Thứ tư, 08/04/2026, 08:40 AM

Bài học từ những sai lầm

HT.Thích Thánh Nghiêm

Mọi người thường nói tu hành tức tu sửa hành vi của mình cho đúng, điều đó nói lên rằng tu hành cần phải sửa thân, tu tâm. Trong cách đối nhân xử thế, đi đứng nằm ngồi, khởi tâm suy nghĩ đều cần phải thức tỉnh mọi lúc mọi nơi, có như thế mới sửa sai thân tâm, bằng không chúng ta tu mù tu mờ chỉ lãng phí công sức, thời gian.

Biết xấu hổ là then chốt trong việc tự phản tỉnh bản thân. Không nên bỏ qua sai lầm, xem như không có gì vì không ai biết, không nên lười biếng trong công việc để những việc mình làm đáng lí sẽ tốt nhưng không làm tốt hơn: một khi bị như thế, cần phải thấy đó là điều đáng xấu hổ.

Không nên sợ làm sai, nghĩ sai mà sợ nhất là không biết sửa sai, không chịu nhận sai. Chúng ta cần thức tỉnh mọi lúc mọi nơi, biết cách kiểm điểm, đánh giá bản thân một cách vô tư mới thấy được lời nói sai, suy nghĩ sai và việc làm sai của mình.

Khi tu tập kiểm điểm bản thân, chúng ta sẽ dễ dàng nhận thấy khi mọi người suy nghĩ, hành động hoặc nói năng đều phạm sai lầm, nói đúng làm đúng rất ít. Đúng sai chỉ phân biệt khi chúng ta đặt chúng trong điều kiện hoàn cảnh, mức độ phạm vi lớn nhỏ mới biết. Trong đời không có việc gì hoàn toàn đúng cũng chẳng có việc gì hoàn toàn sai mà chúng chỉ khác nhau ở mức độ đúng bao nhiêu trong sai và sai bao nhiêu trong đúng, vượt qua giới hạn nào đó thì đúng thành sai, sai lại thành đúng là lẽ thường tình. Là một tín đổ theo Phật, chúng ta cần kiểm điểm tam nghiệp gồm hành vi, lời nói và suy nghĩ đúng sai thế nào để có cách điều chỉnh thích hợp.

Bài học từ những sai lầm 1 — Ảnh minh hoạ.

Có lúc ta nói sai điều gì đó nhưng không nhớ đợi đến khi có người chỉ ra mới nhớ. Bất kì ai cũng có những điểm “mù” trong cách nhìn nhận, đánh giá bản thân, nên ai cũng cần người khác nhắc nhở, chỉ điểm. Nếu người khác chỉ ra khuyết điểm nhưng mình không chịu nhận lỗi, ngược lại còn to tiếng quát mắng, tự cho mình đúng thì lúc đó chúng ta đã sai lầm đến mức không cứu chữa được nữa. Nếu bạn làm đúng nhưng bị người khác “sửa lưng” cũng không sao, vì bất luận họ nhận xét đúng sai thế nào đi nữa thì họ vẫn đang có ý tốt với bạn, mong bạn sửa sai. Thậm chí khi đối phương có ý xấu cũng phải cảm ơn vì họ đã nhận xét.

Có thể nói rằng, đời người là quá trình học tập lâu dài từ những sai lầm đã phạm cho đến phát hiện sai lầm và sửa sai. Công phu thức tỉnh bản thân một mặt vừa phải tự giác phát hiện để sửa đổi, mặt khác phải nhờ người khác chỉ ra để sửa chữa. Người ta thường nói “nhận phê bình và tự phê là chìa khóa giúp con người trưởng thành” chính là ý nghĩa ở đây tôi muốn nói vậy.

CÙNG NHAU XIỂN DƯƠNG ĐẠO PHẬT

Tuân theo truyền thống Phật giáo, chúng tôi cung cấp tài liệu giáo dục Phật giáo phi lợi nhuận. Khả năng duy trì và mở rộng dự án của chúng tôi hoàn toàn phụ thuộc vào sự hỗ trợ của bạn. Nếu thấy tài liệu của chúng tôi hữu ích, hãy cân nhắc quyên góp một lần hoặc hàng tháng.

STK: 117 002 777 568

Ngân hàng Công thương Việt Nam

(Nội dung: Họ tên + tài thí Xiển dương Đạo Pháp)

Dành cho bạn

Kinh Đức Phật nói về hương giới đức

Kinh Phật dạy các Tỳ kheo trẻ

Khái quát đầy đủ nhất về Kinh Địa Tạng Bồ Tát Bổn Nguyện

Kinh Bách Dụ: Người nghèo muốn có tiền của bằng người giàu

Kinh trở về già

Kinh Pháp Diệt Tận

Ý nghĩa và lợi ích của việc tụng đọc và lắng nghe Kinh Hộ trì

Từ kinh Vô lượng nghĩa nhìn về kinh Nguyên thủy

Kinh người áo trắng: Phật dạy phương pháp sống hạnh phúc ngay trong hiện tại

Kinh Bách Dụ: Giết cả đàn trâu

Nguồn gốc của ý niệm bản ngã

Phật giáo thường thức

17:23 07/06/2026

Đức Phật nhận ra rằng nguồn gốc của khổ đau không nằm ở thế giới bên ngoài mà nằm trong chính sự bám víu vào bản ngã này.

Phát túc siêu phương nghĩa là gì?

Phật giáo thường thức

14:14 07/06/2026

Trong Phật giáo, cụm từ “phát túc siêu phương” thường được nhắc đến khi một người chính thức bước vào con đường xuất gia. Đây không chỉ là nghi thức rời khỏi mái ấm gia đình, mà còn là dấu mốc quan trọng đánh dấu sự chuyển hướng của cả một đời người, từ đời sống thế tục sang lý tưởng giải thoát.

Thế nào là chánh niệm?

Phật giáo thường thức

09:20 07/06/2026

Ngày nay, thuật ngữ Chánh niệm được nhắc đến rất nhiều trong đời sống, giáo dục, tâm lý học và cả trong thực hành Phật giáo. Tuy nhiên, càng được sử dụng rộng rãi bao nhiêu thì chúng ta càng cần tìm hiểu kỹ, sâu về Chánh niệm.

Hai anh em Bồ Tát và câu chuyện chữa lành nơi chùa Việt

Phật giáo thường thức

08:19 07/06/2026

Vì sao nhiều ngôi chùa Việt vừa là nơi lễ Phật, vừa là nơi bốc thuốc cứu người? Đằng sau đó là bóng dáng Dược Vương và Dược Thượng Bồ Tát - biểu tượng của tình anh em bước ra từ hạnh nguyện chữa lành thân và tâm.

Xem thêm

CÙNG NHAU XIỂN DƯƠNG ĐẠO PHẬT

TIN LIÊN QUAN

Dành cho bạn

Tin chọn lọc