450
Thiện và ác rất xa mà rất gần
Con người sống ở đời thường không thuần thiện hoặc ác mà luôn giao thoa giữa thiện và ác. Vì thế, đời sống là một quá trình đấu tranh liên tục để vượt lên cái ác.
Một thời Thế Tôn trú ở Sàvatthi, tại Jetavana, dạy các Tỷ kheo:
Này các Tỷ kheo, có bốn sự việc này, rất xa, rất xa với nhau. Thế nào là bốn?
Trời và đất là sự việc thứ nhất rất xa, rất xa với nhau. Bờ biển bên này và bờ biển bên kia rất xa, rất xa với nhau, là sự việc thứ hai. Từ chỗ mặt trời mọc lên đến chỗ mặt trời lặn xuống là sự việc thứ ba rất xa, rất xa với nhau. Pháp của hạng người bất thiện với pháp của hạng người thiện rất xa, rất xa với nhau, là sự việc thứ tư.
Này các Tỷ kheo, đây là bốn sự việc rất xa, rất xa với nhau này.
(ĐTKVN, Tăng Chi Bộ I, chương 4, phẩm Rohitassa, phần Rất xa xăm, VNCPHVN ấn hành, 1996, tr.647).
Thiện ác trong đời bắt đầu từ lòng người
Lời bàn:
Nếu ai đã từng trải nghiệm về cuộc sống thì sẽ dễ dàng nhận thấy khoảng cách vật lý giữa xa và gần thật rõ ràng, xa thì đúng thật là xa mà gần đích thực là gần. Tuy nhiên, khoảng cách tâm lý xa gần giữa thiện và ác thì khó lường. Bởi thiện và ác về tính chất vốn cách nhau rất xa nhưng trong tự thân của mỗi người thì lẫn lộn “tuy xa mà gần, tuy gần mà xa”.
Theo tuệ giác của Thế Tôn, pháp của hạng người thiện và bất thiện rất xa nhau như khoảng cách giữa trời và đất, bờ này với bờ kia của đại dương, từ chỗ mặt trời mọc đến chỗ mặt trời lặn. Vì đối với hạng người thuần thiện thì suy nghĩ, lời nói và hành động đều thiện, nói chung ba nghiệp thanh tịnh và đối lập hoàn toàn với hạng người ác, luôn tạo ba ác nghiệp.
Vấn đề là con người sống ở đời thường không thuần thiện hoặc ác mà luôn giao thoa giữa thiện và ác. Vì thế, đời sống là một quá trình đấu tranh liên tục để vượt lên cái ác. Nơi đây, khoảng cách giữa thiện và ác không còn rất xa nữa mà thậm chí rất gần, chỉ cần một sát na mất chánh niệm thì cái ác sẽ hiện tiền. Vì tham, sân, si và phiền não nói chung luôn tiềm ẩn trong ta, do đó niệm ác sẵn sàng trỗi dậy bất cứ lúc nào. Bởi vậy, phải nỗ lực tu tập, nguyện làm các điều lành, luôn giữ tâm chánh niệm để tự chủ để không chạy theo và bị chi phối bởi các điều ác.
Kinh nghiệm của tiền nhân cho thấy “bảy mươi chưa hết què”, hay “chỉ cần một chút sơ suất có thể dẫn đến đoạ lạc nhiều kiếp” (Kinh Tứ Thập Nhị Chương), tức lầm lỗi có thể tạo ra bất cứ lúc nào. Nhận thức được như thế, người con Phật trong nỗ lực hướng đến sự thuần thiện, luôn cảnh giác với cái ác vì thiện ác vốn rất xa mà lại rất gần trong mỗi chúng ta.
CÙNG NHAU XIỂN DƯƠNG ĐẠO PHẬT
Tuân theo truyền thống Phật giáo, chúng tôi cung cấp tài liệu giáo dục Phật giáo phi lợi nhuận. Khả năng duy trì và mở rộng dự án của chúng tôi hoàn toàn phụ thuộc vào sự hỗ trợ của bạn. Nếu thấy tài liệu của chúng tôi hữu ích, hãy cân nhắc quyên góp một lần hoặc hàng tháng.
STK: 117 002 777 568
Ngân hàng Công thương Việt Nam
(Nội dung: Họ tên + tài thí Xiển dương Đạo Pháp)
TIN LIÊN QUAN
Dành cho bạn
Nhờ hiểu vô thường mà từ, bi, hỉ, xả
Lời Phật dạy
19:26 31/05/2026
Khi hiểu vô thường, lòng từ được nuôi lớn. Ta biết rằng ai rồi cũng sẽ trải qua sinh, già, bệnh, chết; ai cũng có những nỗi lo, những áp lực và những tổn thương riêng.
Nói bằng chánh niệm và trí tuệ
Lời Phật dạy
19:27 30/05/2026
Con người dành rất nhiều thời gian trong cuộc đời để nói. Chúng ta nói để giao tiếp, chia sẻ, giải thích, thuyết phục hay bày tỏ cảm xúc.
Chuyển hóa nỗi ghen ghét thành sự khâm phục
Lời Phật dạy
08:41 30/05/2026
Nỗi ghen ghét quả thực là một ngọn lửa ngầm thiêu đốt trái tim, và việc chuyển hóa nó thành sự khâm phục (có thể xem là biểu hiện của tâm tùy hỷ - muditā) chính là một trong những phép lạ của đời sống tâm linh thiết thực. Đạo Phật không xem đây là một kỹ thuật tâm lý đơn thuần, mà là một phần của lộ trình thanh lọc tâm, đưa đến an vui và giải thoát.
Lời Phật dạy giúp an yên cả đời
Lời Phật dạy
19:00 29/05/2026
Đây là những bài học cuộc đời hết sức trí tuệ, ý nghĩa và thiết thực. Người nào hiểu, quan sát rõ và thực hành theo những điều Phật dạy ở trên thì cả đời sẽ an yên phúc lạc.
Xem thêm
