450
Chánh niệm, tỉnh giác là gì?
Trong Đạo Phật có một phương pháp làm tăng độ nhạy cảm để trải nghiệm sâu và chính xác được gọi là chánh niệm tỉnh giác.
Trải nghiệm rất quan trọng để đi tới tự do và đạo đức. Độ sâu của trải nghiệm sẽ đưa đến độ sâu của hiểu biết. Độ sâu của hiểu biết sẽ đưa đến độ rộng của lựa chọn. Độ rộng của lựa chọn đưa đến độ lớn của tự do và độ lớn của tự do sẽ đưa đến độ dày của đạo đức.
Chánh niệm là ghi nhận chính xác. Tỉnh giác là rõ ràng, không sai lầm. Ảnh: Làng Mai
Đạo đức và tự do không thể tách rời trải nghiệm. Trải nghiệm có mặt mọi lúc và mọi nơi, bất cứ lúc nào và ở đâu có cảm giác, cảm xúc và suy nghĩ. Mức độ nhạy cảm sẽ quyết định cường độ trải nghiệm. Chú ý, quan sát và cho phép cảm giác, cảm xúc và suy nghĩ tự do bao nhiêu, mức độ nhạy cảm sẽ càng tăng bấy nhiêu.
Ví dụ: Chúng ta uống một ly trà trong lúc đọc báo. Sự chú ý, quan sát của chúng ta đối với trà bị chi phối bởi việc đọc báo. Cảm giác, cảm xúc và suy nghĩ của chúng ta cũng bị nội dung của bài báo chiếm lấy. Chúng ta không còn hoặc còn rất ít nhạy cảm đối với trà. Kết quả, chúng ta không đủ nhạy cảm để trải nghiệm sâu về trà. Hương vị thực chất của trà chúng ta không thể nào chạm tới được. Từ đó, chúng ta bắt đầu có những nhận thức sai về trà. Hành vi bắt nguồn từ nhận thức sai đó cũng bắt đầu đi kèm theo. Hậu quả cố chấp từ nhận thức sai (do trải nghiệm không đủ sâu) có thể còn kéo dài rất lâu về sau nữa.
Trong Đạo Phật có một phương pháp làm tăng độ nhạy cảm để trải nghiệm sâu và chính xác được gọi là chánh niệm tỉnh giác.
Chánh niệm là ghi nhận chính xác. Tỉnh giác là rõ ràng, không sai lầm. Chánh niệm tỉnh giác là ghi nhận chính xác, rõ ràng và không sai lầm (trong giây phút hiện tại). Bất cứ cái gì diễn ra, trên thân, ngoài thân hay trong tâm ở hiện tại đều được chánh niệm tỉnh giác ôm lấy. Không cố giữ, cũng không xa lánh. Chỉ đơn giản quan sát và ghi nhận. Quan sát càng sâu, ghi nhận càng rõ. Cảm giác, cảm xúc và suy nghĩ sẽ trở nên nhạy cảm và tự do theo khả năng chánh niệm tỉnh giác.
Trải nghiệm sâu sắc sẽ bắt đầu mở ra từng lớp. Hiểu biết cũng sâu sắc theo trải nghiệm sâu sắc. Rất tự nhiên, trải nghiệm sâu sắc và hiểu biết sâu sắc sẽ đưa người có trải nghiệm sâu sắc và hiểu biết sâu sắc đến nhân ái, minh triết và tự do.
CÙNG NHAU XIỂN DƯƠNG ĐẠO PHẬT
Tuân theo truyền thống Phật giáo, chúng tôi cung cấp tài liệu giáo dục Phật giáo phi lợi nhuận. Khả năng duy trì và mở rộng dự án của chúng tôi hoàn toàn phụ thuộc vào sự hỗ trợ của bạn. Nếu thấy tài liệu của chúng tôi hữu ích, hãy cân nhắc quyên góp một lần hoặc hàng tháng.
STK: 117 002 777 568
Ngân hàng Công thương Việt Nam
(Nội dung: Họ tên + tài thí Xiển dương Đạo Pháp)
TIN LIÊN QUAN
Dành cho bạn
Tam thân Phật là gì? Giải mã pháp thân, báo thân, ứng hóa thân của Ngài
Phật giáo thường thức
17:32 09/05/2026
Tam thân Phật bao gồm: pháp thân, báo thân và ứng hóa thân. Đức Phật không chỉ hiện hữu trên thế gian qua nhục thân bằng xương thịt (ứng hóa thân) mà Ngài còn sở hữu pháp thân bất sinh bất diệt và báo thân vô lượng công đức. Đồng thời, Đức Phật khẳng định chúng sinh cũng có đầy đủ tam thân như Ngài.
Ý nghĩa Đại lễ Phật đản PL.2570: Từ bi - Trí tuệ - Đoàn kết - Trách nhiệm xã hội
Phật giáo thường thức
16:35 09/05/2026
Mùa Phật đản Phật lịch 2570 trở về trong niềm hoan hỷ của hàng triệu người con Phật trên khắp năm châu. Bài giảng Ý nghĩa Đại lễ Phật đản của Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm không chỉ nhấn mạnh giá trị thiêng liêng của ngày Đức Phật đản sinh, mà còn gửi gắm thông điệp sâu sắc về từ bi, trí tuệ, đoàn kết và trách nhiệm xã hội - những nền tảng cần thiết để xây dựng một xã hội an lành, hòa bình và phát triển bền vững trong thời đại hôm nay.
Dẹp bỏ cái tôi, dễ không?
Phật giáo thường thức
15:48 09/05/2026
Có người từng nói với tôi rằng: “Tu cả đời, thứ khó bỏ nhất vẫn là cái tôi”. Ngẫm lại thấy đúng.
Còn mang phiền não theo, đến đâu cũng không hạnh phúc
Phật giáo thường thức
13:45 09/05/2026
Có một sự thật mà nhiều người trong chúng ta thường mắc phải khi gặp khổ đau, buồn chán, bực bội, ta thường nghĩ rằng chỉ cần thay đổi hoàn cảnh thì mọi chuyện sẽ tốt hơn. Ta đổi việc, đổi nơi ở, đổi bạn đời, thậm chí đổi cả quốc gia để sinh sống. Nhưng thật lạ, sau một thời gian, những cảm xúc tiêu cực cũ kỹ lại ùa về. Hóa ra, vấn đề không nằm ở bên ngoài, mà nằm ngay trong chính tâm thức của ta.
Xem thêm
