450
Buông xả để an trước sinh tử
Khi tâm an trú trong định (samādhi), tâm dừng lại. Khi tâm dừng, sự dính mắc cũng dừng.
Hỏi: Mẹ con hiện đang lâm trọng bệnh. Hôm nay, bác sĩ đã trực tiếp trao đổi với mẹ về việc có nên tiếp tục điều trị hay không. Nếu tiếp tục, mẹ sẽ phải chịu đựng thêm nhiều đau đớn về thân xác; còn nếu dừng lại, phía y khoa sẽ chấm dứt các biện pháp điều trị tích cực, chỉ duy trì chăm sóc giảm nhẹ và cho mẹ trở về nhà.
Trước đây, mẹ từng nói đã sẵn sàng đối diện với cái chết, vì những đau đớn kéo dài vượt quá sức chịu đựng. Nhưng khi bác sĩ xác nhận rằng không còn phương cách cứu chữa, con thấy mẹ rơi vào trạng thái bàng hoàng, chấn động tâm lý. Từ lúc này, chúng con dường như chỉ còn biết chờ đợi sự ra đi của mẹ.
Con kính xin Thầy từ bi chỉ dạy cho con đôi lời pháp nhủ trong hoàn cảnh này. Con thành kính tri ân Thầy.
- Trả lời của ngài Phra Ajahn Suchart: Ngay trong câu hỏi của con đã có sẵn câu trả lời: điều cần thực hành lúc này chính là buông xả.
Buông được thì tâm an. Tâm an thì không còn khổ. Ngược lại, nếu không buông, tâm chỉ tự làm khổ mình một cách vô ích, vì kết quả vốn không thể thay đổi. Mẹ con rồi cũng sẽ xả báo thân; khác nhau chỉ ở chỗ ra đi trong an ổn hay trong đau khổ. Sự an hay khổ ấy tùy thuộc vào khả năng buông xả.
Muốn buông, trước hết phải thấy rõ thân này không phải là “ta”. Phải quán chiếu thân là vô thường - sinh, già, bệnh, chết - và quan trọng hơn, phải thấy thân này không phải là tự ngã. Khi trực nhận được điều đó, mọi ràng buộc và rối rắm sẽ tự lắng xuống.
Muốn thấy được như vậy, cần thực hành tách bạch thân và tâm. Phương pháp là làm cho tâm an tịnh. Có thể niệm “Buddho, Buddho” hoặc an trú chánh niệm nơi hơi thở ra vào. Trong khi hành trì, không chạy theo vọng tưởng, không khởi niệm về thân, chỉ chuyên nhất nơi đề mục.
Khi tâm an trú vững chắc trong tĩnh lặng, thân và tâm sẽ được phân định rõ ràng. Thân không còn là trung tâm của nhận biết; chỉ còn lại “cái biết” thuần tịnh. Trong trạng thái ấy, tâm trực nhận rằng mình không đồng nhất với thân, không sinh diệt theo thân, và không cần gánh chịu khổ đau của thân.
Con đường thực hành chính là như vậy: chỉ hay biết, không bám víu.
Khi tâm an trú trong định (samādhi), tâm dừng lại. Khi tâm dừng, sự dính mắc cũng dừng. Tâm không còn chạy theo những gì thân muốn, không còn bị cuốn theo cảm thọ. Đó là sự buông xả trong an lạc.
Con cần tinh tấn hành thiền. Nhiều người chỉ đến khi bị dồn vào bước đường cùng mới bắt đầu tu tập - như người sắp chết đuối, thấy bất cứ thứ gì trôi ngang cũng phải nắm lấy. Nhưng thực ra, mỗi người chúng ta đều đang đi dần đến cái chết. Vì vậy, cần sớm nương tựa nơi thiền tập để thoát khổ.
Hãy vững vàng nơi định và trưởng dưỡng tuệ. Khi có định lực, con sẽ tự mình thấy rõ: điều cần buông xả không phải là “ta”. Khi đó, buông xả không còn là nỗ lực gượng ép, mà trở thành điều tự nhiên.
Ngược lại, nếu chưa có định, dù có nghe nói “thân không phải là ta”, con vẫn khó chấp nhận. Vẫn thấy đó là mình, vẫn không thể buông. Bởi vậy, trước hết cần thành tựu định.
Khi định sinh khởi, con sẽ tự thân kinh nghiệm: không chấp thân thì nhẹ nhàng biết bao. Mang thân giống như gánh một ngọn núi; nhưng khi buông được, cũng như trút bỏ một tảng đá lớn khỏi ngực.
Khi ấy, con sẽ biết cách buông: không còn gánh vác, không còn chấp thủ, không còn xem thân này là “ta”. Nhờ vậy, tâm được an ổn, không còn dao động trước sự thật rằng thân này phải hoại diệt. Đó chính là câu trả lời.
Trích sách “Tại sao phải khổ?”
CÙNG NHAU XIỂN DƯƠNG ĐẠO PHẬT
Tuân theo truyền thống Phật giáo, chúng tôi cung cấp tài liệu giáo dục Phật giáo phi lợi nhuận. Khả năng duy trì và mở rộng dự án của chúng tôi hoàn toàn phụ thuộc vào sự hỗ trợ của bạn. Nếu thấy tài liệu của chúng tôi hữu ích, hãy cân nhắc quyên góp một lần hoặc hàng tháng.
STK: 117 002 777 568
Ngân hàng Công thương Việt Nam
(Nội dung: Họ tên + tài thí Xiển dương Đạo Pháp)
TIN LIÊN QUAN
Dành cho bạn
“Sống bởi lời nguyện”: Từ nỗi bất an thời hiện đại đến con đường chuyển hóa nội tâm
Sách Phật giáo
19:38 26/05/2026
Giữa nhịp sống hiện đại với vô vàn tiện nghi và thành tựu vật chất, nhiều người vẫn đang đối diện một nghịch lý âm thầm: càng sở hữu nhiều, cảm giác bất an và trống rỗng nội tâm dường như càng lớn hơn.
‘Minh triết từ nỗi bất an’ - Vì sao con người dễ lo âu và nghiện “chất kích thích”?
Sách Phật giáo
10:16 24/05/2026
Ta làm việc cật lực để kiếm nhiều tiền hơn, mua sắm không ngừng để bớt thấy thiếu thốn, lên kế hoạch để yên tâm về ngày mai. Nhưng càng cố kiểm soát đời sống, nhiều người lại càng cảm thấy bất an.
Chấp niệm là bản năng, buông bỏ là bản lĩnh
Sách Phật giáo
06:51 19/05/2026
Đây là cuốn cẩm nang dành cho những tâm hồn đau khổ về các vấn đề nảy sinh từ cuộc sống, của Thiền sư Taigu Gensho - vừa được Nxb Thế Giới và Thái Hà Books ấn hành.
Mở ra cánh cửa ‘siêu năng lực’ của người thấu cảm
Sách Phật giáo
15:47 17/05/2026
Sự thấu cảm như con dao hai lưỡi. Một mặt, nó là nền tảng của sự tử tế, lòng trắc ẩn và khả năng chữa lành, nhưng nếu không biết cách sử dụng, người thấu cảm có thể trở thành ‘thảm chùi chân’ của người khác đến mức đánh mất chính mình.
Xem thêm
