450
Chớ khinh việc ác nhỏ
Người xưa có câu nói rất hay: “Chớ khinh việc ác nhỏ, lỗ nhỏ có thể làm đắm thuyền” hoặc “một lỗ mọt có thể phá vỡ bờ đê lớn”. Đây là lời người xưa nhắc nhở chúng ta phải cẩn thận từ những việc rất nhỏ.
Thông thường, mình chỉ nghĩ đến những việc lớn mà không biết rằng việc lớn đều bắt nguồn từ việc nhỏ. Một bờ đê bị vỡ có thể nguyên nhân xuất phát từ những lỗ nhỏ, dần dần những lỗ nhỏ to ra làm vỡ bờ đê.
Trong cuộc sống hằng ngày, chúng ta hay xem thường những việc nhỏ, nhưng không biết chính những việc nhỏ đó lại tạo thành thói quen, dần dần dẫn đến những việc lớn, kể cả nghiệp ác lẫn nghiệp thiện.
Chúng ta thấy những quả pháo muốn nổ cần phải châm ngòi, cháy từ từ rồi mới phát ra tiếng nổ. Cũng như vậy, những việc làm ác của chúng ta cũng từ những việc nhỏ, dần dần trở thành lớn, cho đến khi đó chúng ta không kịp ngăn chặn nữa. Như bờ đê khi bị vỡ thì không thể cứu vãn được, còn khi nó mới chỉ là lỗ mọt thì mình sửa rất nhanh, rất dễ dàng.
Thầy lấy thí dụ: Lâu nay, chúng ta không giữ tiền nên thấy bình thường. Khi mình giữ khoảng chừng một trăm nghìn đồng của Tam bảo, mình lấy ra một nghìn đồng để dùng, một nghìn đồng so với một trăm nghìn đồng là nhỏ. Khi chúng ta giữ một triệu đồng, mình lấy mười nghìn đồng, mười nghìn đồng so với một triệu đồng cũng không đáng gì.
Rồi khi chúng ta giữ mười triệu đồng, mình lấy một trăm nghìn đồng tiêu xài hay làm việc gì đó, chúng ta cũng nghĩ một trăm nghìn đồng so với mười triệu đồng cũng không đáng bao nhiêu. Đến khi chúng ta giữ một trăm triệu đồng mình lấy một triệu đồng thì cũng xem là nhỏ. Thế nhưng nếu coi lại sẽ thấy một triệu đồng là rất lớn.
Chúng ta thử nghĩ, một ngày một người đi làm thuê chỉ được năm mươi nghìn đồng đến một trăm nghìn đồng, vậy mà mình lấy một triệu đồng. Để có được số tiền này thì người ta đã bỏ ra biết bao công sức, mồ hôi và nước mắt. Lúc đầu, chúng ta chỉ lấy một nghìn đồng, so với một trăm nghìn đồng đúng là quá nhỏ, không thấm vào đâu. Nhưng đến khi chúng ta giữ một trăm triệu đồng, mình lấy ra một triệu đồng để chi dùng riêng thì đã trở thành tội lớn, không còn nhỏ nữa.
Người xưa khuyên chúng ta phải cẩn thận từ những việc ác nhỏ, ngày hôm nay làm việc ác nhỏ thì ngày mai sẽ làm được việc ác lớn. Nhiều khi, chúng ta có những suy nghĩ rất tốt là bớt số tiền của Tam bảo để in kinh, làm phước, từ thiện, phóng sinh. Nhưng vì chúng ta chưa được sự đồng ý của quý thầy mà tự ý lấy nên mang tội trộm cắp. Trách nhiệm của mình chỉ là giữ tiền, không được lấy tiền của Tam bảo làm theo ý riêng.
Trong việc tu học, chúng ta cần ngăn chặn những nhân ác ngay từ đầu, đừng đợi đến khi làm rồi thì hậu quả rất khó lường. Trong kinh dạy “Bồ tát sợ nhân, chúng sinh sợ quả”. Nghĩa là Bồ tát làm việc gì cũng nghĩ đến kết quả để dè dặt, sợ sệt, từ đó không dám làm ác. Còn chúng sinh chỉ nghĩ đến việc hưởng thụ, không sợ hậu quả, nên việc ác cứ làm, đến khi bị tù tội hay tử hình mới biết sợ thì lúc đó đã quá muộn. Chúng ta là người tu học Phật pháp, cần học theo hạnh của Bồ tát, trước khi làm việc gì cũng phải suy nghĩ, đắn đo và phải biết sợ quả báo.
Trong cuốn sách Bài học ngàn vàng của Hòa thượng Thiện Hoa có một câu rất hay: “Phàm làm việc gì, trước phải xét đến hậu quả của nó”. Nghĩa là khi chúng ta làm việc, cần phải suy xét đến hậu quả, như vậy mới tránh được việc làm sai lầm, tránh những tội lỗi mà chúng ta có thể gây tạo.
Về vấn đề này, hôm nay thầy muốn nhắc nhở đại chúng: Phải thấy những tai hại của những việc ác nhỏ. Bình thường tâm tham của chúng ta không khởi, nhưng khi tiếp xúc với vật chất và tiền tài thì tự nhiên lòng tham trỗi dậy.
Một số người khi vào chùa dự tu Phật thất không phải để trộm cắp, khi thấy vài trăm nghìn đồng ai đánh rơi thì mình đem trả, nhưng thấy ai đó rơi mười triệu đồng hay mấy lượng vàng thì lòng tham khởi lên, bỏ vào túi của mình. Trước đây, chưa giữ tiền của Tam bảo mình thấy bình thường, nhưng bây giờ khi giữ nhiều tiền thì mình lại khởi lòng tham. Nếu không kiềm chế được thì chúng ta sẽ làm việc sai trái, dẫn đến bị sa đọa.
Đức Phật dạy những phương pháp tránh khởi lòng tham: “Một là không tiếp xúc, hai là khi tiếp xúc thì phải chính niệm”, như vậy chúng ta mới không vướng mắc vào sai lầm và tội lỗi.
CÙNG NHAU XIỂN DƯƠNG ĐẠO PHẬT
Tuân theo truyền thống Phật giáo, chúng tôi cung cấp tài liệu giáo dục Phật giáo phi lợi nhuận. Khả năng duy trì và mở rộng dự án của chúng tôi hoàn toàn phụ thuộc vào sự hỗ trợ của bạn. Nếu thấy tài liệu của chúng tôi hữu ích, hãy cân nhắc quyên góp một lần hoặc hàng tháng.
STK: 117 002 777 568
Ngân hàng Công thương Việt Nam
(Nội dung: Họ tên + tài thí Xiển dương Đạo Pháp)
TIN LIÊN QUAN
Dành cho bạn
Cấm túc trong Phật giáo là gì?
Phật giáo thường thức
16:14 02/06/2026
Trong mùa An cư kiết hạ, Phật tử thường nghe chư Tăng Ni nhắc đến cụm từ "cấm túc an cư". Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu rõ ý nghĩa của hai chữ "cấm túc".
Phật giáo đồng hành xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa vì cuộc sống an lạc của nhân dân
Phật giáo thường thức
13:00 02/06/2026
Xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa không chỉ là yêu cầu đổi mới mô hình quản trị cơ sở mà còn là quá trình hiện thực hóa các giá trị tốt đẹp của chủ nghĩa xã hội trong đời sống hằng ngày của nhân dân. Trong hành trình ấy, Phật giáo Việt Nam với truyền thống “hộ quốc an dân”, đồng hành cùng dân tộc đang tiếp tục phát huy vai trò tích cực trong xây dựng cộng đồng đoàn kết, nhân văn, văn minh, góp phần củng cố nền tảng tinh thần xã hội và lan tỏa những giá trị tốt đẹp trong đời sống cơ sở.
Những hiện tượng kỳ diệu xảy ra vào lúc Bồ-tát đản sanh và điềm báo của chúng?
Phật giáo thường thức
10:00 02/06/2026
Vào lúc đản sanh của Bồ tát, những hiện tượng kỳ diệu đã xảy ra rõ ràng. Những hiện tượng này và điềm báo của chúng được giải thích dưới đây theo đúng với bài kinh Mahāpadāna và các bài Chú giải của bộ Buddhavaṃsa.
Chữ “duyên” trong “nghiệp duyên”
Phật giáo thường thức
08:45 02/06/2026
Từ "nghiệp duyên" này người đời rất thường nhắc tới. Duyên là sao?
Xem thêm
