450
Thế nào là thấy bằng trí tuệ theo chánh Pháp?
Đức Thế Tôn dạy rằng: thế gian này không phải hoàn toàn là tốt, mà cũng không phải hoàn toàn là xấu.
Có cái gọi là “assāda” – những điều dễ chịu, đáng thích; đồng thời cũng có “ādīnava” – những khuyết điểm, tai hại.
Mỗi người đều có một đời sống riêng của mình.
Nhưng cách nhìn về cuộc đời thì không giống nhau:
- Có người xem cuộc đời là niềm vui.
- Có người xem cuộc đời là điều đáng chán nản.
Những ai có cuộc sống thuận lợi thì nghĩ rằng: “Cuộc đời của ta thật tốt đẹp, thật dễ chịu.” Họ nhìn đời theo hướng tích cực.
Ngược lại, những người gặp khó khăn trong cuộc sống thì lại nghĩ: “Cuộc đời này thật chán chường.” Thậm chí có người chán ghét cuộc đời đến mức muốn trốn chạy.
Vì vậy, có rất nhiều cách nhìn khác nhau về cuộc đời.
Người thì thấy cuộc đời đẹp đẽ, hạnh phúc. Người thì thấy cuộc đời xấu xí, đáng ghét…
Nhưng nếu suy xét kỹ, cả hai cách nhìn này đều chưa phải là cái nhìn theo Chánh pháp.
Những người cho rằng cuộc đời tốt đẹp thường làm việc thiện với mong muốn đạt được một đời sống tốt hơn nữa, và cầu mong một tương lai ngày càng tốt đẹp.
Có người lại nghĩ: “Cuộc đời quá ngắn, hãy tận hưởng đi.”
“Sống vui rồi chết cũng được.”
Điều đó cho thấy: Trong thế gian, dù tìm kiếm niềm vui, cũng không thể chỉ gặp toàn niềm vui. Tìm điều tốt, cũng không thể chỉ gặp toàn điều tốt.
Cuộc đời là sự pha trộn giữa tốt và xấu. Nhưng vì vẫn có những khoảnh khắc tốt đẹp, nên con người vẫn thấy vui với cuộc sống.
Bất cứ điều gì cũng có hai mặt: tốt và xấu.
Trong Phật pháp, điều này được phân tích thành:
• Assāda: sự hấp dẫn, niềm vui, sự thích thú
• Ādīnava: mặt trái, sự không thỏa mãn, khuyết điểm
Trong đời sống, có những điều khiến ta thích thú:
• Nhìn thấy cảnh đẹp thì vui
• Nghe âm thanh hay thì vui
• Ngửi hương thơm thì vui
• Nếm vị ngon thì vui
• Chạm vào cảm giác dễ chịu thì vui
Con người tìm kiếm hạnh phúc qua 5 giác quan. Vì vậy, có người cho rằng cuộc đời là đáng sống, là vui vẻ.
Nhưng cũng có người sống trong hoàn cảnh khó khăn:
• Ăn uống không đủ
• Sinh hoạt không ổn định
• Cuộc sống đầy khổ đau
Họ không tìm thấy sự thỏa mãn trong đời sống, nảy sinh ý muốn trốn chạy, thậm chí có người tự kết thúc cuộc đời. Những người này nhìn cuộc đời là chán nản, đáng ghét.
Hai kiểu người này được gọi là:
• Người lạc quan
• Người bi quan
Nhưng Đức Phật dạy:
Thế gian không hoàn toàn tốt, cũng không hoàn toàn xấu.
Có assāda (niềm vui), và có ādīnava (khuyết điểm).
Hiểu rõ và phân biệt hai điều này mới gọi là cái nhìn theo chánh Pháp. Tức là cái nhìn thực tế.
Pháp là chân lý, là quy luật tự nhiên. Nó là bản chất thật của sự vật.
Khi có trí tuệ thấy rõ Pháp, ta mới hiểu được bản chất của cuộc đời.
Nhìn cuộc đời bằng Chánh pháp, ta thấy:
1. Cuộc đời luôn bị cuốn trôi, không ổn định, luôn thay đổi.
2. Không có ai thật sự kiểm soát hay bảo vệ được nó, không nơi nương tựa vững chắc.
3. Không có gì thật sự là “của mình”, tất cả đều phải bỏ lại.
4. Cuộc đời luôn thiếu thốn, không bao giờ thỏa mãn, con người là nô lệ của tham ái (tanha).
Chỉ khi thấy được như vậy, mới gọi là thấy bằng trí tuệ theo Chánh pháp.
CÙNG NHAU XIỂN DƯƠNG ĐẠO PHẬT
Tuân theo truyền thống Phật giáo, chúng tôi cung cấp tài liệu giáo dục Phật giáo phi lợi nhuận. Khả năng duy trì và mở rộng dự án của chúng tôi hoàn toàn phụ thuộc vào sự hỗ trợ của bạn. Nếu thấy tài liệu của chúng tôi hữu ích, hãy cân nhắc quyên góp một lần hoặc hàng tháng.
STK: 117 002 777 568
Ngân hàng Công thương Việt Nam
(Nội dung: Họ tên + tài thí Xiển dương Đạo Pháp)
TIN LIÊN QUAN
Dành cho bạn
Cấm túc trong Phật giáo là gì?
Phật giáo thường thức
16:14 02/06/2026
Trong mùa An cư kiết hạ, Phật tử thường nghe chư Tăng Ni nhắc đến cụm từ "cấm túc an cư". Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu rõ ý nghĩa của hai chữ "cấm túc".
Phật giáo đồng hành xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa vì cuộc sống an lạc của nhân dân
Phật giáo thường thức
13:00 02/06/2026
Xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa không chỉ là yêu cầu đổi mới mô hình quản trị cơ sở mà còn là quá trình hiện thực hóa các giá trị tốt đẹp của chủ nghĩa xã hội trong đời sống hằng ngày của nhân dân. Trong hành trình ấy, Phật giáo Việt Nam với truyền thống “hộ quốc an dân”, đồng hành cùng dân tộc đang tiếp tục phát huy vai trò tích cực trong xây dựng cộng đồng đoàn kết, nhân văn, văn minh, góp phần củng cố nền tảng tinh thần xã hội và lan tỏa những giá trị tốt đẹp trong đời sống cơ sở.
Những hiện tượng kỳ diệu xảy ra vào lúc Bồ-tát đản sanh và điềm báo của chúng?
Phật giáo thường thức
10:00 02/06/2026
Vào lúc đản sanh của Bồ tát, những hiện tượng kỳ diệu đã xảy ra rõ ràng. Những hiện tượng này và điềm báo của chúng được giải thích dưới đây theo đúng với bài kinh Mahāpadāna và các bài Chú giải của bộ Buddhavaṃsa.
Chữ “duyên” trong “nghiệp duyên”
Phật giáo thường thức
08:45 02/06/2026
Từ "nghiệp duyên" này người đời rất thường nhắc tới. Duyên là sao?
Xem thêm
