450
Vượt qua "cơn bão của các giác quan"
Trong mỗi con người chúng ta, luôn có một “cơn bão của các giác quan” (ārammaṇa-montaing) không ngừng thổi vào tâm. Khi cơn bão ấy nổi lên, nếu không có sự vững vàng, không có nội lực, thì tâm sẽ sụp đổ.
Gặp cảnh đáng thích – tâm sinh tham ái. Gặp cảnh không vừa lòng – tâm sinh sân hận. Đó là sự sụp đổ trong nội tâm. Đó là cơn bão đang cuốn phăng lấy mình.
Khi mắt thấy sắc, tai nghe tiếng, mũi ngửi hương, lưỡi nếm vị, thân cảm xúc chạm, ý nhận biết Pháp trần – nếu đó là những đối tượng đáng ưa thích, thì tham ái sinh khởi.
Nếu không đáng ưa thích, thì sân hận khởi lên. Tâm bị dao động, bị kéo đi theo cảm thọ. Đó là khi ta bị áp lực từ các đối tượng, và không giữ được chính mình. Đó là sự chao đảo của nội tâm dưới cơn bão giác quan.
Đức Phật dạy: “Nandī dukkhassa mūlaṁ”
“Sự vui thích, sự tham đắm là gốc rễ của khổ đau.”
Khi thấy cảnh đẹp, nghe điều ưa thích, ta khởi lòng ham muốn. Nếu không kiểm soát kịp thời, chính lòng ham muốn ấy sẽ dẫn đến ràng buộc, rồi khổ đau.
Ngài cũng dạy:
“Nandī-samudayā dukkha-samudayo”
“Khi tham đắm khởi lên, thì khổ đau cũng khởi lên theo.”
Bởi vậy, Ngài khuyên: “Chớ để cho tham đắm sinh khởi.” Khi sáu căn tiếp xúc sáu trần, nếu ta kiểm soát được tâm, không để sanh khởi tham ái, thì điều gì xảy ra? Tham ái ấy sẽ lắng xuống. Và khi tham ái lắng xuống, Đức Phật dạy:
“Nandī-nirodhā dukkha-nirodho”
“Khi tham đắm diệt, thì khổ đau cũng diệt.”
Còn tham ái là còn vấn đề. Diệt được tham ái thì các vấn đề trong đời sống và nội tâm cũng được đoạn tận.
Vậy làm sao để không khởi tham ái?
Trong Giáo Pháp mà Đức Phật đã tuyên thuyết, có vô số phương pháp để chuyển hóa tư duy, điều phục tâm thức. Đó là con đường thiền định với đề mục (kammaṭṭhāna), là hành trì Chánh Pháp giữa đời thường.
Hành trì Chánh Pháp không chỉ là ngồi kiết già – mà là khi đi – đứng – nằm – ngồi, ta biết quan sát tâm, gột rửa những cấu uế đang sanh khởi.
Khi tiếp xúc với các đối tượng, mà biết loại trừ tâm bất thiện, biết không để tham ái hay sân hận dẫn dắt, thì đó chính là đang hành Pháp.
Không phải ai đang ngồi thiền cũng thật sự hành Pháp. Người trừ bỏ các ô nhiễm trong tâm giữa đời sống thường nhật, mới là người thực hành Dhamma chân thật.
Tóm lại: Gặp điều đáng thích – đừng khởi tham. Gặp điều không ưa – đừng khởi sân. Giữ tâm trung đạo, không dao động theo đối tượng, ấy là đạo lộ đoạn tận khổ đau mà Đức Phật đã chỉ dạy.
CÙNG NHAU XIỂN DƯƠNG ĐẠO PHẬT
Tuân theo truyền thống Phật giáo, chúng tôi cung cấp tài liệu giáo dục Phật giáo phi lợi nhuận. Khả năng duy trì và mở rộng dự án của chúng tôi hoàn toàn phụ thuộc vào sự hỗ trợ của bạn. Nếu thấy tài liệu của chúng tôi hữu ích, hãy cân nhắc quyên góp một lần hoặc hàng tháng.
STK: 117 002 777 568
Ngân hàng Công thương Việt Nam
(Nội dung: Họ tên + tài thí Xiển dương Đạo Pháp)
TIN LIÊN QUAN
Dành cho bạn
Cấm túc trong Phật giáo là gì?
Phật giáo thường thức
16:14 02/06/2026
Trong mùa An cư kiết hạ, Phật tử thường nghe chư Tăng Ni nhắc đến cụm từ "cấm túc an cư". Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu rõ ý nghĩa của hai chữ "cấm túc".
Phật giáo đồng hành xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa vì cuộc sống an lạc của nhân dân
Phật giáo thường thức
13:00 02/06/2026
Xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa không chỉ là yêu cầu đổi mới mô hình quản trị cơ sở mà còn là quá trình hiện thực hóa các giá trị tốt đẹp của chủ nghĩa xã hội trong đời sống hằng ngày của nhân dân. Trong hành trình ấy, Phật giáo Việt Nam với truyền thống “hộ quốc an dân”, đồng hành cùng dân tộc đang tiếp tục phát huy vai trò tích cực trong xây dựng cộng đồng đoàn kết, nhân văn, văn minh, góp phần củng cố nền tảng tinh thần xã hội và lan tỏa những giá trị tốt đẹp trong đời sống cơ sở.
Những hiện tượng kỳ diệu xảy ra vào lúc Bồ-tát đản sanh và điềm báo của chúng?
Phật giáo thường thức
10:00 02/06/2026
Vào lúc đản sanh của Bồ tát, những hiện tượng kỳ diệu đã xảy ra rõ ràng. Những hiện tượng này và điềm báo của chúng được giải thích dưới đây theo đúng với bài kinh Mahāpadāna và các bài Chú giải của bộ Buddhavaṃsa.
Chữ “duyên” trong “nghiệp duyên”
Phật giáo thường thức
08:45 02/06/2026
Từ "nghiệp duyên" này người đời rất thường nhắc tới. Duyên là sao?
Xem thêm
