450
Rằm tháng Bảy ở Văn Lâm
Ai đã từng đi xa, chỉ cần một lần trở lại Rằm tháng Bảy ở Văn Lâm, chắc chắn sẽ nghe lòng mình dậy lên mùi khói hương, mùi xôi mới, tiếng gà gáy sớm, và hơn hết là niềm xúc động dạt dào khi thấy quê hương vẫn còn giữ nguyên vẹn những gì tinh tuý nhất.
Cứ độ Rằm tháng Bảy, làng Văn Lâm, xã Đức Thịnh, tỉnh Hà Tĩnh lại rộn ràng như vào Tết. Từ mười ba, mười bốn âm lịch, khắp các nẻo đường trong làng đã thấy con cháu tứ xứ trở về, tay xách giỏ hoa quả, vai mang túi bánh trái, rộn rã tiếng cười nói. Chợ Giấy vốn quen nhịp chậm, nay bỗng náo nức lạ thường: quán hàng bày la liệt bánh kẹo, hương trầm, giấy tiền vàng mã. Mùi hương thơm ngát cả làng, níu bước chân người đi xa vừa trở lại.
Trong sân các họ, không khí chuẩn bị lễ cúng đã lan tỏa từ sớm, nhẹ nhàng mà trang nghiêm. Người lo bày biện hương hoa, người nấu nếp mới, người chăm chút từng mâm quả, từng cành cau, lá trầu. Ở Văn Lâm, việc dâng lễ tổ tiên chưa bao giờ là hình thức, mà luôn chứa đựng tấm lòng thành kính. Nếp phải chọn loại thơm dẻo, hạt tròn mẩy, nấu bằng nguồn nước trong lành từ giếng cổ của làng – dòng nước đã chảy qua bao thế hệ, trở thành một phần linh hồn quê hương. Trong từng nén hương khói, từng hạt xôi trắng ngần, từng mâm lễ tinh khiết là sự biết ơn sâu xa, nề nếp gia phong và niềm tin hướng thiện được nối tiếp từ đời này sang đời khác.
Khi hương khói đã nghi ngút trên bàn thờ tổ, trong những ngôi nhà thâm nghiêm, một phong tục đẹp lại hiện ra: các trai họ, nhất là các cụ ông cao niên, cùng ngồi lại chấm cỗ. Họ không chấm để hơn thua, mà để thưởng cho sự khéo léo, tinh tươm và lòng thành của con cháu. Đĩa xôi trắng, dẻo, thơm; mâm ngũ quả tròn đầy… tất cả đều được cân nhắc, ngợi khen. Niềm vui ấy lan khắp mỗi mái nhà, như một cách lưu giữ kỷ cương, động viên thế hệ sau biết kính tổ, trọng lễ, giữ lấy nếp làng.
Trong không khí linh thiêng và đầm ấm ấy, hình bóng của mười hai dòng họ lớn hiện lên, soi chiếu vào từng mâm cỗ, từng nén nhang: Trần, Nguyễn Viết, Nguyễn Doãn, Nguyễn Duy, Phan, Nguyễn Bá, Võ Tá, Võ Viết, Võ (ông Dương), Nguyễn Khắc, Nguyễn Ngọc, Nguyễn Công. Mười hai cội nguồn, mười hai nhánh sông, cùng hòa thành một mạch ngầm nuôi dưỡng làng Văn Lâm suốt bao đời. Nhắc đến mỗi họ là nhắc đến lớp lớp tiền nhân đã đặt nền móng, để hôm nay con cháu được tụ hội dưới một mái quê giàu tình nghĩa.
Điều đặc biệt nữa của ngày Rằm là sự giao lưu giữa các họ. Sau giờ cúng bái, mâm rượu, chén chè xanh lại mở ra những câu chuyện thân tình. Nhà họ Nguyễn Duy tiếp chuyện với nhà họ Võ, họ Phan thăm hỏi họ Nguyễn Bá…, gợi nhớ mối thông gia xưa, tình sui gia thuở nào. Người lớn kể chuyện cưới hỏi, dựng vợ gả chồng, giúp nhau dựng nhà, khơi lại bao ký ức. Người trẻ thì tay bắt mặt mừng, nhận ra trong bạn bè xa kia có chút bóng dáng thân thuộc của mình. Cả làng như một mái nhà lớn, nơi máu mủ, họ hàng và tình làng nghĩa xóm chan hòa, gắn kết.
Chiều xuống, khói hương vẫn còn vấn vít khắp ngõ xóm. Những con đường bê tông dẫn vào làng như thêm phần ấm áp, rộn ràng. Tiếng cười, tiếng trẻ con nô đùa, tiếng trầu têm cánh phượng và điếu thuốc lào rít khẽ trong hiên nhà…Tất cả quyện thành bản nhạc quê hương ngân vang trong lòng người.
Rằm tháng Bảy ở Văn Lâm, vì thế, không chỉ là ngày xá tội vong nhân theo phong tục dân gian, mà còn là ngày của hiếu - nghĩa - tình. Hiếu với tổ tiên, nghĩa với dòng họ, tình với cả cộng đồng. Đó là thứ “hồn làng” được hun đúc qua nhiều thế kỷ, làm nên bản sắc riêng của Văn Lâm - nơi 12 dòng họ lớn cùng chung sống, cùng giữ gìn một nếp quê chan chứa ân tình.
Ai đã từng đi xa, chỉ cần một lần trở lại Rằm tháng Bảy ở Văn Lâm, chắc chắn sẽ nghe lòng mình dậy lên mùi khói hương, mùi xôi mới, tiếng gà gáy sớm, và hơn hết là niềm xúc động dạt dào khi thấy quê hương vẫn còn giữ nguyên vẹn những gì tinh tuý nhất.
Người kể chuyện làng.
CÙNG NHAU XIỂN DƯƠNG ĐẠO PHẬT
Tuân theo truyền thống Phật giáo, chúng tôi cung cấp tài liệu giáo dục Phật giáo phi lợi nhuận. Khả năng duy trì và mở rộng dự án của chúng tôi hoàn toàn phụ thuộc vào sự hỗ trợ của bạn. Nếu thấy tài liệu của chúng tôi hữu ích, hãy cân nhắc quyên góp một lần hoặc hàng tháng.
STK: 117 002 777 568
Ngân hàng Công thương Việt Nam
(Nội dung: Họ tên + tài thí Xiển dương Đạo Pháp)
TIN LIÊN QUAN
Dành cho bạn
Thảo thơm làng xóm quê mình
Phật pháp và cuộc sống
16:13 09/05/2026
Tôi về làng khi hoàng hôn đang dần buông, những dải mây bồng bềnh trôi về phương Bắc. Đứng lặng nhìn bầu trời, tôi càng thêm yêu làng xóm quê mình – miền quê bình dị, nơi mỗi lần trở về, tôi lại có cảm giác như được ôm trọn vào lòng, chẳng nỡ rời xa.
Niết-bàn hay Địa ngục bắt đầu từ cách mình nghĩ
Phật pháp và cuộc sống
14:40 09/05/2026
Nhiều người nói với tôi rằng cuộc sống bây giờ quá mệt mỏi. Mở điện thoại ra là thấy tranh cãi, hơn thua, ganh ghét, lo âu. Người ta dễ tức giận hơn, dễ bi quan hơn, và cũng dễ nhìn mọi thứ bằng ánh mắt nghi ngờ.
Thói quen nhiều đời: Gốc rễ của khổ đau
Phật pháp và cuộc sống
12:30 09/05/2026
Tu là quay về nhìn lại những gì đã huân tập quá lâu trong tâm mình…rồi kiên nhẫn chuyển hóa nó từng chút một.
Phước báu đến từ đâu trong đời sống hằng ngày?
Phật pháp và cuộc sống
09:06 09/05/2026
Phước báu không chỉ đến từ việc cúng dường hay làm việc lớn lao, mà được vun bồi từ từng ý nghĩ thiện lành, lời nói tử tế và hành động chân thành trong đời sống hằng ngày.
Xem thêm
