độ, tựu trung là chuyển nghiệp và dứt nghiệp. Chuyển nghiệp là nỗ lực phát huy tuệ giác, xóa dần tăm tối vô minh để nhận rõ sự thật mà xả ly bớt tham ái, buông bỏ dần chấp thủ, ít dao động và giảm dính mắc ngũ dục với ngũ trần.
Chuyển nghiệp là thực hành chuyển hóa 10 ác nghiệp của thân, miệng và ý thành 10 thiện nghiệp; là từng bước thành tựu Giới - Định - Tuệ. Dứt nghiệp là thực hành trọn vẹn Thánh đạo tám ngành, thành tựu viên mãn Giới - Định - Tuệ; phát huy thiền quán vô thường - vô ngã cao độ, tuệ giác vô thượng bùng vỡ xóa sạch tăm tối của vô minh khiến thành tựu Tam minh, tham sân si phiền não bị đoạn tận hoàn toàn, trở thành bậc Thánh giải thoát ở thế gian.
Khái quát về lộ trình tu tập Giới - Định - Tuệ như sau: Giữ vững Giới luật đã thọ nhằm trau dồi đạo đức cũng như hỗ trợ tích cực cho quá trình thanh lọc tâm - Định. Phát triển năm Thiền chi (tầm, tứ, hỷ, lạc, nhất tâm) để đối trị và chuyển hóa năm Triền cái (tham dục, sân hận, hôn trầm, trạo hối, nghi ngờ), lần lượt chứng đắc từ Sơ thiền, Nhị thiền, Tam thiền, Tứ thiền chính là nội dung tu tập Định. Trên nền tảng Tứ thiền, phát huy tuệ giác vô ngã để phá tan 10 kiết sử (5 hạ phần: thân kiến, giới thủ, nghi ngờ, tham dục, sân hận. 5 thượng phần: hữu ái, vô hữu ái, ngã mạn, trạo hối, vô minh) lần lượt chứng đắc Sơ quả Tu-đà-hoàn cho đến Tứ quả A-la-hán.
Bậc Thánh A-la-hán đã thành tựu giải thoát luân hồi sinh tử và chấm dứt mọi khổ đau. Các ngài tiếp tục sống an lạc tại thế gian, tùy duyên hoằng pháp lợi sinh cho đến ngày nhập Vô dư y Niết-bàn.
CÙNG NHAU XIỂN DƯƠNG ĐẠO PHẬT
Tuân theo truyền thống Phật giáo, chúng tôi cung cấp tài liệu giáo dục Phật giáo phi lợi nhuận. Khả năng duy trì và mở rộng dự án của chúng tôi hoàn toàn phụ thuộc vào sự hỗ trợ của bạn. Nếu thấy tài liệu của chúng tôi hữu ích, hãy cân nhắc quyên góp một lần hoặc hàng tháng.
STK: 117 002 777 568
Ngân hàng Công thương Việt Nam
(Nội dung: Họ tên + tài thí Xiển dương Đạo Pháp)
TIN LIÊN QUAN
Dành cho bạn
Làm thế nào để bền bỉ, không phân tâm với lựa chọn của mình?
Phật giáo thường thức
19:52 10/06/2026
Hỏi: Con vừa mới thay đổi kế hoạch về đường đi của mình, con thấy mình làm vậy cũng mạo hiểm. Tuy nhiên nếu không thể quyết định thì lại không được. Làm thế nào để mình có thể bền bỉ với lựa chọn đó cho tới cùng và không phân tâm thưa Thầy?
Những đặc điểm của pháp theo đúng Chánh pháp
Phật giáo thường thức
18:40 10/06/2026
Ngày nay, có vô số sách vở, bài giảng, khóa tu, pháp môn và những cách giải thích khác nhau về Phật pháp. Người học Phật nếu không có tiêu chuẩn để đối chiếu rất dễ rơi vào tình trạng hoang mang, không biết đâu là Chánh pháp, đâu là những điều được thêm thắt về sau.
Vì sao có những người vừa gặp đã thấy mến ngay?
Phật giáo thường thức
17:49 10/06/2026
Chắc hẳn ai trong đời cũng từng có trải nghiệm rất đặc biệt. Có những người quen biết nhiều năm nhưng vẫn cảm thấy xa cách. Ngược lại, có những người chỉ mới gặp lần đầu, nói chuyện vài phút đã thấy gần gũi, tin tưởng và quý mến một cách tự nhiên. Cảm giác ấy đến nhanh đến mức đôi khi chính chúng ta cũng không lý giải được.
Chánh niệm dành cho y bác sĩ và nhân viên ngành y
Phật giáo thường thức
15:15 10/06/2026
Ngành y là một trong những nghề cao quý nhất. Người thầy thuốc không chỉ chữa lành thân bệnh mà còn góp phần xoa dịu nỗi đau tinh thần, mang lại hy vọng cho con người trong những thời khắc mong manh nhất của cuộc đời.
