Chánh niệm dành cho y bác sĩ và nhân viên ngành y

Nhưng cũng chính vì vậy mà y bác sĩ và nhân viên ngành y là những người thường xuyên phải đối diện với áp lực rất lớn. Áp lực từ bệnh tật. Áp lực từ thời gian. Áp lực từ trách nhiệm.

Áp lực từ những kỳ vọng của bệnh nhân và gia đình người bệnh. Áp lực từ sự quá tải của công việc. Áp lực từ những ca bệnh khó, những cuộc cấp cứu, những trường hợp không như mong muốn.

Nhiều bác sĩ, điều dưỡng viên và nhân viên trong ngành y đang âm thầm chịu đựng sự căng thẳng, mệt mỏi, kiệt sức, thậm chí trầm cảm mà ít khi có cơ hội chia sẻ.

Trong bối cảnh đó, thực hành chánh niệm không chỉ là một phương pháp chăm sóc sức khỏe tinh thần mà còn là một con đường giúp người làm nghề y giữ được sự sáng suốt, bình an và lòng từ trong công việc hằng ngày.

Đức Phật chỉ dạy về khổ và chấm dứt khổ

Bốn mươi lăm năm thuyết pháp, Đức Phật chỉ xoay quanh hai vấn đề: Khổ và chấm dứt khổ. Ngài chỉ rõ sự thật rằng cuộc đời có khổ. Người bệnh khổ vì bệnh tật. Người thân khổ vì lo lắng. Người thầy thuốc cũng có những nỗi khổ riêng của mình.

Nhưng Đức Phật không dạy chúng ta nhìn thấy khổ để bi quan hay cam chịu khổ. Ngài dạy chúng ta nhận diện khổ để hiểu nguyên nhân của khổ, và quan trọng hơn là tìm ra con đường chấm dứt khổ. Đây là điều đặc biệt phù hợp với ngành y.

Người bác sĩ giỏi không chỉ nhìn thấy triệu chứng. Họ phải tìm ra nguyên nhân gây bệnh.

Đức Phật cũng vậy. Ngài không chỉ nói về khổ mà còn chỉ rõ nguyên nhân của khổ và con đường để chấm dứt khổ. Đó là tinh thần khoa học, thực tiễn và đầy trí tuệ.

Chánh niệm là quay về với cội gốc

Trong giáo dục Phật giáo, Đức Phật chỉ rõ rằng muốn thay đổi kết quả thì phải thay đổi nguyên nhân. Nếu muốn cây ra quả khác thì phải chăm sóc từ gốc rễ. Nếu muốn cuộc sống bớt khổ đau thì phải nhìn lại nơi phát sinh khổ đau.

Theo giáo lý duyên khởi và nhân quả, mọi phản ứng, lời nói, hành động và cảm xúc đều phát sinh từ cái gốc là: Thấy và Biết.

Khi một người bệnh nặng nhập viện. Ta thấy. Ta biết. Rồi từ đó phát sinh lo lắng, áp lực, căng thẳng, sợ hãi hoặc bình an, sáng suốt. Điều quyết định không nằm ở hoàn cảnh bên ngoài mà nằm ở cách thấy và cách biết của mỗi người.

Đức Phật gọi sự chuyển hóa này là chuyển từ: Tưởng tri và tà kiến sang Thắng tri và chánh kiến.

Chánh niệm dành cho giảng viên và giáo viên

Người làm nghề y cần thực tập chánh niệm như thế nào?

Trước tiên là chánh niệm về thân. Giữa bộn bề công việc, hãy nhiều lần quay về nhận biết thân mình. Biết mình đang đứng. Biết mình đang đi. Biết mình đang rửa tay. Biết mình đang khám bệnh. Biết mình đang lắng nghe người bệnh.

Khi tâm quay về với thân, những dòng suy nghĩ lan man sẽ lắng xuống. Áp lực sẽ giảm bớt. Sự tỉnh giác sẽ xuất hiện.

Tiếp theo là chánh niệm về cảm thọ. Trong một ngày làm việc, có biết bao cảm xúc phát sinh: Vui, buồn, lo lắng, bực bội, thất vọng, mệt mỏi...

Thay vì đồng hóa với chúng, hãy nhận biết: “...đang có cảm giác lo lắng.” “... đang có cảm giác căng thẳng.” “...đang có cảm giác buồn.”

Chỉ cần thấy rõ như vậy, cảm xúc đã bắt đầu được chuyển hóa.

Chánh niệm giúp chữa lành người chữa bệnh

Người ta thường nói đến việc chữa lành bệnh nhân. Nhưng người chữa bệnh cũng cần được chữa lành.

Một người bác sĩ đầy căng thẳng sẽ khó có thể trao đi sự bình an. Một điều dưỡng đang kiệt sức sẽ khó có thể lan tỏa năng lượng tích cực. Một nhân viên y tế đang bị áp lực đè nặng sẽ khó duy trì được sự sáng suốt lâu dài.

Chánh niệm giúp người làm nghề y quay về chăm sóc chính mình.

Không phải ích kỷ. Mà là trách nhiệm. Bởi khi chính mình được bình an thì mới có thể phục vụ người khác tốt hơn. Từ thấy biết đúng đến hành động đúng.

Đặc trưng của giáo dục Phật giáo là thay đổi cội gốc Thấy và Biết. Khi thấy đúng và biết đúng thì thái độ đúng sẽ xuất hiện. Lời nói đúng sẽ xuất hiện. Hành động đúng sẽ xuất hiện.

Người thầy thuốc khi có chánh niệm sẽ: Lắng nghe sâu hơn. Quan sát chính xác hơn. Ra quyết định sáng suốt hơn. Giao tiếp từ ái hơn. Giảm sai sót hơn. Ít căng thẳng hơn. Và hạnh phúc hơn.

Đây không phải là sự ép buộc đạo đức từ bên ngoài. Đây là sự chuyển hóa từ bên trong.

Bình an ngay bây giờ và tại đây

Điều kỳ diệu trong lời dạy của Đức Phật là: Sự chấm dứt khổ không nằm ở tương lai xa. Không phải đợi nghỉ hưu. Không phải đợi hết áp lực. Không phải đợi bệnh viện bớt đông. Không phải đợi cuộc sống hoàn hảo. Mà là ngay bây giờ và tại đây.

Khi tâm quay về chánh niệm. Khi thấy rõ thân, thọ, tâm và pháp. Khi nhận biết mà không bị cuốn theo. Khi hiểu đúng bản chất của thực tại. Thì một phần khổ đau đã được chuyển hóa.

Người làm nghề y không chỉ chữa bệnh cho người khác. Mà còn có thể chữa lành chính mình.

Lời kết cho hôm nay:

Xin gửi tới tất cả các y bác sĩ, dược sĩ, điều dưỡng, kỹ thuật viên, hộ lý và những người đang làm việc trong ngành y lòng biết ơn sâu sắc. Các anh chị đang hằng ngày đối diện với nỗi đau của cuộc đời để giúp người khác vượt qua đau khổ. Mong rằng mỗi người sẽ dành cho mình vài phút chánh niệm mỗi ngày.

Một hơi thở chánh niệm. Một bước chân chánh niệm. Một phút lắng tâm trước khi khám bệnh. Một phút biết ơn sau khi kết thúc ca trực. Từ đó nuôi dưỡng sự tỉnh giác, bình an và trí tuệ.

Bởi một người thầy thuốc có chánh niệm không chỉ chữa lành thân thể, mà còn mang đến niềm tin, sự bình an và hy vọng cho cuộc đời.

Còn bây giờ mời tất cả các y bác sỹ và điều dưỡng viên và các nhân viên y tế cùng chúng mình thiền cười nào! Thiền cười 10 giây. Chánh niệm 1 phút! Thở nhẹ và sâu 1 phút! Thả lỏng buông thư 1 phút. Chỉ cần vậy thôi là đủ!

Mong mỗi bệnh viện sớm có góc đọc sách Reading Corner và nếu có thể thì thêm một phòng nhỏ hoặc góc tĩnh tâm, góc thư giãn. Mình sẵn sàng đến hướng dẫn thiền, chia sẻ kinh nghiệm chánh niệm. Tuyệt vời lắm. Thật đấy!