450
Là người Phật tử, ta có xấu hổ khi thấy tâm mình bất chính?
Là người Phật tử, có khi nào ta cảm thấy xấu hổ vì dù đã quy y Tam Bảo, tụng kinh, nghe pháp, làm việc thiện, nhưng trong lòng vẫn còn tham lam, nóng giận, ganh ghét và hơn thua?
Có khi ngoài miệng nói lời từ bi, nhưng trong tâm lại khó chịu trước thành công của người khác; khuyên người buông bỏ, nhưng chính mình vẫn cố chấp; làm một việc tốt, nhưng lại mong được khen ngợi và ghi nhận. Nhìn thấy những niệm ấy, ta dễ thất vọng và cho rằng mình tu học chưa đúng.
Trong Kinh Tăng Chi Bộ, phẩm Hai pháp, Đức Phật dạy “Tàm” và “Quý” là hai Pháp sáng có khả năng gìn giữ con người trước điều bất thiện. Tàm là biết hổ thẹn khi nhận ra lỗi nơi mình. Quý là biết dè dặt trước hậu quả của việc làm sai trái.
Vì vậy, người Phật tử biết xấu hổ khi tâm bất chính khởi lên không phải là người tu tập thất bại. Trái lại, đó là dấu hiệu cho thấy người ấy còn biết nhìn lại, còn phân biệt được điều nên làm và điều cần chuyển hóa.
Biết hổ thẹn với lỗi lầm, biết sợ hậu quả từ những điều bất thiện
Trở thành Phật tử không có nghĩa là từ ngày quy y, tham, sân, si lập tức chấm dứt. Quy y là chọn cho mình một hướng đi đến với đạo pháp bằng cách nương tựa vào Tam Bảo; còn tu tập là hành trình lâu dài để sửa đổi ba nghiệp thân, khẩu và ý. Điều đáng lo không phải phiền não đang có mặt, mà là ta không chịu nhận ra, hoặc biết mình sai nhưng vẫn tìm cách biện minh. Một người còn thấy hổ thẹn trước lỗi lầm vẫn có thể sửa mình; người luôn cho mình đúng rất dễ để tập khí kiêu mạn dẫn dắt mà không hay biết.
Trong Kinh Niệm Xứ, Đức Phật dạy khi tâm có tham, hành giả phải biết rõ tâm có tham; khi tâm có sân, phải biết rõ tâm có sân. Người Phật tử nhìn lại tâm mình không phải để tự kết án rằng bản thân là người xấu, mà để nhận diện rõ phiền não đang khởi lên. Khi thấy lòng ganh tị, ta biết đó là ganh tị; khi thấy tâm hơn thua, ta biết mình đang hơn thua. Nhận diện đúng là bước đầu để ta dần tập nói không và cũng không hành động theo những ý niệm bất thiện ấy.
Tuy nhiên, biết hổ thẹn thôi vẫn chưa đủ. Người Phật tử cần biến lòng hổ thẹn thành hành động tu sửa. Thấy mình nóng giận thì học cách dừng lại trước khi nói lời tổn thương; thấy mình ích kỷ thì tập sẻ chia; thấy mình kiêu mạn thì học lắng nghe; thấy mình ganh ghét thì thực tập tâm tùy hỷ trước niềm vui và thành tựu của người khác. Mỗi lần nhận ra một niệm xấu và không để nó tiếp tục chi phối, ta đã tiến thêm một bước trên đường học Phật.
Là người Phật tử, điều đáng quý không nằm ở hình thức bên ngoài hay lời nói về giáo pháp, mà ở khả năng thành thật nhìn lại chính mình. Còn biết xấu hổ trước tâm bất chính, còn muốn sửa đổi sau mỗi lỗi lầm, nghĩa là ta vẫn đang hướng về con đường thiện lành. Tu không phải để chứng minh mình tốt hơn người, mà để hôm nay bớt tham, bớt sân, bớt si và hoàn thiện mình tốt hơn ngày hôm qua.
CÙNG NHAU XIỂN DƯƠNG ĐẠO PHẬT
Tuân theo truyền thống Phật giáo, chúng tôi cung cấp tài liệu giáo dục Phật giáo phi lợi nhuận. Khả năng duy trì và mở rộng dự án của chúng tôi hoàn toàn phụ thuộc vào sự hỗ trợ của bạn. Nếu thấy tài liệu của chúng tôi hữu ích, hãy cân nhắc quyên góp một lần hoặc hàng tháng.
STK: 117 002 777 568
Ngân hàng Công thương Việt Nam
(Nội dung: Họ tên + tài thí Xiển dương Đạo Pháp)
TIN LIÊN QUAN
Dành cho bạn
Là người Phật tử, ta có xấu hổ khi thấy tâm mình bất chính?
Phật giáo thường thức
09:02 06/06/2026
Là người Phật tử, có khi nào ta cảm thấy xấu hổ vì dù đã quy y Tam Bảo, tụng kinh, nghe pháp, làm việc thiện, nhưng trong lòng vẫn còn tham lam, nóng giận, ganh ghét và hơn thua?
Vì sao Dược Vương Bồ Tát gắn với hương thơm và ánh sáng?
Phật giáo thường thức
08:15 06/06/2026
Kinh Pháp Cú ví đức hạnh như hương thơm có thể bay ngược chiều gió. Từ hình ảnh ấy, hương thơm và ánh sáng của Dược Vương Bồ Tát gợi nhắc con người có thể chữa lành cho nhau bằng phẩm hạnh, trí tuệ và sự hiện diện của mình.
Thân tướng giả tạm, có cần chăm sóc?
Phật giáo thường thức
15:21 05/06/2026
Nhiều người khi học Phật thường nghe câu: "Thân này là giả hợp", "sắc thân là vô thường", "thân tứ đại rồi sẽ tan hoại". Từ đó nảy sinh một thắc mắc: nếu thân thể chỉ là giả tạm, cuối cùng cũng già, bệnh và chết, vậy có cần chăm sóc, giữ gìn hay không?
Tránh xa tà kiến
Phật giáo thường thức
14:47 05/06/2026
Nhiều người học Phật thường nghe câu: “Hãy tránh xa kẻ ngu si, hãy thân cận bậc hiền trí”. Vì vậy, khi gặp người nhiều sân hận, tham lam, đố kỵ hay thường làm điều bất thiện, chúng ta có xu hướng tránh né họ. Tuy nhiên, nếu hiểu lời Phật dạy chỉ theo nghĩa đen như vậy thì chưa thật sự trọn vẹn.
