450
Buông xả để an trước sinh tử
Khi tâm an trú trong định (samādhi), tâm dừng lại. Khi tâm dừng, sự dính mắc cũng dừng.
Hỏi: Mẹ con hiện đang lâm trọng bệnh. Hôm nay, bác sĩ đã trực tiếp trao đổi với mẹ về việc có nên tiếp tục điều trị hay không. Nếu tiếp tục, mẹ sẽ phải chịu đựng thêm nhiều đau đớn về thân xác; còn nếu dừng lại, phía y khoa sẽ chấm dứt các biện pháp điều trị tích cực, chỉ duy trì chăm sóc giảm nhẹ và cho mẹ trở về nhà.
Trước đây, mẹ từng nói đã sẵn sàng đối diện với cái chết, vì những đau đớn kéo dài vượt quá sức chịu đựng. Nhưng khi bác sĩ xác nhận rằng không còn phương cách cứu chữa, con thấy mẹ rơi vào trạng thái bàng hoàng, chấn động tâm lý. Từ lúc này, chúng con dường như chỉ còn biết chờ đợi sự ra đi của mẹ.
Con kính xin Thầy từ bi chỉ dạy cho con đôi lời pháp nhủ trong hoàn cảnh này. Con thành kính tri ân Thầy.
- Trả lời của ngài Phra Ajahn Suchart: Ngay trong câu hỏi của con đã có sẵn câu trả lời: điều cần thực hành lúc này chính là buông xả.
Buông được thì tâm an. Tâm an thì không còn khổ. Ngược lại, nếu không buông, tâm chỉ tự làm khổ mình một cách vô ích, vì kết quả vốn không thể thay đổi. Mẹ con rồi cũng sẽ xả báo thân; khác nhau chỉ ở chỗ ra đi trong an ổn hay trong đau khổ. Sự an hay khổ ấy tùy thuộc vào khả năng buông xả.
Muốn buông, trước hết phải thấy rõ thân này không phải là “ta”. Phải quán chiếu thân là vô thường - sinh, già, bệnh, chết - và quan trọng hơn, phải thấy thân này không phải là tự ngã. Khi trực nhận được điều đó, mọi ràng buộc và rối rắm sẽ tự lắng xuống.
Muốn thấy được như vậy, cần thực hành tách bạch thân và tâm. Phương pháp là làm cho tâm an tịnh. Có thể niệm “Buddho, Buddho” hoặc an trú chánh niệm nơi hơi thở ra vào. Trong khi hành trì, không chạy theo vọng tưởng, không khởi niệm về thân, chỉ chuyên nhất nơi đề mục.
Khi tâm an trú vững chắc trong tĩnh lặng, thân và tâm sẽ được phân định rõ ràng. Thân không còn là trung tâm của nhận biết; chỉ còn lại “cái biết” thuần tịnh. Trong trạng thái ấy, tâm trực nhận rằng mình không đồng nhất với thân, không sinh diệt theo thân, và không cần gánh chịu khổ đau của thân.
Con đường thực hành chính là như vậy: chỉ hay biết, không bám víu.
Khi tâm an trú trong định (samādhi), tâm dừng lại. Khi tâm dừng, sự dính mắc cũng dừng. Tâm không còn chạy theo những gì thân muốn, không còn bị cuốn theo cảm thọ. Đó là sự buông xả trong an lạc.
Con cần tinh tấn hành thiền. Nhiều người chỉ đến khi bị dồn vào bước đường cùng mới bắt đầu tu tập - như người sắp chết đuối, thấy bất cứ thứ gì trôi ngang cũng phải nắm lấy. Nhưng thực ra, mỗi người chúng ta đều đang đi dần đến cái chết. Vì vậy, cần sớm nương tựa nơi thiền tập để thoát khổ.
Hãy vững vàng nơi định và trưởng dưỡng tuệ. Khi có định lực, con sẽ tự mình thấy rõ: điều cần buông xả không phải là “ta”. Khi đó, buông xả không còn là nỗ lực gượng ép, mà trở thành điều tự nhiên.
Ngược lại, nếu chưa có định, dù có nghe nói “thân không phải là ta”, con vẫn khó chấp nhận. Vẫn thấy đó là mình, vẫn không thể buông. Bởi vậy, trước hết cần thành tựu định.
Khi định sinh khởi, con sẽ tự thân kinh nghiệm: không chấp thân thì nhẹ nhàng biết bao. Mang thân giống như gánh một ngọn núi; nhưng khi buông được, cũng như trút bỏ một tảng đá lớn khỏi ngực.
Khi ấy, con sẽ biết cách buông: không còn gánh vác, không còn chấp thủ, không còn xem thân này là “ta”. Nhờ vậy, tâm được an ổn, không còn dao động trước sự thật rằng thân này phải hoại diệt. Đó chính là câu trả lời.
Trích sách “Tại sao phải khổ?”
CÙNG NHAU XIỂN DƯƠNG ĐẠO PHẬT
Tuân theo truyền thống Phật giáo, chúng tôi cung cấp tài liệu giáo dục Phật giáo phi lợi nhuận. Khả năng duy trì và mở rộng dự án của chúng tôi hoàn toàn phụ thuộc vào sự hỗ trợ của bạn. Nếu thấy tài liệu của chúng tôi hữu ích, hãy cân nhắc quyên góp một lần hoặc hàng tháng.
STK: 117 002 777 568
Ngân hàng Công thương Việt Nam
(Nội dung: Họ tên + tài thí Xiển dương Đạo Pháp)
TIN LIÊN QUAN
Dành cho bạn
Nghệ sĩ nhiếp ảnh Trần Thế Phong ra mắt “Vượt qua bóng tối 2”
Sách Phật giáo
21:28 18/04/2026
Đây là thành quả của hơn 15 năm tác giả gắn bó với môi trường giáo dục đặc biệt này.
Buông chấp, nhẹ nỗi khổ
Sách Phật giáo
12:16 18/04/2026
“Nỗi khổ niềm đau” vốn chẳng là nỗi lòng của riêng ai, mà nói đúng hơn có hẳn một công thức chung dành cho mọi chúng sinh.
“Sống trong cõi vô thường”
Sách Phật giáo
15:06 14/04/2026
Không ai muốn bản thân phải đau khổ, chúng ta luôn muốn được hạnh phúc mãi mãi, vui cười mãi mãi. Nhưng nghịch lý thay, chính sự mong muốn ấy đã kéo ta vào vòng xoáy đau khổ bất tận. Sao lại như thế?
Sống bởi lời nguyện
Sách Phật giáo
17:30 11/04/2026
Cuốn sách cố nhiên không khuyên ta từ bỏ mục tiêu, nhưng gợi mở một hướng đi khác: sống bằng lời nguyện.
Xem thêm
