Thăm chùa vắng

Còn lúc nào yên tĩnh hơn một sáng mùa thu, cây xanh càng xanh hơn, khí trời dịu mát hơn? Ngôi chùa Ni vốn không cao, lại càng được che phủ bởi màu xanh của lá, không gian thoang thoảng mùi thơm nồng nhẹ của hoa oanh trảo, và ngang tầm mắt là trái và hoa cây sa-la: trái thì tròn trịa chất phác, hoa màu đỏ đậm pha chút vàng, đầy sức sống, từng chùm đeo vào thân và nhánh.

Chuyện cây xanh, hoa lá là chuyện bình thường ở chùa, nhưng trong khi nhiều chùa đã thêm công trình, kể cả công trình thẩm mỹ - vườn cảnh, non bộ, sân, lối đi... - mà bớt cây cao, thì chùa của Cô, cây có vẻ tự do, vươn lên tìm ánh mặt trời, tàng cây chen vai thích cánh. Vị trú trì già cũng biết như thế, nhưng chắc không nỡ hy sinh cây, vả chăng chùa chỉ có hai thầy trò chân yếu tay mềm, thuê người làm cũng được, mà để thì cũng được. Cũng không ai thắc mắc sao cây nhiều mà trái chẳng bao nhiêu.

Điều ấn tượng đập vào mắt tôi, dầu đã quen vì tôi đến chùa nhiều lần, là những lu tương, đến năm lu to tướng. Năm nào những lu tương này cũng đầy mặp tương do Cô làm, và năm nào cũng hết tương; cứ thế, mỗi năm chùa làm sạch bóng từ trong ra ngoài, mua nguyên liệu, xử lý các công đoạn làm tương rồi cho vào lu, đậy nắp để ngoài nắng mưa. Lần này, ba chiếc lu đã chứa đầy tương, mở nắp, phơi nắng. Có lẽ biết trước tôi thích ngắm “tác phẩm” của Cô, cho nên tôi mới đến thì Cô đưa ra vườn, giới thiệu liền: “Ba lu nớ, chỉ thêm một tháng nữa là ‘chín’ rồi đó, còn hai lu ni thì chuẩn bị làm”. Vâng, đúng là tác phẩm vì dáng lu đẹp, với màu nâu bóng, tròn trĩnh, thật thà, hiền lành, dễ thương! Những nhà khá giả, chưng loại lu này ngoài vườn, như là tác phẩm sắp đặt, cũng có lý đấy chứ! Tuy nhiên đầu họ đã “ly khai” tương rồi. Lu tương phải ở chùa để tương thấm nắng mưa và kinh kệ của chùa. Biết bao chú tâm và công lao làm ra tương, biết bao công lao đi cúng dường tương, cho hết năm lu như thế, năm này qua năm khác, lấy từ nào cho đạt ý nghĩa? Chỉ có tâm cúng dường của người tu hành mới được như thế.

Lần này tôi gặp một người đang làm vườn chùa, lại là một nhân vật đặc biệt. Ông ở khá xa chùa, thỉnh thoảng đến chùa làm công quả, người vợ đi buôn bán ở ngoại tỉnh. Như một phép lạ, người vợ được chẩn đoán ung thư, vào ra bệnh viện nhiều lần, được đề nghị mổ, nhưng bệnh viện dè dặt: Nếu mổ thì có thể kéo dài cuộc sống hơn, còn không thì chỉ vài tháng... Thế là bà tự chữa, “pháp môn” niệm Phật. Mấy tháng sau, đi siêu âm lại, khối u đi mô mất. Nay thì bà đi buôn bán được.

Ngôi chùa do Cô lập nên, từ tậu đất, đổ nền, cho đến xây dựng, tạo vườn, trồng cây ăn trái, cây cảnh... từ không thành có, biết bao nhiêu công lao, trước sau cũng chỉ mình Cô. Ngôi chùa lớn lên thì Cô dần dần vào tuổi già. Dáng Cô ngày càng nhỏ đi, lưng đã hơi còng vì tuổi tác, trong khi cây càng lên cao. Thấy Cô bên lu tương, có vẻ như lu tương cũng ngày càng cao hơn. Ngược thời gian trước khi tạo dựng chùa này, Cô đã gắn liền cuộc đời phụng sự đạo pháp với xây dựng chùa Ni, mở trường nuôi dạy trẻ có hoàn cảnh khó khăn, đi làm công tác từ thiện, nhân đạo, cùng trong một thế hệ vàng những đệ tử của Sư bà Diệu Không và của những vị Trưởng lão Ni đầy đạo hạnh. Ngày nay, nhìn thế hệ hậu sinh tiếp bước trên con đường đạo, Cô không thể nào giấu hết nỗi niềm.

“Chúng ta phải học, học mới biết đường mà tu, chúng ta không phủ nhận chuyện học, nhưng tu phải là chuyện chính. Chúng ta phải tụng kinh, niệm Phật, phải lo việc chùa, việc đạo, làm cái gì lợi mình, lợi người, lợi vật, lợi hiện tại, lợi tương lai, đừng để thời gian trôi qua một cách vô ích rất uổng. Vì vèo một cái, sáu bảy chục tuổi, thân thể bì quyện, đau nhức, muốn ngồi không được, khi đó ân hận cũng quá muộn màng”1.

Cũng như mọi kiếp người, Cô đang thấm giai đoạn thân hay “trầy chứng”, với trái gió trở trời, với mùa đông buốt lạnh, với nắng hạ gay gắt, nhưng mặt khác, dạo sau này, Cô thường nhiệt tình truyền cho chúng tôi và những Phật tử thân cận niềm hỷ lạc của tu tâm, niệm Phật, công đức, cúng dường; và không ít lần Cô say mê kể những chuyện như phép lạ, không ở đâu xa, mà ở ngay những người mà Cô tiếp xúc, trong những hoàn cảnh mà Cô gần gũi. Tôi không tin phép lạ như kiểu tin thần thánh, mà tôi tin Cô, tin hiệu quả vô cùng lợi lạc của niệm Phật, trước hết là chuyển biến tâm: tu tâm mới an tâm, tu tâm thì sửa tánh, tu tâm thì thân nhẹ đi, tâm có định thì tuệ mới phát, định và tâm có vững thì mới vô úy, và biết đâu nhờ thế mà có nhiều chuyện tốt lành, như chuyện người vợ của ông làm vườn công quả cho chùa mà tôi đã đề cập ở trên.

Chú thích:

1. Không thể nghĩ bàn, Thích nữ Diệu Trì, Nội san An cư Ni giới Thừa Thiên Huế, 2017.