450
“Tâm lúc sắp chết là điều vô cùng quan trọng”
Việc lay lắc, rung mạnh người sắp chết rồi ôm ấp gào khóc là điều tệ hại nhất. Đó chẳng khác nào yêu thương mà lại đá, thúc người đang trong tình trạng sắp ngã gục. Tâm lúc sắp chết là điều vô cùng quan trọng - bởi nó có thể cho quả báo ngay lập tức, dẫn dắt đi về cảnh giới tương lai.
Về điều này, Đức Thế Tôn đã giảng dạy bằng một ví dụ.
Khi người chăn bò lùa đàn bò vào chuồng lúc mặt trời lặn, những con bò tơ, bò non thường chen lên phía trước để vào trước. Còn những con bò già yếu thì dù có bị đánh đập hay hù dọa thế nào, chúng cũng chỉ từ từ đi vào sau cùng. Đến khi cửa chuồng được đóng lại, những con bò già ấy phải nằm ngủ ngay trước cổng chuồng.
Nhưng sáng hôm sau, khi mở chuồng cho bò ra, chính những con bò già ngủ ở cửa chuồng lại được ra trước tiên, còn bò tơ bò non thì ra sau cùng.
Cũng vậy, tâm khởi lên vào lúc sắp chết, khi không còn nơi nương tựa, sẽ cho quả trước tiên, như lời Đức Phật đã dạy.
Nếu chết trong một môi trường không có tri kiến vipassanā thì thật sự vô cùng đáng sợ. Nhìn đâu cũng chỉ thấy toàn những thứ mình đã chấp thủ suốt cả đời: nhà cửa, đồ dùng, quần áo, con cái, vợ chồng, thú nuôi trong nhà và tất cả những gì hiện hữu xung quanh….Tất cả đều có thể trở thành những thứ kéo mình rơi xuống ác đạo.
Chính vì vậy, có những người hiểu biết đã chuẩn bị trước để chết ở những nơi của bậc thiện nhân, những nơi tràn đầy tâm từ, yên tĩnh và thanh vắng. Dù không thể biết chính xác lúc nào sẽ chết, họ vẫn chọn sống những ngày cuối đời ở những nơi như vậy.
Bởi thật là điều đáng sợ, nếu đã rơi vào ác đạo thì không còn cơ hội kêu than hay oán trách nữa.
Điều gì có ích cho ta vào lúc chết?
Có những người vì bất thiện nghiệp và chấp thủ quá mạnh nên lúc sắp chết, thức không thể chấm dứt - tâm bị giằng co, kéo lôi một cách đau đớn.
Cũng có những người không có bất thiện lớn, cũng không có thiện tâm lớn, lại không có trí tuệ vipassanā, nên nghiệp của họ không biết phải đưa đi đâu - tâm thì lúc thế này lúc thế khác, kéo dài lê thê. Người đứng bên cạnh thấy vậy thì tưởng là họ đang chờ người này, đợi người kia, trông như đang mong con trai hay con gái đến.
Nếu người bên cạnh lớn tiếng gọi rằng: “Con trai đến rồi, con gái đến rồi, dậy nhìn đi”, thì người sắp chết ấy có thể bị đẩy đi ngay lập tức, rơi thẳng vào địa ngục và bốn cõi ác.
Bởi vậy, việc lay lắc, rung mạnh người sắp chết rồi ôm ấp gào khóc là điều tệ hại nhất; đó chẳng khác nào yêu thương mà lại đá, thúc người đang trong tình trạng sắp ngã.
Do đó, cần phải dặn trước người nhà rằng: “Khi tôi chết, xin đừng khóc, đừng làm ồn ào, cũng đừng đứng sát bên tôi. Hãy để tôi tự quán Pháp của mình và ra đi trong sự an tĩnh, bình yên”.
Điều này cần được dặn dò gia đình từ trước.
Cha mẹ thường nói: “Đừng nói chuyện chết chóc không phải điềm may”.
Nhưng cần phải nói rõ ràng và dứt khoát rằng: “Tôi chết là sẽ đi theo nghiệp của tôi”.
Phải dặn như vậy. Sayadaw đã nhiều lần, nhiều lượt nhắc nhở điều này.
Có những người khi còn sống đã làm nhiều việc thiện, nhưng lúc sắp chết lại không nhớ đến thiện tâm khi bố thí, mà chấp vào chùa, chấp vào tượng Phật, chấp vào giảng đường, nên sau đó trở thành người canh chùa, canh Phật, canh tháp.
Có những người từng tinh tấn trong thiền viện, nhưng không khởi được tâm vipassanā, lại chết với sự chấp thủ vào thiền viện, nên trở thành người canh thiền viện.
Vì vậy, điều quan trọng là khi còn sống phải hành trì vipassanā một cách cao thượng, nỗ lực cho đến khi thuần thục. Vị Thánh đệ tử, người thực hành và an trú trong chân lý mà không còn nghi ngờ hay dao động trong tâm, thì dù hoàn cảnh xung quanh thế nào cũng không còn bị lay chuyển. Con đường dẫn đến thiện thú của bậc Thánh đã được xác lập vững chắc, nên Ngài đi thẳng, không quanh co.
Còn đối với những phàm phu chưa thể thực hành được như vậy, thì thời khắc sắp chết và môi trường xung quanh chính là cơ hội cuối cùng, là viên đạn cuối cùng của đời mình, nên vô cùng quan trọng.
CÙNG NHAU XIỂN DƯƠNG ĐẠO PHẬT
Tuân theo truyền thống Phật giáo, chúng tôi cung cấp tài liệu giáo dục Phật giáo phi lợi nhuận. Khả năng duy trì và mở rộng dự án của chúng tôi hoàn toàn phụ thuộc vào sự hỗ trợ của bạn. Nếu thấy tài liệu của chúng tôi hữu ích, hãy cân nhắc quyên góp một lần hoặc hàng tháng.
STK: 117 002 777 568
Ngân hàng Công thương Việt Nam
(Nội dung: Họ tên + tài thí Xiển dương Đạo Pháp)
TIN LIÊN QUAN
Dành cho bạn
Nếu muốn về Tây phương...
Phật giáo thường thức
08:14 01/06/2026
Có người hỏi rằng: "Làm sao để được về Tây phương Cực Lạc?". Nghe qua tưởng là một câu hỏi về tương lai, về một thế giới nào đó sau khi nhắm mắt xuôi tay. Nhưng thật ra, đó cũng là câu hỏi của hiện tại. Bởi con đường đi về đâu ngày mai thường bắt đầu từ cách ta đang sống hôm nay.
Sự ngã mạn và lòng cung kính
Phật giáo thường thức
08:08 01/06/2026
Cách sống cung kính và từ bỏ lòng ngã mạn, là nền tảng thiết yếu để trở thành người thiện trí cao thượng.
Đức Phật không dạy ta trốn khổ, Ngài dạy ta hiểu khổ để bước qua khổ
Phật giáo thường thức
07:57 01/06/2026
Tu học không phải để chạy trốn cuộc đời, mà để có đủ trí tuệ đi qua cuộc đời bằng tâm vững hơn. Đức Phật không hứa rằng người tu sẽ không còn gặp nghịch cảnh, nhưng Ngài chỉ cho ta con đường để không bị nghịch cảnh nhận chìm.
Thấy biết đúng sự thật vô ngã vô cùng quan trọng
Phật giáo thường thức
17:07 31/05/2026
Khi thấy biết đúng sự thật vô ngã, con người không chỉ tha thứ được cho người khác mà còn giải thoát chính mình khỏi những phiền não do chấp thủ tạo ra. Đó chính là con đường đưa đến an lạc mà Đức Phật đã chỉ dạy qua Tứ Thánh Đế và Bát Chánh Đạo.
Xem thêm
