Việt Nam đã kể câu chuyện gì với thế giới qua Vesak 2025?

Không chỉ bởi quy mô tổ chức hay số lượng đại biểu quốc tế đông đảo, mà bởi lần đầu tiên, họ cảm nhận rất rõ “tinh thần Việt Nam” qua từng ánh đèn hoa đăng, từng chén trà miễn phí và dòng người bất tận thành kính đảnh lễ xá lợi Đức Phật.

Vesak 2025 vì thế không chỉ là một sự kiện tôn giáo quốc tế. Đó còn là một không gian ngoại giao văn hóa đặc biệt, nơi Việt Nam kể với thế giới câu chuyện về bản sắc, con người và sức mạnh mềm của mình bằng chính sự chân thành và chiều sâu tinh thần dân tộc.

Lần đầu tiên Việt Nam giới thiệu tinh hoa Phật giáo của mình với thế giới

Nhắc đến dấu ấn lớn nhất của Vesak 2025, nhiều đại biểu quốc tế đặc biệt ấn tượng với triển lãm 87 bảo vật quốc gia Phật giáo Việt Nam - hoạt động lần đầu tiên được tổ chức ở quy mô lớn, đồng thời được xây dựng thành phim tài liệu và sách song ngữ giới thiệu tới cộng đồng quốc tế.

Theo chia sẻ của Hòa thượng Thích Thọ Lạc - Ủy viên Thường trực Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Trưởng ban Văn hóa Trung ương - đây không đơn thuần là một cuộc triển lãm, mà là nỗ lực kể với thế giới câu chuyện về chiều sâu văn hóa Phật giáo Việt Nam suốt hơn 2.000 năm lịch sử.

“Trước đây, chúng ta chủ yếu tiếp thu tinh hoa của thế giới. Nhưng kỳ Vesak này là lần đầu tiên Việt Nam có thể giới thiệu những nét đặc trưng văn hóa Phật giáo của mình đến với cộng đồng quốc tế thông qua sách, phim, triển lãm và nghệ thuật”, Hòa thượng Thích Thọ Lạc nói.

87 bảo vật quốc gia được trưng bày không chỉ mang giá trị mỹ thuật hay khảo cổ. Đó còn là bằng chứng sống động cho sự hiện diện lâu dài và bền bỉ của Phật giáo trong dòng chảy văn hóa dân tộc.

Nhiều đại biểu quốc tế bày tỏ sự bất ngờ khi Việt Nam vẫn còn lưu giữ được hệ thống di sản Phật giáo có niên đại hàng trăm, thậm chí có bảo vật tới hàng nghìn năm gần như nguyên vẹn. Không ít học giả cho rằng điều đó phản ánh sự trân trọng đặc biệt của Nhà nước và người dân Việt Nam đối với Phật giáo.

Không gian triển lãm vì thế trở thành một “cửa sổ văn hóa”, nơi bạn bè quốc tế không chỉ nhìn thấy cổ vật, mà còn nhìn thấy căn tính văn hóa Việt Nam.

Dòng người chiêm bái xá lợi và điều khiến thế giới xúc động

Nếu triển lãm bảo vật quốc gia cho thấy chiều sâu văn hóa Phật giáo Việt Nam, thì hình ảnh khiến nhiều đại biểu quốc tế xúc động nhất lại chính là dòng người lặng lẽ nối dài nhiều giờ để đảnh lễ xá lợi Đức Phật.

Theo Hòa thượng Thích Thọ Lạc, nhiều vị khách quốc tế đã thật sự bất ngờ trước sự thành kính mà người dân Việt Nam dành cho Đức Phật.

“Có nhiều người không ngờ Việt Nam lại tôn kính Đức Phật đến như thế”, Hòa thượng chia sẻ. “Họ nhìn thấy người già, người trẻ, các em sinh viên… tất cả đều chắp tay rất thành kính trước xá lợi”.

Đặc biệt, nhiều Phật tử xem xá lợi như “kim thân Đức Phật hiện hữu tại Việt Nam”, vì thế dù phải chờ đợi rất lâu, mọi người vẫn hoan hỷ và xúc động khi được chiêm bái.

“Dòng người đi bất tận nhiều ngày liền khiến tôi rất xúc động”, Hòa thượng nhớ lại. “Có một điều gì đó rất thiêng liêng trong tình cảm mà người dân dành cho Đức Phật”.

Trong mắt nhiều đại biểu quốc tế, đó không đơn thuần là một hoạt động tín ngưỡng đông người tham dự, mà là biểu hiện sống động của đời sống tinh thần và niềm tin văn hóa vẫn đang hiện hữu sâu sắc trong xã hội Việt Nam hôm nay.

“Thống nhất trong đa dạng” - điều khiến Phật giáo thế giới ngưỡng mộ

Một trong những cụm từ được nhắc đi nhắc lại nhiều lần trong Vesak 2025 là: “thống nhất trong đa dạng”.

Theo Hòa thượng Thích Thọ Lạc, đây chính là nét đặc trưng lớn nhất của Phật giáo Việt Nam - điều mà nhiều quốc gia Phật giáo trên thế giới đặc biệt quan tâm. “Phật giáo Việt Nam thống nhất nhưng vẫn tôn trọng nét đặc trưng của từng hệ phái, từng vùng miền”, Hòa thượng nói.

Hiện nay, Giáo hội Phật giáo Việt Nam quy tụ nhiều hệ phái khác nhau như Bắc truyền, Nam truyền, Khất sĩ, Nam tông Khmer… trong một tổ chức thống nhất. Điều đáng nói là sự thống nhất ấy không xóa đi bản sắc riêng, mà ngược lại, tạo điều kiện để các truyền thống cùng tồn tại hài hòa.

Theo chia sẻ của Hòa thượng, nhiều đại biểu quốc tế bày tỏ sự ngưỡng mộ trước mô hình này, bởi ở nhiều nơi trên thế giới, việc dung hòa các truyền thống Phật giáo vẫn là điều rất khó khăn.

Không chỉ là câu chuyện tôn giáo, “thống nhất trong đa dạng” còn phản chiếu chính mô hình văn hóa Việt Nam - nơi sự hòa hợp được xây dựng trên nền tảng tôn trọng khác biệt.

Có lẽ vì thế mà Vesak 2025 không chỉ khiến bạn bè quốc tế hiểu hơn về Phật giáo Việt Nam, mà còn hiểu thêm về tinh thần Việt Nam.

Khi ngoại giao nhân dân tạo nên điều xúc động nhất

Nếu 87 bảo vật quốc gia là phần “di sản”, thì điều khiến nhiều đại biểu quốc tế xúc động nhất lại đến từ những chi tiết rất đời thường.

Đó là không gian trà đạo miễn phí giữa tiết trời nắng nóng của TP.HCM. Là những đặc sản vùng miền được người dân tự nguyện gửi tới phục vụ đại lễ. Là hàng nghìn sinh viên lặng lẽ cầm hoa đăng, hướng dẫn đại biểu, giữ trật tự suốt nhiều ngày diễn ra sự kiện.

Hòa thượng GS.TS Phra Brahmapundit - Chủ tịch Ủy ban Tổ chức Quốc tế Đại lễ Vesak Liên Hiệp Quốc - sau khi bước vào không gian trà đạo đã ngạc nhiên hỏi lại như không tin vào điều mình vừa tai nghe mắt thấy: “Tất cả những thứ này không phải trả tiền sao?”.

Khi được Hòa thượng Thích Thọ Lạc giải thích rằng toàn bộ trà, bánh và đặc sản đều do Phật tử các vùng miền phát tâm cúng dường cho đại lễ, ngài đã xúc động gọi các đệ tử đi cùng lại và nói: “Mấy con phải học Việt Nam”.

Có lẽ chính những khoảnh khắc như thế đã tạo nên chiều sâu của ngoại giao nhân dân. Không phải những diễn văn lớn hay nghi thức trang trọng, mà là cảm giác được chào đón bằng sự chân thành.

Đó cũng là lý do nhiều đại biểu quốc tế cho rằng Vesak 2025 đã vượt ra khỏi khuôn khổ một đại lễ tôn giáo thông thường để trở thành một không gian giao lưu văn hóa và kết nối con người.

Biển hoa đăng và khoảnh khắc Việt Nam chạm tới cảm xúc thế giới

Một trong những hình ảnh được nhắc nhớ nhiều nhất của Vesak 2025 là đại lễ hoa đăng cầu nguyện hòa bình thế giới.

Hàng ngàn ngọn đèn lung linh trên mặt nước, hàng nghìn người lặng lẽ chắp tay cầu nguyện, những đoàn tăng ni và thanh niên nối dài quanh hồ nước rộng tại Học viện Phật giáo Việt Nam trong không khí trang nghiêm đã tạo nên một khung cảnh khiến nhiều người xúc động.

“Khi hàng ngàn đóa hoa đăng được thả xuống hồ, ai cũng chắp tay cung kính và cầu nguyện. Khoảnh khắc đó rất thiêng liêng”, Hòa thượng Thích Thọ Lạc bồi hồi nhớ lại.

Đặc biệt, sự xuất hiện đông đảo của giới trẻ đã để lại ấn tượng sâu sắc với bạn bè quốc tế. “Điều đó cho thấy Phật giáo đã đi vào đời sống con người và được thế hệ trẻ tiếp nhận như một giá trị tinh thần đẹp”, Hòa thượng khẳng định.

Trong một thế giới ngày càng nhiều áp lực và đứt gãy tinh thần, hình ảnh những người trẻ tìm đến Vesak không chỉ để tham gia phục vụ lễ hội, mà còn để tìm sự bình an nội tâm, đã trở thành một thông điệp rất đặc biệt của Việt Nam.

Vesak 2025 và câu chuyện Việt Nam kể với thế giới

Sau Vesak 2025, điều đọng lại không chỉ là những con số về quy mô hay lượng đại biểu tham dự. Điều còn lại sâu hơn là cảm giác về một Việt Nam giàu bản sắc, hiếu khách, hòa hợp trong đa dạng, biết gìn giữ đời sống tinh thần và lan tỏa giá trị của mình bằng sự mềm mại của văn hóa và lòng người.

“Có nhiều vị đại biểu quốc tế không ngờ rằng người Việt Nam lại tôn kính Đức Phật và yêu mến Phật giáo đến như vậy”, Hòa thượng Thích Thọ Lạc chia sẻ.

Có lẽ điều Vesak 2025 để lại sâu nhất không nằm ở những kỷ lục tổ chức hay những con số thống kê. Điều còn lại là cách Việt Nam khiến bạn bè quốc tế cảm nhận được một dân tộc biết gìn giữ đời sống tinh thần của mình bằng sự chân thành, lòng tôn kính và tinh thần hòa hợp.

Và đó cũng chính là sức mạnh mềm bền vững nhất mà Việt Nam đã kể với thế giới qua Vesak 2025.