450
Phật dạy: Trách nhiệm của người làm chủ và làm công
Một khi người sử dụng lao động và những người lao động đều được lợi ích, no ấm thì xã hội bớt mâu thuẫn, bất công, mọi người đều hạnh phúc, an vui. Chính điều này đã góp phần kiến tạo xã hội thịnh vượng, công bằng và văn minh.
Một thời Thế Tôn trú ở Ràjagaha, tại Veluvana. Bấy giờ, Singàlaka, gia chủ tử, dậy sớm, ra khỏi thành Vương Xá, chấp tay đảnh lễ sáu phương.
Rồi Thế Tôn, buổi sáng vào thành Vương Xá khất thực, sau khi dạy Singàlaka về ý nghĩa đảnh lễ sáu phương, Ngài dạy thêm:
Này Gia chủ tử, có năm cách một vị Thánh chủ nhân đối xử với hạng nô bộc: Giao việc đúng theo sức lực của họ, lo cho họ ăn uống và tiền lương, điều trị cho họ khi bệnh hoạn, chia sẻ các mỹ vị đặc biệt cho họ, thỉnh thoảng cho họ nghỉ phép.
Này Gia chủ tử, các hàng nô bộc được Thánh chủ nhân đối xử với năm cách như trên, có lòng thương tưởng đối với vị chủ nhân theo năm cách sau: Dậy trước khi chủ dậy, đi ngủ sau chủ, tự bằng lòng với các vật đã cho, khéo làm các công việc, đem danh tiếng tốt đẹp cho chủ.
Này Gia chủ tử, vị Thánh chủ nhân đối xử với các hàng nô bộc theo năm cách, và nô bộc có lòng thương tưởng đối với Thánh chủ nhân theo năm cách, như vậy tất cả đều được an ổn, thoát khỏi các sự sợ hãi.
(ĐTKVN, Trường Bộ II, kinh Giáo thọ Thi Ca La Việt [trích], VNCPHVN ấn hành, 1991, tr.544)
Phật dạy luyện tâm như luyện kim
Ảnh minh họa.
Lời bàn:
Bàn về mối quan hệ giữa giới chủ với thợ thuyền, Thế Tôn đã đề cập đến trách nhiệm của giới chủ trước. Đây là một cách nhìn nhận vấn đề rất nhân bản và tiến bộ trong thời cổ đại, khi mà những người làm công luôn bị khinh rẽ, thậm chí bị xem như nô lệ, giới chủ được trọn quyền sinh sát.
Một người chủ muốn thành công, trước hết phải có khả năng quản trị, điều hành nhân viên. Bố trí người có năng lực chuyên môn vào đúng vị trí công việc. Không đúng người đúng việc thì cho dù người đông vẫn không chạy việc, về lâu về dài chắc chắn sẽ chuốc lấy sự tổn hại và thất bại. Mặt khác, phải luôn nghĩ đến quyền lợi của người lao động. Chế độ lương bổng hợp lý, ăn uống đầy đủ. Nhất là quan tâm đến người làm khi khi bệnh tật hoặc xảy ra tai nạn lao động. Trong những dịp lễ tết, cần ban thưởng hay thết đãi tiệc tùng để động viên, khuyến khích. Và nhất là chế độ nghĩ phép hợp lý để người làm được nghĩ ngơi hoặc có dịp đi xa thăm viếng, tham quan.
Hẵn chúng ta sẽ ngỡ ngàng khi biết được cách đây hơn 2.500 năm mà Thế Tôn đã có quan niệm về sử dụng lao động không khác mấy so với thời đại chúng ta bây giờ. Nếu giới chủ kiện toàn được những yếu tố trên thì lo gì những người làm công không gắn bó, làm việc hết lòng.
Một khi người sử dụng lao động và những người lao động đều được lợi ích, no ấm thì xã hội bớt mâu thuẫn, bất công, mọi người đều hạnh phúc, an vui. Chính điều này đã góp phần kiến tạo xã hội thịnh vượng, công bằng và văn minh. Đó cũng là mục tiêu hướng đến diệt khổ của đạo Phật.
CÙNG NHAU XIỂN DƯƠNG ĐẠO PHẬT
Tuân theo truyền thống Phật giáo, chúng tôi cung cấp tài liệu giáo dục Phật giáo phi lợi nhuận. Khả năng duy trì và mở rộng dự án của chúng tôi hoàn toàn phụ thuộc vào sự hỗ trợ của bạn. Nếu thấy tài liệu của chúng tôi hữu ích, hãy cân nhắc quyên góp một lần hoặc hàng tháng.
STK: 117 002 777 568
Ngân hàng Công thương Việt Nam
(Nội dung: Họ tên + tài thí Xiển dương Đạo Pháp)
TIN LIÊN QUAN
Dành cho bạn
Nhờ hiểu vô thường mà từ, bi, hỉ, xả
Lời Phật dạy
19:26 31/05/2026
Khi hiểu vô thường, lòng từ được nuôi lớn. Ta biết rằng ai rồi cũng sẽ trải qua sinh, già, bệnh, chết; ai cũng có những nỗi lo, những áp lực và những tổn thương riêng.
Nói bằng chánh niệm và trí tuệ
Lời Phật dạy
19:27 30/05/2026
Con người dành rất nhiều thời gian trong cuộc đời để nói. Chúng ta nói để giao tiếp, chia sẻ, giải thích, thuyết phục hay bày tỏ cảm xúc.
Chuyển hóa nỗi ghen ghét thành sự khâm phục
Lời Phật dạy
08:41 30/05/2026
Nỗi ghen ghét quả thực là một ngọn lửa ngầm thiêu đốt trái tim, và việc chuyển hóa nó thành sự khâm phục (có thể xem là biểu hiện của tâm tùy hỷ - muditā) chính là một trong những phép lạ của đời sống tâm linh thiết thực. Đạo Phật không xem đây là một kỹ thuật tâm lý đơn thuần, mà là một phần của lộ trình thanh lọc tâm, đưa đến an vui và giải thoát.
Lời Phật dạy giúp an yên cả đời
Lời Phật dạy
19:00 29/05/2026
Đây là những bài học cuộc đời hết sức trí tuệ, ý nghĩa và thiết thực. Người nào hiểu, quan sát rõ và thực hành theo những điều Phật dạy ở trên thì cả đời sẽ an yên phúc lạc.
Xem thêm
