Thứ, 25/05/2026, 12:35 PM

Lợi mình, lợi người theo lời Phật dạy

Tuệ

Đức Thế Tôn dạy một cách rõ ràng, không mơ hồ: có những hành vi khiến con người tự làm tổn hại chính mình, gây khổ cho người khác, và làm ô nhiễm cả đời sống này lẫn đời sau. Đồng thời, cũng có những hành vi đưa đến an ổn, lợi ích và thanh tịnh cho cả mình lẫn người.

Ba pháp đưa đến hại mình, hại người, hại cả hai

Trước hết là thân hành ác. Khi một người cố ý sát sinh, trộm cắp, hoặc sống tà hạnh, thì ngay trong hiện tại đã gieo mầm bất an, sợ hãi và tội lỗi. Những hành động này không chỉ làm tổn thương người khác, mà còn làm hoen ố nội tâm, dẫn đến quả khổ trong tương lai.

Kế đến là khẩu hành ác. Lời nói dối trá, chia rẽ, thô ác, và phù phiếm tuy không thấy hình tướng như thân hành, nhưng sức tàn phá rất lớn. Nó làm rạn nứt niềm tin, gây bất hòa, nuôi dưỡng sân hận và si mê. Một lời nói sai lầm có thể để lại hậu quả lâu dài hơn cả một hành động.

Sau cùng là ý hành ác. Khi tâm còn bị chi phối bởi dục tham, sân hận và ý định hại người, thì dù chưa biểu hiện ra bên ngoài, ác nghiệp đã được hình thành. Ý là gốc; thân và khẩu chỉ là biểu hiện. Một nội tâm bất thiện tất yếu sẽ dẫn đến hành vi bất thiện.

Ba pháp này, như Đức Phật xác quyết, chắc chắn đưa đến hại mình, hại người và hại cả hai. Đây là quy luật nhân quả, không sai khác.

Lợi mình, lợi người - con đường của bậc trí

Lợi mình, lợi người theo lời Phật dạy 1 — Ảnh minh họa.

Ba pháp không đưa đến hại mình, không hại người, không hại cả hai

Ngược lại, khi một người giữ thân hành thanh tịnh, không sát sinh, không trộm cắp, không tà hạnh thì người ấy trở thành chỗ an ổn cho thế gian. Không ai phải sợ hãi hay đề phòng họ. Chính điều này tạo nên phước báu và sự an lạc ngay trong hiện tại.

Về khẩu, khi một người từ bỏ nói dối, không nói lời chia rẽ, không nói lời thô ác, không nói lời vô ích, thì lời nói trở thành phương tiện của chân lý và hòa hợp. Lời nói như vậy đem lại niềm tin, sự ấm áp và sự hiểu biết đúng đắn giữa người với người.

Về ý, khi một người nuôi dưỡng tâm ly dục, không sân hận, và có lòng từ bi, thì nội tâm trở nên rộng mở, nhẹ nhàng và sáng suốt. Từ nền tảng này, mọi hành động và lời nói đều trở nên thiện lành, đúng pháp.

Ba pháp này không đưa đến hại mình, không đưa đến hại người, và không đưa đến hại cả hai. Đây là con đường của chánh đạo, phù hợp với giáo pháp và dẫn đến an lạc, giải thoát.

Ý nghĩa thâm sâu

Toàn bộ lời dạy này quy về một điểm cốt lõi: thân, khẩu, ý là ba cửa tạo nghiệp. Người không phòng hộ ba cửa này thì dù có học rộng hay tu nhiều cũng khó tránh khỏi sa đọa. Ngược lại, người biết hộ trì ba nghiệp thì tự mình xây dựng nền tảng vững chắc cho định và tuệ phát sinh.

Khi thân thanh tịnh, đời sống vững chắc.

Khi khẩu thanh tịnh, các mối quan hệ hòa hợp.

Khi ý thanh tịnh, trí tuệ phát sanh.

Đây không phải là lý thuyết, mà là nguyên lý vận hành của nghiệp đúng như trong Tăng Chi Bộ Kinh đã xác định. Ai thực hành, người ấy tự chứng nghiệm.

CÙNG NHAU XIỂN DƯƠNG ĐẠO PHẬT

Tuân theo truyền thống Phật giáo, chúng tôi cung cấp tài liệu giáo dục Phật giáo phi lợi nhuận. Khả năng duy trì và mở rộng dự án của chúng tôi hoàn toàn phụ thuộc vào sự hỗ trợ của bạn. Nếu thấy tài liệu của chúng tôi hữu ích, hãy cân nhắc quyên góp một lần hoặc hàng tháng.

STK: 117 002 777 568

Ngân hàng Công thương Việt Nam

(Nội dung: Họ tên + tài thí Xiển dương Đạo Pháp)

Dành cho bạn

Điều gì nơi Đức Thế Tôn là cao quý không ai sánh bằng

Kinh nói về tám thói xấu của ngựa

Tâm không điều phục

Hiểu được và thông suốt kinh Phật là khó

Ánh sáng từ câu Kinh Phật

Kinh thiện ác nhơn quả

Kinh Phật nói gì về việc niệm Phật?

Kinh Bách Dụ: Ca nhi đánh nhạc

Kinh Hoa Nghiêm: Phẩm Tỳ Lô Giá Na Thứ sáu (Tập 1)

Kinh Bách Dụ: Sạ Lúa

Nhân duyên gì có người hiền lành và có người ác?

Lời Phật dạy

19:00 16/06/2026

Một thời Thế Tôn trú ở Sàvatthi, tại vườn ông Anàthapindika. Rồi Thôn trưởng Canda đi đến. Bạch Thế Tôn, do nhân gì, duyên gì có người được gọi là tàn bạo, có người được gọi là hiền lành?