450
Tâm ý quyết định kết quả
Đức Phật dạy “Nhất thiết duy tâm tạo” hay “Tâm dẫn đầu các pháp”, tâm ý quyết định kết quả của hành vi con người. Cho nên cùng một việc làm như nhau nhưng xuất phát từ động cơ tâm ý khác nhau sẽ cho kết quả khác nhau.
Đại trí độ luận (quyển I, phẩm Tứ duyên, thứ 32) có đoạn như sau: “Ngài Xá-lợi-phất đem bát cơm cúng dường Phật, Phật nhận xong liền đem cho chó ăn và hỏi:
- Này Xá-lợi-phất! Ông đem bát cơm cúng dường Ta, rồi Ta liền cho chó ăn. Như vậy (ông và ta) ai có phước hơn ai?
Ngài Xá-lợi-phất đáp:
- Phật bố thí cho chó ăn có phước hơn là con cúng dường Phật.
Phật dạy:
- Ai cũng cho Phật là ruộng phước (phước điền) vào bậc nhất, lại thường cho con chó là ruộng ác (ác điền), nên Ta mới đem bát cơm này cho chó ăn để người đời biết rõ là tâm sinh phước, chẳng phải là ruộng (điền) sinh phước.
Hỏi: Như vậy thì cúng dường Phật chẳng có sinh phước hay sao?
Đáp: Tâm là chủ, ruộng (điền) là khách. Ruộng ở bên ngoài trợ giúp cho tâm sinh phước mà thôi. Nếu chẳng do tâm chủ động thì chẳng có thể sinh được phước đức lớn”.
Đoạn đối thoại trên đây là lời cảnh tỉnh và nhắc nhở của Đức Phật dành cho chúng sinh, và càng trở nên có ý nghĩa hơn đối với xã hội hiện nay khi mà đa phần con người ta thích phô trương hình thức, hay thậm chí tệ hại hơn nữa là mượn hình thức tốt đẹp để phục vụ cho mục đích không được tốt đẹp của mình.
Đức Phật là bậc phước điền đệ nhất nhưng không có nghĩa là mọi trường hợp cúng dường cho Phật đều được phước vô lượng như nhau. Có được phước hay không, phước nhiều hay ít còn tùy thuộc vào tâm ý của người cúng nữa. Nếu cúng Phật với tâm thanh tịnh thì được phước, nhưng nếu cúng để cầu danh thì sẽ không có phước bao nhiêu.
Ngày nay ta thấy nhiều người cũng đi chùa, cúng dường hay làm từ thiện nhưng không phải với tâm thanh tịnh. Họ đi đến những ngôi chùa lớn, cúng dường cho những vị có tiếng tăm để quảng bá thương hiệu của họ, hoặc để cho cộng đồng biết họ cũng là người “có tâm” như thế. Và cũng với động cơ ấy, họ làm từ thiện, chứ không phải làm với lòng trắc ẩn, với tình thương, với lòng từ bi cứu khổ cứu nạn. Dù hình thức là làm việc tốt nhưng động cơ tâm ý không tốt cho nên Đức Phật dạy là không được phước bao nhiêu.
Cũng trong Đại trí độ luận (phẩm thứ nhất), Tôn giả Xá-lợi-phất hỏi Đức Phật rằng vì sao Phật thuyết pháp thì Phật là bậc Giác ngộ nhưng Đề-bà-đạt-đa cũng thuyết những giáo pháp ấy thì lại bị đọa vào địa ngục? Đức Phật dạy rằng đó là vì Phật thuyết pháp với tâm từ bi thương xót muốn độ thoát chúng sinh, còn Đề-bà-đạt-đa thuyết pháp vì mục đích danh và lợi.
Điều này cho chúng ta thấy rằng thuyết pháp đúng không chưa đủ mà quan trọng là động cơ thuyết pháp. Ngày nay Phật pháp được phổ biến rộng rãi, việc học giáo pháp không có gì là khó khăn, Tăng Ni hay thậm chí là Phật tử nào cũng có thể đăng đàn làm giảng sư được. Điều này cũng rất tốt thôi, vì giáo pháp cần được truyền bá. Tuy nhiên chúng ta hãy cẩn thận với cái tâm của mình, rằng chúng ta thuyết pháp vì cái gì? Vì truyền bá Phật pháp, giúp ích mọi người hay vì danh tiếng và lợi lộc? Rằng chúng ta có đang đem giáo pháp cao thượng của Đức Phật ra để mưu cầu lợi ích cho bản thân, có trở thành một Đề-bà-đạt-đa hiện đại hay không? Và nếu vậy thì sao tránh khỏi địa ngục đang chờ đợi mình?
“Không phải cái gì lấp lánh cũng đều là vàng”. Những hình thức tốt đẹp thường bị người ta lợi dụng để phục vụ nhu cầu thấp hèn của cá nhân. Cho nên không thể căn cứ vào việc làm bên ngoài mà đánh giá người hay việc đó tốt hay không. Tốt hay không là nằm ở động cơ, ở chữ tâm. Và chính động cơ tâm ý mới quyết định quả báo của việc làm. Khi đúng thời, đúng lúc quả báo sẽ hiện ra theo quy luật nhân quả vậy.
CÙNG NHAU XIỂN DƯƠNG ĐẠO PHẬT
Tuân theo truyền thống Phật giáo, chúng tôi cung cấp tài liệu giáo dục Phật giáo phi lợi nhuận. Khả năng duy trì và mở rộng dự án của chúng tôi hoàn toàn phụ thuộc vào sự hỗ trợ của bạn. Nếu thấy tài liệu của chúng tôi hữu ích, hãy cân nhắc quyên góp một lần hoặc hàng tháng.
STK: 117 002 777 568
Ngân hàng Công thương Việt Nam
(Nội dung: Họ tên + tài thí Xiển dương Đạo Pháp)
TIN LIÊN QUAN
Dành cho bạn
Đi chùa có nên cầu cho mình… trúng số để trả nợ?
Phật giáo thường thức
20:02 09/05/2026
Tôi từng nghe một người than rất thật: “Con không tham đâu, con chỉ xin Phật cho trúng một tờ vé số để trả hết nợ thôi”. Nghe vừa buồn cười, vừa thương.
Tam thân Phật là gì? Giải mã pháp thân, báo thân, ứng hóa thân của Ngài
Phật giáo thường thức
17:32 09/05/2026
Tam thân Phật bao gồm: pháp thân, báo thân và ứng hóa thân. Đức Phật không chỉ hiện hữu trên thế gian qua nhục thân bằng xương thịt (ứng hóa thân) mà Ngài còn sở hữu pháp thân bất sinh bất diệt và báo thân vô lượng công đức. Đồng thời, Đức Phật khẳng định chúng sinh cũng có đầy đủ tam thân như Ngài.
Ý nghĩa Đại lễ Phật đản PL.2570: Từ bi - Trí tuệ - Đoàn kết - Trách nhiệm xã hội
Phật giáo thường thức
16:35 09/05/2026
Mùa Phật đản Phật lịch 2570 trở về trong niềm hoan hỷ của hàng triệu người con Phật trên khắp năm châu. Bài giảng Ý nghĩa Đại lễ Phật đản của Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm không chỉ nhấn mạnh giá trị thiêng liêng của ngày Đức Phật đản sinh, mà còn gửi gắm thông điệp sâu sắc về từ bi, trí tuệ, đoàn kết và trách nhiệm xã hội - những nền tảng cần thiết để xây dựng một xã hội an lành, hòa bình và phát triển bền vững trong thời đại hôm nay.
Dẹp bỏ cái tôi, dễ không?
Phật giáo thường thức
15:48 09/05/2026
Có người từng nói với tôi rằng: “Tu cả đời, thứ khó bỏ nhất vẫn là cái tôi”. Ngẫm lại thấy đúng.
Xem thêm
