450
Vì sao các vị Tỳ kheo nên biết chế ngự miệng và hãy dùng lời lẽ ngọt ngào
Ðức Thế Tôn dạy những lời này khi Ngài đang trú tại Kỳ Viên, liên quan đến Kokàlika. Trong bài kinh Kokàlika, câu chuyện bắt đầu với dòng chữ: "Lúc bấy giờ thầy Tỳ-kheo Kokãlika đến gần đức Ðạo Sư", ý nghĩa câu chuyện được giải thích trong tập chú giải liên quan đến bài kinh.
Thuở Phật còn ở Kỳ Viên, có thầy Tỳ-kheo tên Kokàlika vì đã phỉ báng hai đại đệ tử Phật là Tôn giả Xá-lợi-phất và Tôn giả Mục-kiền-liên nên bị đọa địa ngục. Câu chuyện bắt đầu khi các vị Tỳ-kheo tụ họp ở Pháp đường, bàn tán:
- Trời ơi! Thầy Tỳ-kheo Kokàlika bị trầm luân vĩnh kiếp vì đã không giữ gìn miệng mồm. Ngay khi thầy chửi rủa hai vị Tôn giả lãnh chúng, đã bị đất chôn xuống địa ngục.
Lúc ấy đức Phật đến và hỏi:
- Các ông tụ họp ở đây bàn tán chuyện gì?
Khi các thầy thuật lại, Phật bảo:
Không phải lần đầu Kokàlika bị đọa vì không giữ gìn khẩu nghiệp. Trong quá khứ cũng đã xảy ra chuyện ấy.
Các Tỳ-kheo muốn nghe Phật thuật lại câu chuyện. Phật kể:
Chuyện quá khứ:
- Này các Tỳ-kheo, một Tỳ-kheo phải kiểm soát lời nói, sống lặng thinh, không tự kiêu và thoát khỏi phiền não.
3A. Con Rùa Ham Nói
Hồi xưa, có con rùa kia ở tại cái hồ nước trên vùng núi Hy Mã. Một ngày nọ có đôi ngỗng đi lang thang tìm thức ăn, gặp rùa ta và vài ngày sau chúng kết tình thân hữu. Có lần ngỗng khoe với rùa:
- Bác ạ, chúng tôi ở trên ngọn Cittakuta, trong một động vàng. Thật là một nơi ở thích thú. Bác có muốn đi với chúng tôi không?
- Làm sao tôi có thể đi đến đó?
- Nếu bác chịu ngậm miệng trong lúc chúng tôi đưa đi, thì bác sẽ đến nơi.
- Ðược rồi, tôi sẽ ngậm chắc miệng mồm. Hãy mang tôi đi với.
- Tốt lắm.
Ðôi ngỗng bảo bác rùa ngậm một cây gậy, và hai con tha hai đầu gậy, bay lên không trung.
Vài đứa bé ở thôn xóm dưới đất thấy rùa bay qua với ngỗng, bèn la lên:
- Bay ơi, ra xem hai con ngỗng mang con rùa trên cây gậy.
Rùa nghĩ thầm: Tụi nhóc con du đãng này, bạn ta tha ta đi đâu thì có dính dánh gì tới tụi bây mà phải la lối!
Ngay khi nó vừa mở miệng định nói ra ý nghĩ ấy, vì cặp ngỗng bay mau, nó liền rơi xuống đất và bể làm hai mảnh ngay trong sân của một hoàng cung ở Ba-la-nại.
Rùa tự hại vì ham nói chuyện,Gậy ngậm rồi miệng vẫn thày lay,Rớt liền xuống đất tan thây,Người khôn ngoan thấy gương đây giữ mình.Lựa lời nói đúng lúc đúng chỗ,Xem gương rùa chịu khổ thiệt thân.
Ðức Phật kết luận:
- Này các Tỳ-kheo, một Tỳ-kheo phải kiểm soát lời nói, sống lặng thinh, không tự kiêu và thoát khỏi phiền não.
Phật nói kệ:
(363) Tỳ-kheo chế ngự miệng,
Vừa lời, không cống cao.
Khi trình bày pháp nghĩa,
Lời lẽ dịu ngọt ngào.
Kinh Pháp Cú
CÙNG NHAU XIỂN DƯƠNG ĐẠO PHẬT
Tuân theo truyền thống Phật giáo, chúng tôi cung cấp tài liệu giáo dục Phật giáo phi lợi nhuận. Khả năng duy trì và mở rộng dự án của chúng tôi hoàn toàn phụ thuộc vào sự hỗ trợ của bạn. Nếu thấy tài liệu của chúng tôi hữu ích, hãy cân nhắc quyên góp một lần hoặc hàng tháng.
STK: 117 002 777 568
Ngân hàng Công thương Việt Nam
(Nội dung: Họ tên + tài thí Xiển dương Đạo Pháp)
TIN LIÊN QUAN
Dành cho bạn
Tại sao nên thường tụng kinh Phổ Môn?
Lời Phật dạy
19:58 10/05/2026
Trong rất nhiều bản kinh quen thuộc với người Phật tử Việt Nam, kinh Phổ Môn có lẽ là một trong những bài kinh được tụng đọc nhiều nhất.
Chỉ loài người mới đủ duyên giác ngộ
Lời Phật dạy
16:23 09/05/2026
Thân người là loại căn tánh ổn định, không biến đổi hình dạng như nāga (rồng) hay chư thiên - những loài có thể hiện ra nhiều hình tướng khác nhau. Chính vì vậy, con người có căn cơ đặc biệt thuận lợi cho việc tu thiền và chứng đạo, dễ hơn so với các cõi khác.
Giới hạnh - Sức mạnh tối hậu và bền vững của người nữ
Lời Phật dạy
12:37 07/05/2026
Giới hạnh là sức mạnh nội tại, là hương thơm ngược gió mà không có loại mỹ phẩm hay trang sức nào sánh bằng.
Ý nghĩa và giá trị của Đại giới đàn
Lời Phật dạy
18:55 05/05/2026
Mục đích cứu cánh của người xuất gia tu học Phật là thành Phật.
Xem thêm
