450
Thi ca dưới góc nhìn Thiền học
Hôm trước, tôi có chấp bút hứng tác nên bốn câu thơ sau về mối tình đầu của mình cách nay đã tròn ba mươi mốt năm (1994-2025) mà cứ nghĩ rằng nó mãi là thực tại sống động:
Màu tím gieo duyên, màu rất Huế
Màu cả trăm năm tỏ tịnh lòng
Màu nhuốm bi –ly tròn Bất thối
Màu giữa vui – đau vẹn nghĩa Thiền!
Đứng về mặt nghệ thuật, tứ thơ trên đơn thuần chỉ là “Thất ngôn tứ tuyệt” trong văn học. Bàng bạt bốn câu thơ với khởi tự là “Màu” của sắc tím vốn đậm tính chung thủy nơi phái Yếu nói chung và của người con gái xứ Mộng nói riêng.
Đứng về mặt Thiền học, bốn câu thơ trên thực chất là cả một lộ trình dài hơi mà tôi đã khởi học từ dòng thiền Vipassana của Đức Thích Ca bằng: thức – giác – trí đã hơn bốn mươi năm qua (1983 – 2025). Trong đó:
Thức là cách nhìn quan sát bằng mắt thấy - tai nghe kiến văn - sự việc – hiện tượng giúp tôi đối chiếu và quán triệt hết tiền trần của ngoại cảnh và nội tại. Đó là quán trí về ngoại cảnh gồm: chướng và thuận mà tôi đã dần buông, rồi bỏ luôn đế lý vốn là nguồn cội của căng thẳng bộ não.
Giác là tỉnh thức tức là lúc mà tôi đã cân bằng miên mật được trạng thái nghe – nhìn bên ngoài đến nghe nhìn bên trong. Cụ thể, cảm nhận về Ý căn sơ thông lúc này giúp tôi nhiếp phục được Tam độc: Tham bằng Tri túc – Sân bằng Từ bi tam muội – Si bằng Tuệ bát nhã của chư Phật.
Trí là trạng huống giải thoát của tôi thọ đạt dựa vào thể vốn vắng lặng và tâm vốn thanh tịnh. Đó là lối đi Trung đạo của cá nhân tôi dựa vào Hiện tại lạc trú vốn thuần thiện và vô nhiễm.
Trong bốn câu thơ trên:
Câu đầu như mở ra cửa ngõ Sơ thiền mà ở đó trong tôi: dục diệt dục và ác Tam độc được triệt tiêu bởi: tri túc – từ bi tam muội – trí tuệ Bát nhã.
Câu hai như mở ra cửa ngõ Nhị thiền mà ở đó trong tôi: nội tại đã tĩnh lặng bởi bản tâm xét cho cùng vốn thanh tịnh.
Câu ba như mở ra cửa ngõ Tam thiền mà ở đó trong tôi: chánh niệm vẫn hiện hữu ngay trong cội khổ bằng quả vị Bất thối chuyển được thụ nhận từ Ngài A Di Đà thông qua bốn mươi tám Đại nguyện cứu độ chúng sinh. Đúng ra, tôi không thể không kể thêm cho trọn ân là quả vị Vô sanh pháp nhẫn từ Phật A Di Đà như một cứu cánh diệu kỳ giúp tôi nỗ lực vượt thoát được lưới bùn ái dục của bản thân. Nói khác, Sen nở đáy bùn để vươn ra đón nhận ánh dương mùa Hạ mà tỏa hương Bát nhã khắp cả Lục đạo. Từ đó, Bồ tát nguyện đã manh nha trong tôi rồi men theo Lục độ Ba la mật (Bố thí – Trì giới – Tinh tấn – Trí tuệ - Thiền định – Nhẫn nhục) mà thành Bồ tát hành.
Câu bốn như mở ra cửa ngõ Tứ thiền mà ở đó trong tôi không còn bị cuốn vào bờ hệ lụy của nhân thế cũng như không còn xoáy vào bờ lạc thú của nhân sinh.
Cuối cùng, dòng chảy thi ca muôn đời vẫn là nguồn nước mát lành giúp mọi người ru hồn vào cõi an để tạm lắng những phiền muộn của trần thế. Hơn thế, dòng chảy thi ca thông qua tứ thơ của tôi trên đây không chỉ là suối nguồn thi hứng mà còn là dòng nước Từ bi tam muội mát lành làm dịu triệt Tam độc của nhân sinh: tham – sân – si. Nó xuất khởi từ cội nguồn Bát nhã để rồi miên mật chảy ra biển lớn cuộc đời mang đạo vị của Giải thoát.
Sông Hương, Mùa Trung Thu năm Ất Tỵ - 2025
CÙNG NHAU XIỂN DƯƠNG ĐẠO PHẬT
Tuân theo truyền thống Phật giáo, chúng tôi cung cấp tài liệu giáo dục Phật giáo phi lợi nhuận. Khả năng duy trì và mở rộng dự án của chúng tôi hoàn toàn phụ thuộc vào sự hỗ trợ của bạn. Nếu thấy tài liệu của chúng tôi hữu ích, hãy cân nhắc quyên góp một lần hoặc hàng tháng.
STK: 117 002 777 568
Ngân hàng Công thương Việt Nam
(Nội dung: Họ tên + tài thí Xiển dương Đạo Pháp)
TIN LIÊN QUAN
Dành cho bạn
Mừng ngày Phật đản
Phật pháp và cuộc sống
13:35 22/05/2026
Mừng ngày Phật đản quang minh/ Xin cho nhân thế bớt hình thương đau/ Biết nhìn nhau với nhiệm mầu/ Biết đem hiểu biết nhiệm sâu vào đời...
Khi lòng tĩnh lặng như mặt hồ…
Phật pháp và cuộc sống
11:21 22/05/2026
Rồi sẽ có một ngày, bạn thấy lòng mình tĩnh lặng như mặt hồ sau cơn bão, đủ bình thản để đứng bên lề nhìn lại thước phim cuộc đời mình như một người khách lạ.
Bình an không nằm trong sự hoàn hảo của hoàn cảnh
Phật pháp và cuộc sống
11:21 22/05/2026
Có những lúc ta đứng giữa cuộc đời mà ngỡ mọi thứ bên ngoài là nguyên nhân của vui buồn, hạnh phúc hay khổ đau. Ta nhìn dòng người qua lại, nhìn thành bại đổi thay, nhìn những được mất nổi trôi rồi tin rằng thế gian vốn thật như thế.
Vô cảm trước bạo lực học đường: Đừng trở thành người đứng xem
Phật pháp và cuộc sống
10:08 22/05/2026
Những năm gần đây, dư luận không khỏi bức xúc khi trên mạng xã hội xuất hiện nhiều đoạn video ghi lại cảnh học sinh bị đánh đập, lăng mạ ngay trong khuôn viên trường học hoặc ở những nơi công cộng. Điều đáng lo ngại không chỉ là hành vi bạo lực của một số em học sinh mà còn là hình ảnh hàng chục bạn học xung quanh đứng xem, cười đùa, quay phim, thậm chí cổ vũ mà không một ai can ngăn hoặc báo cho thầy cô, nhà trường.
Xem thêm
