450
Pháp tu Tịnh độ trong kinh Trung bộ
Tịnh Độ là một tông phái lớn của Phật giáo Đại thừa, với pháp tu căn bản là niệm Phật nhất tâm để thành tựu vãng sinh Tịnh độ Cực lạc. Những hành giả có thiện căn sâu dày, từ niệm Phật nhất tâm có thể phát huy tuệ giác vô ngã, thể nhập tự tính Di Đà, Tịnh độ hiện tiền.
Tịnh độ là quốc độ thanh tịnh, cõi nước an lạc. Kinh Phật ghi nhận nhiều cõi Tịnh độ khác nhau, Tịnh độ Tây phương (Phật A Di Đà), Tịnh độ Đông phương (Phật Dược Sư), Tịnh độ Đâu-suất (Dục giới - Bồ-tát Di Lặc), Tịnh độ Ngũ tịnh cư thiên (Sắc giới - chư Thánh A-na-hàm trở lên).
Ðại kinh Mālunkyā, Đức Phật giới thiệu lộ trình tu tập đoạn trừ năm hạ phần kiết sử (thân kiến, giới cấm thủ, nghi, tham dục, sân), đầu tiên là thành tựu Sơ thiền. “Này Ananda, Tỷ-kheo do viễn ly các sanh y, do đoạn trừ các bất thiện pháp, do làm cho an tịnh thân thô ác hành một cách toàn diện, ly dục, ly bất thiện pháp, chứng và trú Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm, có tứ”. Đặc điểm của thiền chứng này là ly dục, năm thiền chi tầm, tứ, hỷ, lạc và nhất tâm đều có mặt. Người tu niệm Phật đạt đến nhất tâm bất loạn (cận hành và an chỉ) có thể xem tương ứng với Sơ thiền này.
Kế đến, Ðại kinh Mālunkyā dạy về thiền quán vô ngã. “Vị này chánh quán mọi sắc pháp, thọ pháp, tưởng pháp, hành pháp, thức pháp là vô thường, khổ, như bệnh, như cục bướu, như mũi tên, như điều bất hạnh, như bệnh chướng, như kẻ địch, như phá hoại, là không, là vô ngã. Vị này giải thoát tâm khỏi các pháp ấy”. Đây chính là thiền tuệ, minh sát về ngũ uẩn là không, vô thường, vô ngã.
“Sau khi giải thoát tâm khỏi các pháp ấy, vị ấy tập trung tâm vào bất tử giới (Amatadhatu) và nghĩ rằng: ‘Ðây là tịch tịnh, đây là vi diệu, tức là sự an chỉ tất cả hành, sự xả ly tất cả sanh y, sự ái diệt, vô tham, đoạn diệt, Niết-bàn’. Nếu an trú vững chắc ở đây, vị này đạt đến sự đoạn tận các lậu hoặc. Nếu vị ấy không đạt đến sự đoạn tận các lậu hoặc, thời do sự tham pháp, hỷ pháp của mình, thời do sự đoạn tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy được hóa sinh, nhập Niết-bàn ở đấy, không phải trở lui đời này nữa”.
Có thể thấy, từ nền tảng của nhất tâm, hành giả phát huy thiền quán vô ngã có thể chứng A-la-hán ngay hiện đời. Nếu chỉ đoạn năm hạ phần kiết sử thì đắc Tam quả Bất lai, hóa sinh về Ngũ tịnh cư thiên và chứng A-la-hán tại đây.
Trở lại pháp tu niệm Phật của Tịnh Độ tông, niệm Phật thuộc thiền chỉ, sau mỗi thời công phu đều có tụng Tâm kinh nhằm “chiếu kiến ngũ uẩn giai không” chính là thiền quán. Nếu định tuệ hay chỉ quán đầy đủ, hành giả có khả năng thể nhập tự tính Di Đà, tịnh độ hiện tiền, giải thoát ngay trong hiện tại. Nếu chưa thể nhập tự tính Di Đà thì nguyện sinh về Cực lạc, tiếp tục tu tập đến giác ngộ, giải thoát.
Cõi Cực lạc có cảnh sắc tráng lệ, vi diệu như Ngũ tịnh cư thiên. Sinh về Cực lạc có đặc tính thù thắng là bất thoái chuyển (không trở lại Ta-bà) cũng giống như hóa sinh vào cõi Bất lai (Tịnh cư thiên còn gọi Bất hoàn thiên, không sinh lại Dục giới). Ở Bất hoàn thiên chỉ có các bậc Thánh A-na-hàm và A-la-hán. Cũng vậy, cõi Cực lạc chỉ toàn bậc “thượng thiện nhân”. Đã sinh về Bất lai thì chắc chắn sẽ chứng A-la-hán. Tương tự vậy, đã sinh về Cực lạc thì chắc chắn sẽ thành tựu giác ngộ.
Dựa vào những phân tích ở trên, chúng ta thấy về đại thể có tương đồng giữa pháp tu và quả chứng của Ðại kinh Mālunkyāvā pháp môn niệm Phật. Người tu niệm Phật có thể y cứ kinh này để từ niệm Phật nhất tâm, phát huy thiền quán về ngũ uẩn giai không, đoạn trừ năm hạ phần kiết sử, thành tựu vãng sinh, bất thoái chuyển.
CÙNG NHAU XIỂN DƯƠNG ĐẠO PHẬT
Tuân theo truyền thống Phật giáo, chúng tôi cung cấp tài liệu giáo dục Phật giáo phi lợi nhuận. Khả năng duy trì và mở rộng dự án của chúng tôi hoàn toàn phụ thuộc vào sự hỗ trợ của bạn. Nếu thấy tài liệu của chúng tôi hữu ích, hãy cân nhắc quyên góp một lần hoặc hàng tháng.
STK: 117 002 777 568
Ngân hàng Công thương Việt Nam
(Nội dung: Họ tên + tài thí Xiển dương Đạo Pháp)
TIN LIÊN QUAN
Dành cho bạn
Thân tướng giả tạm, có cần chăm sóc?
Phật giáo thường thức
15:21 05/06/2026
Nhiều người khi học Phật thường nghe câu: "Thân này là giả hợp", "sắc thân là vô thường", "thân tứ đại rồi sẽ tan hoại". Từ đó nảy sinh một thắc mắc: nếu thân thể chỉ là giả tạm, cuối cùng cũng già, bệnh và chết, vậy có cần chăm sóc, giữ gìn hay không?
Tránh xa tà kiến
Phật giáo thường thức
14:47 05/06/2026
Nhiều người học Phật thường nghe câu: “Hãy tránh xa kẻ ngu si, hãy thân cận bậc hiền trí”. Vì vậy, khi gặp người nhiều sân hận, tham lam, đố kỵ hay thường làm điều bất thiện, chúng ta có xu hướng tránh né họ. Tuy nhiên, nếu hiểu lời Phật dạy chỉ theo nghĩa đen như vậy thì chưa thật sự trọn vẹn.
Chánh niệm giúp bạn thiện lành hơn
Phật giáo thường thức
10:43 05/06/2026
Hầu hết mọi người nghĩ rằng, nếu họ có thể có được tất cả mọi thứ họ muốn thì họ sẽ hạnh phúc. Bạn có tin vào điều đó không?
Nội tâm tôi không có ý niệm giác chi
Phật giáo thường thức
09:20 05/06/2026
Đây không phải là một lời than thở, mà có lẽ là một tiếng nói rất chân thành từ sâu thẳm. Khi đọc được dòng này, tôi cảm nhận được một sự cô đơn nào đó, một cảm giác như đang đứng bên ngoài cánh cửa của sự sáng suốt và giải thoát mà kinh điển vẫn nói đến. Xin hãy cho phép tôi được ngồi xuống bên cạnh bạn, cùng bạn nhìn ngắm khoảng trống ấy một cách ấm áp và không phán xét.
